મારું શહેર અમદાવાદની યુ.એન. મહેતા હોસ્પિટલમાં ડ્રેનેજ દુર્ઘટના: સેફ્ટીના અભાવે સફાઈ કર્મચારીના મોતનો આક્ષેપ, હાઉસકીપિંગ સ્ટાફ હડતાળ પર.
અમદાવાદના અસારવા વિસ્તારમાં આવેલી રાજ્યની અગ્રણી યુ.એન. મહેતા હોસ્પિટલમાં બનેલી એક ગંભીર દુર્ઘટનાએ ફરી એકવાર સફાઈ કર્મચારીઓની સુરક્ષા અને કોન્ટ્રાક્ટ સિસ્ટમ સામે અનેક પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. હોસ્પિટલના બેઝમેન્ટમાં આવેલી ડ્રેનેજ લાઈનની સફાઈ દરમિયાન કોન્ટ્રાક્ટ પર કામ કરતા ત્રણ યુવકોને પૂરતી સુરક્ષા વ્યવસ્થા વિના જ ગટરની અંદર ઉતારવામાં આવ્યા હોવાનો આક્ષેપ સામે આવ્યો છે. આ દરમિયાન ત્રણેય યુવકો ડ્રેનેજ લાઇનમાં પડી જતા ભારે અફરાતફરી મચી ગઈ હતી. ઘટનાની જાણ થતાં જ હોસ્પિટલ તંત્ર, ફાયર બ્રિગેડ અને અન્ય બચાવ ટીમો તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચી હતી અને લાંબી જહેમત બાદ ત્રણેય યુવકોને બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. ગંભીર હાલતમાં તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આ ઘટનામાં એક યુવકનું મોત થયું હોવાનો આક્ષેપ થતાં સમગ્ર હોસ્પિટલમાં ભારે રોષ ફેલાયો છે.
પ્રાથમિક માહિતી મુજબ, હોસ્પિટલના બેઝમેન્ટમાં આવેલી ડ્રેનેજ લાઈન લાંબા સમયથી બ્લોક થઈ ગઈ હતી, જેના કારણે તેની સફાઈ માટે ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટ હેઠળ કામ કરતા ત્રણ કર્મચારીઓને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. આરોપ છે કે સફાઈ શરૂ કરતા પહેલાં કર્મચારીઓને ગેસ ડિટેક્ટર, ઓક્સિજન માસ્ક, સેફ્ટી બેલ્ટ, હેલ્મેટ અથવા અન્ય જરૂરી સુરક્ષા સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા નહોતા. પરિણામે, ડ્રેનેજની અંદર ઝેરી ગેસ અથવા ઓક્સિજનના અભાવને કારણે ત્રણેય કર્મચારીઓ બેભાન થઈને અંદર જ પડી ગયા હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ઘટનાના ચોક્કસ કારણો અંગે તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે, પરંતુ પ્રાથમિક સ્તરે સુરક્ષાની ગંભીર બેદરકારી સામે આવી હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
ઘટનાની જાણ થતાં જ અમદાવાદ ફાયર એન્ડ ઇમર્જન્સી સર્વિસની ટીમો ખાસ બચાવ સાધનો સાથે ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી. બચાવ કામગીરી સરળ નહોતી, કારણ કે ડ્રેનેજ લાઈન સંકુચિત અને જોખમી સ્થિતિમાં હતી. રેસ્ક્યુ ટીમે વિશેષ સાધનોની મદદથી અંદર ફસાયેલા ત્રણેય યુવકોને બહાર કાઢ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમને તાત્કાલિક સારવાર માટે હોસ્પિટલના ઇમર્જન્સી વિભાગમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. જોકે, આ ઘટનામાં એક યુવકનું મોત થયું હોવાનો આક્ષેપ થતાં મામલો વધુ ગંભીર બન્યો છે. હોસ્પિટલ તંત્ર તરફથી સત્તાવાર રીતે મૃત્યુ અંગે શું માહિતી આપવામાં આવે છે અને પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ શું કહે છે, તેના પર સૌની નજર છે.
આ ઘટનાના પગલે હોસ્પિટલના હાઉસકીપિંગ અને સફાઈ વિભાગના કર્મચારીઓમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો હતો. કર્મચારીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે કોન્ટ્રાક્ટર દ્વારા કામદારોને કોઈપણ પ્રકારની સુરક્ષા વ્યવસ્થા વિના જોખમી કામગીરી કરાવવામાં આવી રહી હતી, જે સીધી બેદરકારી સમાન છે. આક્ષેપ છે કે અગાઉ પણ અનેક વખત સુરક્ષા સાધનોની માંગ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવ્યા નહોતા. આ ઘટનાના વિરોધમાં હાઉસકીપિંગ સ્ટાફ હડતાળ પર ઉતરી ગયો છે અને જવાબદાર કોન્ટ્રાક્ટર તેમજ સંબંધિત અધિકારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ ઉઠાવી છે. કર્મચારીઓએ મૃતકના પરિવારને યોગ્ય વળતર અને ઘાયલ થયેલા અન્ય કર્મચારીઓને શ્રેષ્ઠ સારવાર આપવાની પણ માંગ કરી છે.
આ દુર્ઘટનાએ ફરી એકવાર દેશમાં ગટર અને ડ્રેનેજ સફાઈ દરમિયાન થતા અકસ્માતો અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કાયદાકીય રીતે માનવ દ્વારા ગટરની અંદર ઉતરીને સફાઈ કરાવવી માત્ર અત્યંત વિશેષ પરિસ્થિતિમાં જ અને તમામ સુરક્ષા માપદંડો સાથે શક્ય છે. ગેસની તપાસ, ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતા, સેફ્ટી હાર્નેસ, દોરી, ઓક્સિજન સિલિન્ડર અને તાલીમબદ્ધ બચાવ ટીમ જેવી વ્યવસ્થાઓ ફરજિયાત માનવામાં આવે છે. તેમ છતાં, અનેક સ્થળોએ હજુ પણ કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત કર્મચારીઓ પાસેથી પૂરતી સુરક્ષા વિના જોખમી કામ લેવાતું હોવાના આક્ષેપો વારંવાર સામે આવતા રહ્યા છે. આ ઘટના બાદ પણ આવા જ પ્રશ્નો ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યા છે.
હાલ સમગ્ર ઘટનાની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. હોસ્પિટલ તંત્ર, સંબંધિત કોન્ટ્રાક્ટર અને જવાબદાર અધિકારીઓની ભૂમિકા અંગે તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી રહી છે. જો સુરક્ષા નિયમોના ઉલ્લંઘન અથવા બેદરકારી સાબિત થશે તો જવાબદારો સામે કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. સાથે જ ડ્રેનેજ લાઈનની સફાઈ દરમિયાન કયા નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું, કર્મચારીઓને તાલીમ આપવામાં આવી હતી કે નહીં અને જરૂરી સુરક્ષા સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા હતા કે નહીં તે સહિતના તમામ મુદ્દાઓની વિગતવાર તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. હોસ્પિટલ પ્રશાસન તરફથી પણ સમગ્ર ઘટનાને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.
યુ.એન. મહેતા હોસ્પિટલ જેવી રાજ્યની પ્રતિષ્ઠિત આરોગ્ય સંસ્થામાં બનેલી આ દુર્ઘટનાએ માત્ર હોસ્પિટલ તંત્ર જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વહીવટી તંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય ઊભો કર્યો છે. દર્દીઓના જીવ બચાવતી હોસ્પિટલમાં જ સફાઈ કર્મચારીઓના જીવન સાથે બેદરકારી થઈ હોવાના આક્ષેપોએ અનેક સવાલો ઊભા કર્યા છે. કર્મચારીઓની સુરક્ષા, કોન્ટ્રાક્ટ સિસ્ટમની જવાબદારી અને જોખમી કામગીરી માટેના નિયમોના કડક અમલ અંગે હવે સરકાર અને સંબંધિત વિભાગો શું પગલાં ભરે છે તેના પર સૌની નજર છે. તપાસનો અંતિમ અહેવાલ આવ્યા બાદ જ સમગ્ર ઘટનાની વાસ્તવિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે, પરંતુ આ દુર્ઘટનાએ એક વાત સ્પષ્ટ કરી છે કે માનવજીવન કરતાં મોટું કોઈ કામ નથી અને જોખમી કામગીરીમાં સુરક્ષા નિયમોનું કડક પાલન અનિવાર્ય છે.
