આંતરરાષ્ટ્રીય હોર્મુઝ હુમલા બાદ થાઈ નાવિકો કોર્ટ પહોંચ્યા: કંપની સામે વળતરની માંગ, માનસિક આઘાતનો દાવો.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં થયેલા હુમલા બાદ સુરક્ષિત બચી ગયેલા થાઈલેન્ડના ત્રણ પૂર્વ નાવિકોએ હવે પોતાની જ શિપિંગ કંપની સામે કાનૂની લડત શરૂ કરી છે. નાવિકોનો આક્ષેપ છે કે ગંભીર સુરક્ષા જોખમ હોવા છતાં કંપનીએ માલવાહક જહાજને હોર્મુઝના સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થવાનો નિર્ણય લીધો હતો, જેના કારણે સમગ્ર ક્રૂનો જીવ જોખમમાં મુકાયો હતો. હુમલામાંથી બચી ગયેલા આ નાવિકોનું કહેવું છે કે ઘટનાએ તેમના જીવન પર ગંભીર માનસિક અસર કરી છે અને હવે તેઓ ફરીથી દરિયામાં નોકરી કરવા માટે સક્ષમ રહ્યા નથી. આ કારણસર ત્રણેય નાવિકોએ બેંગકોકની અદાલતમાં કેસ દાખલ કરીને પ્રત્યેક વ્યક્તિ માટે **10 લાખ થાઈ બાટ (આશરે 30 હજાર અમેરિકી ડોલર)**ના વળતરની માંગ કરી છે. આ કેસ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સુરક્ષા અને નાવિકોના અધિકારો અંગે ફરી એકવાર ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.

આ સમગ્ર મામલો 'માયુરી નારી' નામના થાઈ માલવાહક જહાજ સાથે સંબંધિત છે. અહેવાલો અનુસાર, 11 માર્ચે ઓમાનના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હોર્મુઝ જળમાર્ગ નજીક આ જહાજ પર અચાનક હુમલો થયો હતો. હુમલો એટલો ગંભીર હતો કે તેમાં ત્રણ લોકોના ઘટનાસ્થળે જ મોત થયા હતા, જ્યારે જહાજમાં હાજર અન્ય 20 ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા. હુમલામાંથી બચી ગયેલા નાવિકો પનિથી તુમકાએવ, નોપ્પાદોન વોંગસુવાન અને સુરદેસ માનપુએને હવે કોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવ્યો છે. ત્રણેય નાવિકોએ જહાજનું સંચાલન કરતી પ્રેશિયસ શિપિંગ કંપની, તેની સાથે જોડાયેલી અન્ય બે કંપનીઓ તેમજ જહાજના કેપ્ટન વિરુદ્ધ બેંગકોકની સેન્ટ્રલ લેબર કોર્ટમાં સત્તાવાર રીતે કેસ દાખલ કર્યો છે.

નાવિકોના વકીલના જણાવ્યા અનુસાર, કંપનીને હોર્મુઝ વિસ્તારમાં વધી રહેલા સુરક્ષા જોખમોની સંપૂર્ણ જાણકારી હતી. તેમ છતાં જહાજને તે જ માર્ગ પરથી મોકલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, જેને તેઓ ગંભીર બેદરકારી ગણાવી રહ્યા છે. વકીલનો દાવો છે કે હુમલા બાદ જહાજ કામગીરી માટે યોગ્ય સ્થિતિમાં રહ્યું નહોતું, છતાં કંપનીએ નાવિકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાને બદલે તેમનો રોજગાર સમાપ્ત કરી દીધો હતો. નાવિકોના જણાવ્યા મુજબ તેમનો નવ મહિનાનો કરાર પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ તેમને નોકરીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે કંપનીએ માત્ર બે મહિનાના પગાર જેટલું વળતર ચૂકવીને પોતાની જવાબદારી પૂર્ણ થઈ હોવાનું માન્યું હતું. આ કારણે તેઓ હવે કાનૂની માર્ગે ન્યાય મેળવવા માટે આગળ વધ્યા છે.

હુમલાની ઘટના બાદ ત્રણેય નાવિકો ગંભીર માનસિક આઘાતમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હોવાનું પણ અરજીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે. લાંબા સમયથી દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં સેવા આપતા નાવિક પનિથી તુમકાએવે જણાવ્યું કે હવે સામાન્ય કે મોટો અવાજ સંભળાય ત્યારે પણ તેઓ ગભરાઈ જાય છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ ઘટનાની યાદો હજુ પણ સતત પરેશાન કરે છે અને તેઓ હાલમાં નિયમિત દવાઓ લઈ રહ્યા છે. વકીલના જણાવ્યા અનુસાર ત્રણેય નાવિકો પોસ્ટ ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર (PTSD) જેવી ગંભીર માનસિક સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેના કારણે તેઓ ફરીથી દરિયાઈ નોકરી કરવા માટે માનસિક રીતે તૈયાર નથી. આ નુકસાનને ધ્યાનમાં રાખીને તેમણે અદાલત સમક્ષ યોગ્ય વળતર અને ન્યાયની માંગણી કરી છે.

વકીલે વધુમાં જણાવ્યું કે કોર્ટમાં કેસ દાખલ કરતા પહેલાં કંપની સાથે સમાધાન દ્વારા મામલો ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. નાવિકોની તરફથી કંપનીને જવાબદારી સ્વીકારી યોગ્ય વળતર ચૂકવવા માટે રજૂઆત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કંપનીએ આક્ષેપોને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. ત્યારબાદ કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. હવે આ કેસમાં અદાલત બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ આગળની કાર્યવાહી કરશે. કંપની તરફથી આ કેસ અંગે સત્તાવાર પ્રતિભાવ સામે આવ્યો છે કે નહીં તે અંગે અહેવાલોમાં સ્પષ્ટ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.

હોર્મુઝ જળમાર્ગ વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વનો માનવામાં આવે છે. વિશ્વના કાચા તેલ અને **લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG)**ના મોટા હિસ્સાનું પરિવહન આ જ દરિયાઈ માર્ગ પરથી થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૂરાજકીય તણાવને કારણે આ વિસ્તારમાં જહાજોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે. ભારત, થાઈલેન્ડ, ફિલિપિન્સ સહિત અનેક દેશોના હજારો નાવિકો આ માર્ગ પર કાર્યરત હોવાથી સુરક્ષા મુદ્દો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ મહત્વનો બન્યો છે. દરિયાઈ વેપાર પર કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતાની સીધી અસર વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલા અને ઊર્જા બજારો પર પડી શકે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સાથે સંકળાયેલી **ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO)**એ પણ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે દરિયાઈ સંઘર્ષોની સૌથી મોટી અસર સામાન્ય નાવિકો અને તેમના પરિવારો પર પડે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વધતા ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે જહાજ સંચાલક કંપનીઓએ સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ અને જોખમી વિસ્તારોમાં ક્રૂના જીવનનું પૂરતું રક્ષણ થાય તે માટે જરૂરી તમામ પગલાં લેવા જોઈએ. થાઈ નાવિકો દ્વારા દાખલ કરાયેલો આ કેસ હવે માત્ર વળતરની માંગ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગમાં કર્મચારીઓની સુરક્ષા, કંપનીઓની જવાબદારી અને જોખમ વ્યવસ્થાપન અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા ઊભી કરી રહ્યો છે.