એગ્રિકલ્ચર અમેરિકામાં ભારતીય કેરીનો જાદુ: કેસર, અલ્ફાન્સો અને લંગડાની માંગે તોડ્યા તમામ રેકોર્ડ, કલાકોમાં ખલાસ થઈ જાય છે સ્ટોક.
એક તરફ વિશ્વના કેટલાક દેશો દ્વારા ભારતીય કેરીની આયાત અંગે વિવિધ કારણોસર નિયંત્રણો અને પ્રતિબંધો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ અમેરિકા જેવા વિશાળ અને પ્રભાવશાળી બજારમાં ભારતીય કેરીઓનો ક્રેઝ સતત વધી રહ્યો છે. ભારતીય કેરીની મીઠાશ, તેની અનોખી સુગંધ અને વૈવિધ્યસભર સ્વાદ અમેરિકન ગ્રાહકોના દિલ જીતી રહ્યા છે. આજે સ્થિતિ એવી બની ગઈ છે કે અમેરિકાના મોટા શહેરોમાં આવેલા સુપરમાર્કેટ્સ અને હોલસેલ સ્ટોર્સમાં ભારતીય કેરીઓ પહોંચતા જ થોડા કલાકોમાં સ્ટોક ખાલી થઈ જાય છે. સિએટલ, લોસ એન્જલસ, ન્યૂ જર્સી, શિકાગો, હ્યુસ્ટન અને વોશિંગ્ટન ડીસી જેવા શહેરોમાં ભારતીય કેરીઓને લઈને ગ્રાહકોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે.
ભારતીય કેરીઓમાં ખાસ કરીને ગુજરાતની પ્રસિદ્ધ કેસર, મહારાષ્ટ્રની અલ્ફાન્સો, ઉત્તર પ્રદેશની લંગડા અને દશેરી, તેમજ આંધ્રપ્રદેશની બંગનપલ્લી અને હિમાયત જેવી જાતો અમેરિકન બજારમાં લોકપ્રિય બની રહી છે. વર્ષો સુધી અમેરિકામાં વસતા ભારતીય મૂળના લોકો ઉનાળાની ઋતુમાં ભારત આવી કેરીનો સ્વાદ માણતા હતા. ઘણા પરિવારો માટે કેરી માત્ર ફળ નહોતું, પરંતુ બાળપણની યાદો, પરિવાર સાથે વિતાવેલી પળો અને ભારતીય સંસ્કૃતિનો અભિન્ન ભાગ હતી. હવે આ જ કેરીઓ અમેરિકાના મોટા સ્ટોર્સમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ થવા લાગતાં ભારતીય મૂળના લોકોમાં ખુશીની લાગણી જોવા મળી રહી છે.
અમેરિકામાં ભારતના રાજદૂત વિનય ક્વાત્રાએ પણ ભારતીય કેરીઓની વધતી લોકપ્રિયતા અંગે આનંદ વ્યક્ત કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કેરી માત્ર એક ફળ નથી, પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને પરંપરાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. અમેરિકામાં વસતા લાખો ભારતીયો માટે કેરી ઉનાળાની યાદો સાથે જોડાયેલી છે. આજે જ્યારે આ જ સ્વાદ અમેરિકાના બજારોમાં ઉપલબ્ધ છે ત્યારે તે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક અને વેપારી સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
વોશિંગ્ટનમાં ભારતીય દૂતાવાસ દ્વારા આયોજિત ‘મેંગો ફેસ્ટિવલ’ દરમિયાન ભારતીય કેરીઓને લઈને વિશેષ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ અમેરિકન ગ્રાહકોને ભારતીય કેરીઓના વૈવિધ્યસભર સ્વાદ અને ગુણવત્તા વિશે માહિતગાર કરવાનો હતો. ફેસ્ટિવલમાં હાજર રહેલા અનેક અમેરિકન નાગરિકોએ પ્રથમ વખત ભારતીય કેરીનો સ્વાદ માણ્યો અને તેની પ્રશંસા કરી હતી. ઘણા લોકોએ જણાવ્યું કે અન્ય દેશોની કેરીની સરખામણીમાં ભારતીય કેરી વધુ સુગંધિત, રસદાર અને સ્વાદિષ્ટ હોય છે.
તાજેતરમાં અમેરિકાના સિએટલ શહેરમાં ભારતીય વાણિજ્ય દૂતાવાસ અને એગ્રીકલ્ચરલ એન્ડ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (APEDA)ના સહયોગથી ‘મેંગો મેજિક’ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં ૧૦૦થી વધુ આયાતકારો, વિતરકો, ખાદ્ય ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા વેપારીઓ અને કોસ્ટકો જેવી વૈશ્વિક કંપનીઓના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. કાર્યક્રમ દરમિયાન ભારતીય કેરીઓની વિવિધ જાતોનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું અને વેપારની નવી તકો અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ગુજરાતની કેસર કેરી ખાસ કરીને અમેરિકામાં ભારે લોકપ્રિય બની રહી છે. ગિર અને સૌરાષ્ટ્રના વિસ્તારોમાં ઉત્પાદિત થતી કેસર કેરી તેના કેસરિયા રંગ, મીઠાશ અને સુગંધ માટે જાણીતી છે. અમેરિકામાં વસતા ગુજરાતી પરિવારોમાં કેસર કેરી માટે ખાસ લગાવ જોવા મળે છે. અનેક ગ્રાહકો તો કેસર કેરી આવવાની તારીખની રાહ જુએ છે અને સ્ટોર્સમાં પહોંચતા જ ખરીદી કરવા દોડી જાય છે.
મહારાષ્ટ્રની અલ્ફાન્સો કેરીને વિશ્વની શ્રેષ્ઠ કેરીઓમાં સ્થાન મળ્યું છે. અલ્ફાન્સોનો મખમલી ગૂદો, અનોખી સુગંધ અને સ્વાદ તેને વૈશ્વિક સ્તરે વિશેષ ઓળખ અપાવે છે. અમેરિકાના બજારમાં અલ્ફાન્સોની માંગ સતત વધી રહી છે. અનેક ગ્રાહકો તેને ‘કિંગ ઓફ મેંગોઝ’ તરીકે ઓળખે છે.
ઉત્તર પ્રદેશની લંગડા અને દશેરી કેરીઓ પણ અમેરિકન બજારમાં પોતાની ઓળખ બનાવી રહી છે. લંગડાની મીઠાશ અને દશેરીની સુગંધ ગ્રાહકોને ખૂબ આકર્ષે છે. આ ઉપરાંત આંધ્રપ્રદેશની બંગનપલ્લી અને હિમાયત જેવી જાતો પણ ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહી છે.
અમેરિકાના પ્રખ્યાત હોલસેલ રિટેલ ચેઇન સ્ટોર ‘કોસ્ટકો’ દ્વારા આ વર્ષે પહેલીવાર ભારતીય કેસર કેરીનો વિશાળ જથ્થો આયાત કરવામાં આવ્યો હતો. મે મહિનામાં સિએટલ, લાસ વેગાસ, લોસ એન્જલસ અને ન્યૂ જર્સીના સ્ટોર્સમાં કેસર કેરી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી. કોસ્ટકોના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કેરીનો સ્ટોક સ્ટોરમાં પહોંચ્યા પછી માત્ર બે કલાકની અંદર જ મોટાભાગનો માલ વેચાઈ ગયો હતો. આ ઘટનાએ ભારતીય કેરીઓની વધતી લોકપ્રિયતાનો સ્પષ્ટ પુરાવો આપ્યો છે.
સોશિયલ મીડિયા પર પણ ભારતીય કેરીઓની ભારે ચર્ચા થઈ રહી છે. કેલિફોર્નિયા, ટેક્સાસ અને ન્યૂ જર્સીમાં રહેતા લોકો સ્ટોર્સમાં આવેલી કેરીઓના ફોટા અને વીડિયો શેર કરી રહ્યા છે. કેટલાક લોકો તો એકબીજાને વહેલી સવારે સ્ટોર પર પહોંચવાની સલાહ આપી રહ્યા છે જેથી સ્ટોક ખતમ થાય તે પહેલાં તેઓ કેરી ખરીદી શકે.
ભારતીય કેરીઓની લોકપ્રિયતા પાછળ માત્ર ભારતીય મૂળના લોકો જ જવાબદાર નથી. હવે અમેરિકન નાગરિકો પણ ભારતીય કેરીના સ્વાદના ચાહક બની રહ્યા છે. અનેક અમેરિકન ગ્રાહકો પ્રથમ વખત ભારતીય કેરી ચાખ્યા પછી તેને ફરીથી ખરીદવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. કેટલાક રેસ્ટોરન્ટ્સ અને ફૂડ ચેઇન્સ પણ ભારતીય કેરીનો ઉપયોગ કરીને નવી વાનગીઓ તૈયાર કરી રહ્યા છે.
ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો કેરી ઉત્પાદક દેશ છે. દેશમાં દર વર્ષે આશરે ૨૬ મિલિયન મેટ્રિક ટનથી વધુ કેરીનું ઉત્પાદન થાય છે. ભારતમાં ૧૦૦૦થી વધુ જાતોની કેરી જોવા મળે છે, જેમાંથી અનેક જાતો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. કેરીનું ઉત્પાદન માત્ર ખેડૂતો માટે આવકનું સાધન નથી, પરંતુ દેશની કૃષિ નિકાસમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
ભારતીય કેરીઓની અમેરિકામાં નિકાસ ૨૦૦૭માં ફરી શરૂ થઈ હતી. અગાઉ લાંબા સમય સુધી અમેરિકાએ ફળમાખી અને અન્ય કૃષિ સંબંધિત કારણોસર ભારતીય કેરીની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. લગભગ ૧૮ વર્ષ બાદ જ્યારે નિકાસ ફરી શરૂ થઈ ત્યારે શરૂઆતમાં મર્યાદિત પ્રમાણમાં વેપાર થયો હતો. પરંતુ છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતીય કેરીઓની માંગમાં સતત વધારો થયો છે અને આજે નિકાસ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
નિકાસ વધતા ખેડૂતોને પણ સીધો લાભ મળી રહ્યો છે. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને આંધ્રપ્રદેશના હજારો ખેડૂતોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર મળતા તેમની આવકમાં વધારો થયો છે. સરકાર અને APEDA દ્વારા પણ ખેડૂતોને ગુણવત્તા, પેકેજિંગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
વિશેષજ્ઞોના મતે અમેરિકામાં ભારતીય કેરીઓ માટે હજુ પણ વિશાળ બજાર ઉપલબ્ધ છે. જો ગુણવત્તા જાળવી રાખવામાં આવે અને પુરવઠા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવે તો આગામી વર્ષોમાં ભારતીય કેરીઓની નિકાસમાં અનેકગણો વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને કેસર અને અલ્ફાન્સો જેવી પ્રીમિયમ જાતો વૈશ્વિક બજારમાં ભારતની ઓળખ વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ એ દર્શાવે છે કે ભારતીય કૃષિ ઉત્પાદનો હવે માત્ર સ્થાનિક બજાર પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નથી. વિશ્વના સૌથી મોટા અને સ્પર્ધાત્મક બજારોમાં પણ ભારતીય ઉત્પાદનો પોતાની ગુણવત્તા અને વિશિષ્ટતાના આધારે સ્થાન બનાવી રહ્યા છે. અમેરિકામાં ભારતીય કેરીઓ માટે ઊભી થયેલી ભારે માંગ માત્ર વેપારની સફળતા નથી, પરંતુ ભારતીય કૃષિ, ખેડૂતોની મહેનત અને દેશની વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠાનું પણ પ્રતિક છે.
આજે જ્યારે અમેરિકાના સુપરમાર્કેટ્સમાં ભારતીય કેરી પહોંચતાની સાથે જ કલાકોમાં વેચાઈ જાય છે, ત્યારે તે દરેક ભારતીય માટે ગૌરવની વાત છે. કેસર, અલ્ફાન્સો, લંગડા અને દશેરી જેવી ભારતીય કેરીઓ હવે માત્ર ભારતની ઓળખ નથી રહી, પરંતુ વિશ્વભરમાં ભારતીય સ્વાદ અને સંસ્કૃતિના રાજદૂત બની રહી છે. આગામી વર્ષોમાં આ માંગ વધુ વધશે અને ભારતીય કેરીઓ વૈશ્વિક ફળબજારમાં વધુ મજબૂત સ્થાન મેળવશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.