ઇતિહાસ આજનો ઈતિહાસ: 1 ઓક્ટોબર
1 ઓક્ટોબર 1997 — આણંદ જિલ્લાની રચના
1 ઓક્ટોબર 1997 ગુજરાતના વહીવટી ઈતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. આ દિવસે ખેડા જિલ્લામાંથી આણંદને અલગ કરીને નવા આણંદ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી હતી.
આણંદને અલગ જિલ્લો બનાવવાનો નિર્ણય માત્ર વહીવટી સીમાઓ બદલવાનો નહોતો. આ વિસ્તાર પહેલેથી જ દૂધ ઉત્પાદન, સહકારી ચળવળ અને શ્વેતક્રાંતિ માટે દેશભરમાં આગવી ઓળખ ધરાવતો હતો.
આણંદને અલગ જિલ્લો કેમ બનાવવામાં આવ્યો?
આણંદ અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર ખેડા જિલ્લાના મહત્વપૂર્ણ ભાગ તરીકે વિકસ્યો હતો. વિસ્તાર વધતા વહીવટી કામગીરી, સરકારી સેવાઓ અને સ્થાનિક વિકાસને વધુ સરળ બનાવવા માટે અલગ જિલ્લા વહીવટીતંત્રની જરૂરિયાત ઊભી થઈ.
નવો જિલ્લો બન્યા પછી સ્થાનિક લોકોને કલેક્ટર કચેરી, જિલ્લા સ્તરની સરકારી કચેરીઓ અને વિવિધ વહીવટી સેવાઓ માટે ખેડા તરફ ઓછું જવું પડે તેવી વ્યવસ્થા ઊભી થઈ. આથી સ્થાનિક સ્તરે વહીવટ વધુ નજીક આવ્યો.
આણંદ અને શ્વેતક્રાંતિ
આણંદનું સૌથી મોટું ઐતિહાસિક મહત્વ તેની દૂધ સહકારી ચળવળ સાથે જોડાયેલું છે.
આણંદમાં 1946માં ખેડા જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘ, એટલે કે આજે જાણીતી અમૂલ,ની શરૂઆત થઈ હતી. સ્થાનિક દૂધ ઉત્પાદકોને સંગઠિત કરીને તેમના દૂધને યોગ્ય બજાર અને યોગ્ય વળતર મળે તે માટે સહકારી મોડલ વિકસાવવામાં આવ્યું.
પછી આણંદમાંથી વિકસેલા આ મોડલે સમગ્ર દેશમાં દૂધ ઉત્પાદન વધારવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી. આ પ્રક્રિયા સાથે ડૉ. વર્ગીસ કુરિયનનું નામ પણ વિશેષ રીતે જોડાયેલું છે.
આણંદમાં આવેલી **National Dairy Development Board (NDDB)**એ પણ ભારતની ડેરી ક્ષેત્રની વિકાસયાત્રામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. આ કારણે આણંદને ઘણી વખત “Milk Capital of India” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જિલ્લો બન્યા પછીનું મહત્વ
1997માં જિલ્લાની રચના થયા પછી આણંદ માત્ર દૂધ અને અમૂલ માટે જ નહીં, પરંતુ કૃષિ, શિક્ષણ, ડેરી ટેક્નોલોજી અને સહકારી સંસ્થાઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે આગળ વધ્યો.
આણંદમાં Institute of Rural Management Anand (IRMA) જેવી સંસ્થા આવેલી છે, જે ગ્રામ વિકાસ અને સહકારી ક્ષેત્રના અભ્યાસ માટે જાણીતી છે.
એક મહત્વપૂર્ણ તારીખ
આણંદ જિલ્લા વહીવટીતંત્રની સત્તાવાર માહિતી પ્રમાણે 2 ઓક્ટોબર 1997ના રોજ A.K. Sharmaએ આણંદ જિલ્લાના પ્રથમ જિલ્લા કલેક્ટર તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો.
એટલે કે, 1 ઓક્ટોબર 1997 — જિલ્લાની રચના અને 2 ઓક્ટોબર 1997 — પ્રથમ કલેક્ટરનો કાર્યભાર; આ બંને દિવસો આણંદના વહીવટી ઈતિહાસમાં ખાસ મહત્વ ધરાવે છે.
