ઈન્ડિયા વિશ્વભરમાં ભૂકંપની ધ્રુજારી: વેનેઝુએલા અને જાપાન બાદ ભારતમાં પણ અનુભવાયા આંચકા, અનેક વિસ્તારોમાં ધરતી ધ્રુજી ઊઠી
જમ્મુ-કાશ્મીર, આસામ અને મેઘાલયમાં વિવિધ તીવ્રતાના ભૂકંપના ઝટકા નોંધાયા, લોકોમાં ચિંતાનો માહોલ
વિશ્વના અનેક દેશોમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ભૂકંપની પ્રવૃત્તિમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. વેનેઝુએલા અને જાપાનમાં નોંધાયેલા ભૂકંપ બાદ હવે ભારતમાં પણ વિવિધ રાજ્યોમાં ધરતી ધ્રુજતા લોકોમાં ચિંતા ફેલાઈ છે. જમ્મુ-કાશ્મીર, આસામ અને મેઘાલય સહિતના વિસ્તારોમાં વિવિધ તીવ્રતાના ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હોવાનું સત્તાવાર રીતે નોંધાયું છે.
ભૂકંપના આ ઝટકાઓ ભલે મોટા પાયે જાનહાનિ કે નુકસાનનું કારણ બન્યા ન હોય, પરંતુ સતત નોંધાઈ રહેલી સિસ્મિક પ્રવૃત્તિએ ભૂકંપપ્રવણ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોની ચિંતા વધારી દીધી છે. ભૂકંપના કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં લોકો ઊંઘમાંથી જાગી ઘરની બહાર દોડી આવ્યા હતા.
પુલવામામાં વહેલી સવારે ધરતી ધ્રુજી
મળતી માહિતી અનુસાર, જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામા જિલ્લામાં વહેલી સવારે અંદાજે 2:30 વાગ્યે ભૂકંપનો આંચકો અનુભવાયો હતો. રિક્ટર સ્કેલ પર તેની તીવ્રતા 3.5 નોંધાઈ હતી.
ભૂકંપનો કેન્દ્રબિંદુ જમીનની અંદર નિશ્ચિત ઊંડાઈએ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આંચકો ખૂબ લાંબો સમય સુધી ન રહ્યો હોવા છતાં આસપાસના વિસ્તારોમાં લોકો તેને સ્પષ્ટ રીતે અનુભવી શક્યા હતા. ઘણા રહેવાસીઓ સુરક્ષાના ભાગરૂપે પોતાના ઘરની બહાર નીકળી આવ્યા હતા.
ઉત્તર-પૂર્વ ભારત પણ ધ્રુજ્યું
જમ્મુ-કાશ્મીર ઉપરાંત ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના ભૂકંપપ્રવણ રાજ્યો આસામ અને મેઘાલયમાં પણ ધરતી ધ્રુજી હોવાનું નોંધાયું છે. આ વિસ્તારો હિમાલયન સિસ્મિક ઝોનનો ભાગ હોવાથી અહીં વારંવાર નાના-મોટા ભૂકંપ નોંધાતા રહે છે.
ભૂકંપના આંચકાઓના કારણે સ્થાનિક લોકોમાં થોડા સમય માટે ગભરાટનો માહોલ સર્જાયો હતો. જોકે કોઈ મોટી જાનહાનિ અથવા સંપત્તિને નુકસાન થયાના અહેવાલો પ્રાપ્ત થયા નથી.
જાપાન અને વેનેઝુએલામાં પણ ભૂકંપી પ્રવૃત્તિ
ભારતમાં નોંધાયેલા આંચકાઓ પહેલાં જાપાન અને વેનેઝુએલામાં પણ ભૂકંપના ઝટકા નોંધાયા હતા. જાપાન વિશ્વના સૌથી વધુ ભૂકંપપ્રવણ દેશોમાંનો એક છે, જ્યાં પ્રશાંત મહાસાગરના "રિંગ ઓફ ફાયર" વિસ્તારમાં ટેક્ટોનિક પ્લેટોની સતત હિલચાલને કારણે વારંવાર ભૂકંપ આવે છે.
વેનેઝુએલામાં પણ સિસ્મિક પ્રવૃત્તિના કારણે ધરતી ધ્રુજતા લોકોમાં ચિંતા જોવા મળી હતી. વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં એક પછી એક નોંધાઈ રહેલા ભૂકંપોએ વૈજ્ઞાનિકોનું પણ ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
ભારતના કયા વિસ્તારો વધુ સંવેદનશીલ?
ભારતમાં જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યો, ગુજરાતનો કચ્છ વિસ્તાર અને અંડમાન-નિકોબાર દ્વીપસમૂહ ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ વધુ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.
ખાસ કરીને હિમાલય વિસ્તાર સતત ટેક્ટોનિક હિલચાલ હેઠળ હોવાથી ત્યાં સમયાંતરે ભૂકંપના આંચકા અનુભવાતા રહે છે. વર્ષ 2001માં ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપની યાદ આજે પણ લોકોના મનમાં તાજી છે.
ભૂકંપ સમયે શું સાવચેતી રાખવી?
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ભૂકંપ દરમિયાન ગભરાવાની જગ્યાએ સાવચેતી રાખવી સૌથી વધુ જરૂરી છે.
- મજબૂત ટેબલ અથવા ફર્નિચર નીચે આશરો લેવો.
- બારીઓ, કાચ અને ભારે વસ્તુઓથી દૂર રહેવું.
- લિફ્ટનો ઉપયોગ ટાળવો.
- ખુલ્લી જગ્યામાં હોય તો ઇમારતો અને વીજ થાંભલાથી દૂર રહેવું.
- ભૂકંપ પછી આફ્ટરશોક્સની શક્યતા ધ્યાનમાં રાખવી.
તંત્ર સતત નજર રાખી રહ્યું છે
રાષ્ટ્રીય ભૂકંપ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર અને અન્ય સિસ્મિક મોનિટરિંગ એજન્સીઓ સમગ્ર દેશમાં ભૂકંપની ગતિવિધિઓ પર સતત નજર રાખી રહી છે. હાલ નોંધાયેલા આંચકાઓથી કોઈ મોટા નુકસાનના અહેવાલ નથી, છતાં સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સાવચેતી રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
વિશ્વભરમાં સતત નોંધાઈ રહેલા ભૂકંપો ફરી એક વખત એ યાદ અપાવે છે કે કુદરતી આફતો સામે સજ્જતા અને જાગૃતિ જ સૌથી મોટું રક્ષણ છે. ભારતમાં નોંધાયેલા તાજેતરના આંચકાઓએ પણ લોકોમાં સાવચેતી અને સુરક્ષા અંગેની ચર્ચાઓને ફરી વેગ આપ્યો છે.
