એજ્યુકેશન RTE વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટી રાહત: અમદાવાદના 78,666 બાળકોને ₹23.60 કરોડની સહાય

અમદાવાદ શહેરમાં રાઈટ ટુ એજ્યુકેશન એટલે કે RTE એક્ટ હેઠળ ખાનગી શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતા હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. શૈક્ષણિક વર્ષનું અડધું સત્ર પૂર્ણ થઈ ગયા બાદ પણ વિદ્યાર્થીઓને મળવાપાત્ર આર્થિક સહાયની રકમ ન મળતા વાલીઓમાં અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો હતો. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને શિક્ષણ વિભાગે અમદાવાદ શહેરના કુલ 78,666 બાળકો માટે રૂ. 23,59,98,000ની ગ્રાન્ટ મંજૂર કરી છે અને લાભાર્થી વિદ્યાર્થીઓના ખાતામાં સહાયની રકમ ચૂકવવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી છે.

RTE હેઠળ ખાનગી શાળાઓમાં પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓને સરકાર તરફથી દર વર્ષે રૂ. 3,000ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે. આ રકમનો ઉપયોગ વિદ્યાર્થીઓના યુનિફોર્મ, બુટ-મોજા, સ્ટેશનરી અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન જેવા શૈક્ષણિક ખર્ચ માટે કરી શકાય છે. અગાઉ આ સહાયની ચુકવણીની પ્રક્રિયા ધીમી હોવાના કારણે વાલીઓને લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી પડતી હતી. હવે અમદાવાદ શહેર DEO કચેરી દ્વારા તૈયાર કરાયેલા ઓનલાઈન પોર્ટલ મારફતે સીધી ચુકવણી કરવામાં આવતા સમગ્ર પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી અને પારદર્શક બની છે.

આ યોજનામાં માત્ર વિદ્યાર્થીઓને જ નહીં પરંતુ RTE હેઠળ પ્રવેશ આપતી ખાનગી શાળાઓને પણ સરકાર તરફથી આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે. સરકાર ખાનગી શાળાઓને વિદ્યાર્થી દીઠ રૂ. 13,500 ફી પેટે ચૂકવે છે. એટલે કે RTE અંતર્ગત ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારના બાળકોને ખાનગી શાળામાં ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મેળવવાની તક મળે છે અને તેના ખર્ચનો મોટો હિસ્સો સરકાર દ્વારા વહન કરવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થાથી આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો માટે પોતાના બાળકોને સારી શાળામાં અભ્યાસ કરાવવાનો માર્ગ સરળ બને છે.

અમદાવાદ શહેરમાં શરૂ કરાયેલા વિશેષ ઓનલાઈન પોર્ટલને કારણે હવે ચુકવણી પ્રક્રિયામાં પણ મોટો ફેરફાર આવ્યો છે. અગાઉ ચેક મારફતે સહાયની ચુકવણી કરવામાં આવતી હતી, જેના કારણે પ્રક્રિયામાં વિલંબ થતો હોવાની ફરિયાદો વારંવાર સામે આવતી હતી. કેટલીક વખત અધિકારીઓ અને શાળાઓ વચ્ચે સાંઠગાંઠના આક્ષેપો પણ થતા હતા અને વિદ્યાર્થીઓને સમયસર સહાય મળતી નહોતી. નવી ડિજિટલ વ્યવસ્થામાં વિદ્યાર્થીની વિગતો, પાત્રતા અને ચુકવણીની પ્રક્રિયા ઓનલાઈન થતાં માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટ્યો છે અને કામગીરીમાં પારદર્શિતા વધારવાનો પ્રયાસ થયો છે.

શિક્ષણ વિભાગના આ નિર્ણયથી એક તરફ હજારો વાલીઓને રાહત મળી છે, પરંતુ બીજી તરફ તમામ RTE વિદ્યાર્થીઓને આ સહાય મળી શકી નથી. નિયમ મુજબ શાળામાં ઓછામાં ઓછી 80 ટકા હાજરી ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ જ રૂ. 3,000ની વાર્ષિક સહાય માટે પાત્ર ગણાય છે. શાળાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી હાજરીની વિગતોના આધારે અમદાવાદ શહેરના કુલ 7,176 વિદ્યાર્થીઓની હાજરી 80 ટકાથી ઓછી હોવાનું સામે આવ્યું છે. જેના કારણે આ વિદ્યાર્થીઓ હાલની ચુકવણીમાં રૂ. 3,000ની સહાયથી વંચિત રહ્યા છે.

હાજરીના નિયમને કારણે સહાયથી વંચિત રહેલા વિદ્યાર્થીઓના વાલીઓ માટે પણ આ મુદ્દો મહત્વનો બની રહ્યો છે. RTE હેઠળ મળતી સહાય માત્ર નાણાકીય મદદ નથી, પરંતુ યુનિફોર્મ, પુસ્તકો-સ્ટેશનરી, બુટ-મોજા અને મુસાફરી જેવા મૂળભૂત શૈક્ષણિક ખર્ચમાં પરિવારને મદદરૂપ થતી રકમ છે. તેથી વિદ્યાર્થીઓની હાજરીની નોંધ અને શાળાઓ દ્વારા ઓનલાઈન પોર્ટલ પર અપલોડ કરવામાં આવતી માહિતીમાં ચોકસાઈ રહે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે. વાલીઓએ પોતાના બાળકની હાજરી અંગે શાળામાંથી યોગ્ય માહિતી મેળવવી જરૂરી બની છે.

આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમના કારણે RTE સહાયના વિતરણમાં ઝડપ અને પારદર્શિતા લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અમદાવાદના 78,666 વિદ્યાર્થીઓને કુલ રૂ. 23.59 કરોડથી વધુની સહાય મળવી એ મોટી સંખ્યામાં પરિવારો માટે રાહતરૂપ છે. જોકે, 7,176 વિદ્યાર્થીઓ હાજરીના નિયમને કારણે લાભથી બહાર રહ્યા છે. હવે વાલીઓની નજર આગામી તબક્કાની ચુકવણી અને હાજરી સંબંધિત વિગતો પર રહેશે, જ્યારે શિક્ષણ વિભાગ માટે સમયસર અને પારદર્શક રીતે તમામ પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ સુધી સરકારી સહાય પહોંચાડવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.