એજ્યુકેશન સ્કૂલો શરૂ થતાં જ વાલીઓ પર ખર્ચનો ડબલ માર: ફી, પુસ્તકો, યુનિફોર્મ બાદ હવે સ્કૂલવાનના વધેલા ભાડાથી ચિંતા વધી
ગુજરાત સહિત દેશભરમાં નવા શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત થઈ રહી છે. હજારો વિદ્યાર્થીઓ નવા ઉત્સાહ સાથે શાળાના દરવાજા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, પરંતુ બીજી તરફ વાલીઓ માટે આ સમય ખુશી કરતાં વધુ આર્થિક ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે. કારણ કે દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ સ્કૂલો શરૂ થતાં જ ફી, પુસ્તકો, નોટબુક, યુનિફોર્મ, સ્કૂલ બેગ અને અન્ય શૈક્ષણિક સામગ્રીનો મોટો ખર્ચ વાલીઓના માથે આવી પડ્યો છે. આ બધાની વચ્ચે હવે સ્કૂલવાન અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનના વધેલા ભાડાએ મધ્યમવર્ગ અને સામાન્ય પરિવારોની મુશ્કેલીઓમાં વધુ વધારો કર્યો છે.
એક તરફ સરકાર વિકાસ, આધુનિક શિક્ષણ અને સુવિધાઓના મોટા મોટા દાવા કરે છે, પરંતુ બીજી તરફ સામાન્ય નાગરિક માટે રોજિંદું જીવન વધુ ને વધુ મોંઘું બનતું જઈ રહ્યું છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ, સીએનજી અને રસોઈ ગેસના વધતા ભાવોની અસર હવે શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. પરિવહન ખર્ચ વધતાં સ્કૂલવાન સંચાલકો દ્વારા પણ ભાડામાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે વાલીઓના માસિક બજેટમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે.
શાળા શરૂ થતાં હજારો રૂપિયાનો વધારાનો ખર્ચ
નવું શૈક્ષણિક વર્ષ શરૂ થતાં જ વાલીઓને એકસાથે અનેક પ્રકારના ખર્ચનો સામનો કરવો પડે છે. ખાનગી શાળાઓમાં પ્રવેશ ફી, વાર્ષિક ફી, ટર્મ ફી અને અન્ય વિવિધ ચાર્જિસના કારણે વાલીઓએ હજારો રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે.
તે ઉપરાંત પુસ્તકો અને નોટબુકના સેટ, યુનિફોર્મ, શૂઝ, સ્કૂલ બેગ, સ્ટેશનરી અને પ્રોજેક્ટ સામગ્રી જેવા ખર્ચ પણ નોંધપાત્ર હોય છે. એક બાળક પાછળ જ હજારો રૂપિયાનો ખર્ચ થઈ જાય છે, જ્યારે બે કે ત્રણ બાળકો ધરાવતા પરિવારો માટે આ બોજ વધુ ભારે બની જાય છે.
સ્કૂલવાનના વધેલા ભાડાથી મુશ્કેલી વધી
આ વર્ષે સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય સ્કૂલવાન અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનના વધેલા ભાડા બન્યા છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ અને વાહન જાળવણી ખર્ચમાં વધારો થતાં અનેક સ્કૂલવાન સંચાલકોએ ભાડામાં વધારો જાહેર કર્યો છે.
વાલીઓનું કહેવું છે કે પહેલેથી જ ફી અને શૈક્ષણિક ખર્ચનો ભાર સહન કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે, ત્યાં હવે દર મહિને વધારાનું વાહન ભાડું ચૂકવવું પણ પડકારજનક બની ગયું છે. ઘણા પરિવારો એવા છે જેમની આવક મર્યાદિત છે અને માસિક બજેટ પહેલેથી જ દબાણમાં છે.
મધ્યમવર્ગ સૌથી વધુ પીડાઈ રહ્યો
મોંઘવારીનો સૌથી મોટો ફટકો મધ્યમવર્ગીય પરિવારોને પડી રહ્યો હોવાનું નિષ્ણાતો માને છે. આ વર્ગ સરકારી સહાય માટે ઘણી વખત પાત્ર બનતો નથી અને બીજી તરફ ખાનગી સેવાઓના વધતા ખર્ચનો સામનો પણ કરવો પડે છે.
ઘણા વાલીઓનું કહેવું છે કે બાળકોના શિક્ષણમાં કોઈ સમાધાન કરી શકાય નહીં, તેથી તેઓ અન્ય જરૂરી ખર્ચમાં કાપ મૂકીને પણ શિક્ષણ માટે ખર્ચ કરવા મજબૂર બને છે. પરંતુ દર વર્ષે વધતા જતા ખર્ચને કારણે આર્થિક આયોજન વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
શિક્ષણનો ખર્ચ સતત કેમ વધી રહ્યો છે?
શિક્ષણ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોના મતે મોંઘવારીની સીધી અસર શિક્ષણ પર પણ પડે છે. શાળાઓના સંચાલન ખર્ચ, સ્ટાફનો પગાર, વીજળી, ટેકનોલોજી અને જાળવણી ખર્ચમાં વધારો થતાં સંસ્થાઓ પણ ફી માળખામાં ફેરફાર કરે છે.
બીજી તરફ કાગળ, પ્રિન્ટિંગ અને શૈક્ષણિક સામગ્રીના વધેલા ખર્ચના કારણે પુસ્તકો અને નોટબુક પણ મોંઘી બની છે. પરિવહન ક્ષેત્રમાં ઈંધણના ભાવ વધવાથી સ્કૂલવાનના ભાડામાં વધારો થવો લગભગ અનિવાર્ય બની ગયો છે.
વાલીઓમાં અસંતોષ
ઘણા વાલીઓએ ફરિયાદ કરી છે કે દર વર્ષે નવા શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત સાથે જ વિવિધ પ્રકારના ખર્ચમાં વધારો થઈ જાય છે. કેટલાક વાલીઓનું કહેવું છે કે ફી નિયંત્રણ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ચાર્જિસ અંગે વધુ પારદર્શિતા અને નિયમન જરૂરી છે.
વાલીઓના મતે શિક્ષણ એક મૂળભૂત જરૂરિયાત છે, પરંતુ તે ધીમે ધીમે મોંઘી સેવા બની રહ્યું છે. જેના કારણે સામાન્ય પરિવારો માટે ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મેળવવું વધુ પડકારજનક બનતું જાય છે.
સરકાર સામે પણ સવાલો
શિક્ષણ ક્ષેત્રે વધતા ખર્ચને લઈને સરકાર સામે પણ સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. વિકાસ અને શિક્ષણ સુધારાના દાવાઓ વચ્ચે વાલીઓ જાણવા માંગે છે કે સામાન્ય પરિવારને આર્થિક રાહત આપવા માટે કયા પગલાં લેવામાં આવશે?
શું સ્કૂલ ફી અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ચાર્જિસ પર વધુ અસરકારક નિયંત્રણ લાવવામાં આવશે? શું શૈક્ષણિક સામગ્રીને વધુ સસ્તી બનાવવા માટે કોઈ યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવશે? આવા પ્રશ્નો આજે હજારો પરિવારોના મનમાં ઉઠી રહ્યા છે.
દરેક વર્ષે ખર્ચનો નવો ઝટકો
હકીકત એ છે કે નવા શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત હવે માત્ર બાળકો માટે નવી કક્ષામાં પ્રવેશનો પ્રસંગ નથી રહી. તે વાલીઓ માટે વધતા ખર્ચ અને આર્થિક આયોજનની નવી કસોટી બની ગઈ છે.
એક તરફ જીવન જરૂરીયાતની વસ્તુઓના ભાવ વધી રહ્યા છે, બીજી તરફ શિક્ષણ સાથે જોડાયેલા ખર્ચ પણ સતત વધતા જઈ રહ્યા છે. પરિણામે સામાન્ય અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે દરેક નવા સત્રની શરૂઆત એક નવા આર્થિક પડકાર સમાન બની રહી છે.
રાહત ક્યારે મળશે?
આજનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ જ છે કે મોંઘવારીના આ સતત વધતા માર સામે સામાન્ય નાગરિકોને રાહત ક્યારે મળશે? શું શિક્ષણનો ખર્ચ વધુ સુલભ બનશે કે પછી દર વર્ષે ફી, પુસ્તકો, યુનિફોર્મ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનના વધતા ખર્ચનો બોજ સહન કરવો જ વાલીઓની મજબૂરી બની રહેશે?
બાળકોનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવવાની આશા સાથે વાલીઓ તમામ ખર્ચ ઉઠાવવા તૈયાર હોય છે, પરંતુ સતત વધી રહેલી મોંઘવારી વચ્ચે શિક્ષણનો ખર્ચ હવે માત્ર શૈક્ષણિક મુદ્દો નહીં, પરંતુ સામાજિક અને આર્થિક ચિંતાનો વિષય પણ બની ગયો છે. નવા શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત સાથે ફરી એકવાર હજારો પરિવારો આ જ પ્રશ્ન પૂછતા જોવા મળી રહ્યા છે કે વિકાસના દાવાઓ વચ્ચે સામાન્ય માણસને સાચી રાહત ક્યારે મળશે?