આંતરરાષ્ટ્રીય હોર્મુઝમાં અપાચે હેલિકોપ્ટર તોડી પડાતા અમેરિકા ભડક્યું: ટ્રમ્પના આદેશ બાદ ઈરાન પર હવાઈ હુમલા, મધ્ય પૂર્વમાં ફરી યુદ્ધની જ્વાળા
મધ્ય પૂર્વમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે હવે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની ગઈ છે. અમેરિકી પ્રમુખ Donald Trumpના આદેશ બાદ અમેરિકી સેનાએ ઈરાનના અનેક વ્યૂહાત્મક લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હવાઈ અને મિસાઈલ હુમલા શરૂ કર્યા છે. આ કાર્યવાહી અમેરિકાના AH-64 અપાચે એટેક હેલિકોપ્ટર હોર્મુઝની ખાડી નજીક તોડી પાડવામાં આવ્યા બાદ કરવામાં આવી હોવાનું અમેરિકી અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે.
શું બન્યું?
અમેરિકી સૈન્યના જણાવ્યા અનુસાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક પેટ્રોલિંગ દરમિયાન એક અમેરિકન AH-64 અપાચે હેલિકોપ્ટર નીચે પાડી દેવામાં આવ્યું હતું. પ્રમુખ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે હેલિકોપ્ટર ઈરાની કાર્યવાહીથી તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું અને અમેરિકા આ ઘટનાનો જવાબ આપશે. જોકે હેલિકોપ્ટરના બંને પાયલોટને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા.
બીજી તરફ ઈરાને અમેરિકાના આરોપોને સંપૂર્ણપણે નકાર્યા છે અને ઘટનાને લઈને અલગ દલીલો રજૂ કરી છે. કેટલાક અહેવાલોમાં ઈરાને સીધી જવાબદારી સ્વીકારી નથી અને ઘટનાના કારણોને લઈને સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
ટ્રમ્પનો તાત્કાલિક જવાબ
ઘટના બાદ પ્રમુખ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો કે અમેરિકન સૈનિકો અને સૈન્ય સાધનો પર હુમલો કોઈપણ સંજોગોમાં સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. ત્યારબાદ અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ "સેલ્ફ-ડિફેન્સ સ્ટ્રાઈક" તરીકે ઓળખાવેલા જવાબી હુમલાની શરૂઆત કરી હતી.
અમેરિકી સેનાએ ઈરાનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, રડાર સ્ટેશન, ગ્રાઉન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર અને અન્ય સૈન્ય માળખાઓને નિશાન બનાવ્યા હોવાનું જણાવ્યું છે. હોર્મુઝ નજીકના વિસ્તારોમાં વિસ્ફોટોના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
ઈરાનનો પણ વળતો પ્રહાર
અમેરિકી હુમલા બાદ ઈરાને પણ જવાબી કાર્યવાહી શરૂ કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ દ્વારા જોર્ડન, બહેરીન અને અન્ય વિસ્તારોમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય મથકોને મિસાઈલ અને ડ્રોન દ્વારા નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હોવાનું કહેવાય છે.
આ ઘટનાએ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ચાલી રહેલા યુદ્ધવિરામ અને શાંતિ પ્રયાસો પર પણ મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો કર્યો છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસરની ભીતિ
વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંના એક એવા Strait of Hormuzમાં તણાવ વધતાં વૈશ્વિક બજારોમાં પણ ચિંતા વધી છે. વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલનું પરિવહન આ માર્ગથી થાય છે. જો સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરે તો તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે અને તેની અસર ભારત સહિત અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પર પડી શકે છે.
મધ્ય પૂર્વ ફરી યુદ્ધના કેન્દ્રમાં
તાજેતરની આ ઘટનાઓએ મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા અંગેની આશાઓને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. અમેરિકી અને ઈરાની દળો વચ્ચે સીધા હુમલા અને પ્રતિહુમલાની શરૂઆત થતાં સમગ્ર વિસ્તાર ફરી એકવાર યુદ્ધના જોખમમાં ધકેલાઈ ગયો છે.
હાલ વિશ્વની નજર વૉશિંગ્ટન અને તેહરાનના આગામી પગલાં પર ટકેલી છે. જો બંને પક્ષો વધુ આક્રમક વલણ અપનાવશે તો સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરી શકે છે, જ્યારે રાજદ્વારી પ્રયાસો સફળ થાય તો પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લાવવાની શક્યતા પણ છે. પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમા તરફ આગળ વધી રહ્યો હોવાનું સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું છે.
