ક્રાઇમ કચ્છથી શ્રીલંકા સુધી ફેલાયેલું આંતરરાષ્ટ્રીય સાયબર ફ્રોડ રેકેટ ઝડપાયું: 105 બેંક ખાતાઓ ભાડે લઈ 11 રાજ્યોમાં 90થી વધુ ઠગાઈઓનો પર્દાફાશ.

ડિજિટલ યુગમાં સાયબર ગુનાઓ સતત નવી નવી પદ્ધતિઓ સાથે વધી રહ્યા છે. ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન, ડિજિટલ બેન્કિંગ અને ઇન્ટરનેટ આધારિત વ્યવહારોમાં વધારો થતાં સાયબર ઠગો માટે પણ નવા રસ્તા ખુલ્યા છે. સામાન્ય નાગરિકોની મહેનતની કમાણી પળવારમાં હડપ કરી લેતા આવા ગુનાઓ સામે પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓ સતત લડી રહી છે. ત્યારે પૂર્વ કચ્છ પોલીસે એક એવી ચોંકાવનારી કાર્યવાહી કરી છે, જેના કારણે માત્ર ગુજરાત જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશના સાયબર ગુનાખોરીના નેટવર્ક અંગે અનેક ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

પૂર્વ કચ્છ પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં કચ્છથી લઈને શ્રીલંકા સુધી ફેલાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય સાયબર ફ્રોડ રેકેટનો પર્દાફાશ થયો છે. આ સમગ્ર કૌભાંડમાં દેશના 11 અલગ અલગ રાજ્યોમાં 90થી વધુ ઓનલાઈન ઠગાઈના બનાવો સાથે જોડાયેલા નાણાં ગાંધીધામ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ભાડે લેવામાં આવેલા બેંક ખાતાઓમાં જમા કરવામાં આવતા હોવાનું સામે આવ્યું છે. તપાસમાં 105 જેટલા બેંક ખાતાઓનો ઉપયોગ થયો હોવાનું બહાર આવતા પોલીસ અને બેંકિંગ ક્ષેત્ર બંનેમાં ચકચાર મચી ગઈ છે.

પૂર્વ કચ્છના પોલીસ અધિક્ષક શ્રી સાગર બાગમારના માર્ગદર્શન હેઠળ હાથ ધરાયેલી તપાસ દરમિયાન આ સમગ્ર રેકેટની ગૂંચવણભરી કડીઓ એક પછી એક ખુલતી ગઈ હતી. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર સાયબર ઠગો દ્વારા સીધા પોતાના નામે બેંક ખાતા ખોલવાના બદલે અન્ય લોકોના ખાતાઓ ભાડે લેવામાં આવતા હતા. આ ખાતાઓમાં દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાં થયેલી ઓનલાઈન ઠગાઈની રકમ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવતી હતી. ત્યારબાદ આ નાણાંને અલગ અલગ માધ્યમોથી આગળ ટ્રાન્સફર કરીને તેનું મૂળ સ્ત્રોત છુપાવવામાં આવતું હતું.

તપાસ દરમિયાન પોલીસે ચાર આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં સફળતા મેળવી છે. જેમાં મૂળ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના અને હાલ ગાંધીધામના મેઘપર બોરીચી વિસ્તારમાં રહેતા દિવ્યરાજસિંહ અનિરુદ્ધસિંહ રાણા, કીડાણા ગામના જયનીત ભરત કન્નર, અંતરજાળ વિસ્તારના ચિરાગસિંહ બળવંતસિંહ ઝાલા અને શબ્બીર અકબર લુહારનો સમાવેશ થાય છે.

પોલીસની તપાસમાં હજુ ચાર આરોપીઓ ફરાર હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે. જેમાં જયરાજસિંહ જીતેન્દ્રસિંહ રાણા, ગળપાદર વિસ્તારના રાજભા ગાંડુજી વાઘેલા, ગાંધીધામના કિંગ ડેવિડ ઉર્ફે કનૈયાલાલ ઠક્કર અને દીપક ઠક્કરનો સમાવેશ થાય છે. તપાસ એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર કિંગ ડેવિડ ઉર્ફે કનૈયાલાલ ઠક્કર આ સમગ્ર રેકેટનો મુખ્ય માસ્ટરમાઈન્ડ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર આ ગેંગનું મુખ્ય કામ લોકોના બેંક ખાતા ભાડે મેળવવાનું હતું. ઘણા લોકોને સરળ કમાણી અને કમિશનની લાલચ આપી તેમના નામે બેંક ખાતા ખોલાવવામાં આવતા હતા અથવા હાલના ખાતાઓનો ઉપયોગ કરવા માટે મનાવવામાં આવતા હતા. ત્યારબાદ આ ખાતાઓ સાથે સંકળાયેલી પાસબુક, ચેકબુક, ડેબિટ કાર્ડ અને અન્ય બેંકિંગ દસ્તાવેજો ગેંગના સભ્યોના કબજામાં લઈ લેવામાં આવતા હતા.

તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે આ બેંક ખાતાઓની સંપૂર્ણ કીટ શ્રીલંકા સહિત મેંગલોરમાં કાર્યરત સાયબર ગેંગોને મોકલી આપવામાં આવતી હતી. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સમગ્ર કૌભાંડ માત્ર સ્થાનિક સ્તરે નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંચાલિત થઈ રહ્યું હતું.

આ સમગ્ર મામલાનો પર્દાફાશ એક સામાન્ય નાગરિકની સતર્કતાના કારણે થયો હોવાનું પોલીસ સૂત્રો જણાવે છે. સાહિલ માવજી મહેશ્વરી નામના યુવાને પોતાના નામે બેંક ખાતું ખોલાવ્યું હતું. ત્યારબાદ ગેંગના સભ્યો દ્વારા તેને ખાતું ભાડે આપવા માટે સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો.

સાહિલને ખાતા બદલ કમિશનની લાલચ આપવામાં આવી હતી. થોડા સમય બાદ તેના ખાતામાં આશરે 15 લાખ રૂપિયા જમા થયા હતા. ગેંગના સભ્યોએ તેમાંથી 5 લાખ રૂપિયાનું કમિશન આપવાની ઓફર પણ કરી હતી. જોકે સાહિલને આ નાણાં અંગે શંકા જતાં તેણે કોઈ રકમ સ્વીકારી નહોતી.

જ્યારે તેણે આ અંગે વધુ પૂછપરછ શરૂ કરી ત્યારે ગેંગના સભ્યો દ્વારા તેને ધાકધમકી આપવામાં આવી હતી. પરિણામે સાહિલે હિંમત દાખવી અને પોલીસનો સંપર્ક કર્યો હતો. તેણે સમગ્ર ઘટનાની અરજી પૂર્વ કચ્છ પોલીસ સમક્ષ રજૂ કરી હતી.

પૂર્વ કચ્છ પોલીસે આ અરજીને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈને તપાસ શરૂ કરી હતી. પ્રાથમિક તપાસ દરમિયાન જ અનેક શંકાસ્પદ બેંક ખાતાઓ અને નાણાકીય વ્યવહારો સામે આવ્યા હતા. ત્યારબાદ સાયબર ક્રાઇમ નિષ્ણાતોની મદદથી ડિજિટલ ટ્રેલ, બેંકિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન અને મોબાઈલ ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

તપાસમાં બહાર આવ્યું કે ગાંધીધામમાં રોયલ ટ્રાન્સપોર્ટ, સીતારામ લોજિસ્ટિક્સ સહિત વિવિધ નામોથી કરંટ એકાઉન્ટ ખોલાવવામાં આવ્યા હતા. આ ખાતાઓનો ઉપયોગ માત્ર સાયબર ઠગાઈના નાણાં એકત્ર કરવા માટે થતો હતો.

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર આ ખાતાઓમાં દેશના અલગ અલગ રાજ્યોમાંથી નાણાં ટ્રાન્સફર થતા હતા. અત્યાર સુધીની તપાસમાં ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, કર્ણાટક, તેલંગાણા, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરપ્રદેશ, દિલ્હી, હરિયાણા, પંજાબ અને પશ્ચિમ બંગાળ સહિતના રાજ્યોમાં થયેલી ઠગાઈના નાણાં આ ખાતાઓમાં પહોંચ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.

સાયબર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર આવી પદ્ધતિને "મ્યુલ એકાઉન્ટ" મોડલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જેમાં ગુનેગારો સીધા પોતાના ખાતાનો ઉપયોગ કરતા નથી પરંતુ અન્ય લોકોના ખાતાઓ ભાડે લઈ નાણાંની હેરફેર કરે છે. આ કારણે તપાસ એજન્સીઓ માટે મૂળ આરોપીઓ સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બની જાય છે.

આ સમગ્ર કેસમાં 105 જેટલા બેંક ખાતાઓ ભાડે લેવાયા હોવાનું સામે આવતા બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં પણ ચિંતા વ્યાપી ગઈ છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આટલી મોટી સંખ્યામાં ખાતાઓનો ઉપયોગ થવો એ દર્શાવે છે કે ગેંગનું નેટવર્ક અત્યંત સંગઠિત અને સુવ્યવસ્થિત હતું.

પૂર્વ કચ્છ પોલીસ હવે આ તમામ ખાતાઓની વિગતવાર તપાસ કરી રહી છે. અનેક બેંકોને પણ જરૂરી માહિતી આપવા માટે નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે. પોલીસ એ પણ તપાસ કરી રહી છે કે આ ખાતા ખોલાવતી વખતે કોઈ ખોટા દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ થયો હતો કે નહીં.

તપાસમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ બાબત સામે આવી છે કે ઘણા ખાતાધારકોને પોતાનું ખાતું કયા હેતુ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવી રહ્યું છે તેની સંપૂર્ણ જાણકારી પણ નહોતી. તેમને માત્ર થોડા હજાર કે લાખ રૂપિયાના કમિશનની લાલચ આપી ખાતા ભાડે લેવામાં આવ્યા હતા.

પોલીસ અધિકારીઓએ નાગરિકોને ખાસ ચેતવણી આપી છે કે કોઈપણ વ્યક્તિએ પોતાના બેંક ખાતા, ડેબિટ કાર્ડ, ચેકબુક કે OTP જેવી માહિતી અન્ય કોઈને આપવી નહીં. ઘણી વખત સરળ કમાણીની લાલચમાં લોકો આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાઈ જાય છે અને પછી કાયદાકીય મુશ્કેલીઓમાં ફસાઈ જાય છે.

સાયબર ક્રાઇમ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં બેંક ખાતું માત્ર વ્યક્તિગત સંપત્તિ નથી પરંતુ કાનૂની જવાબદારી પણ છે. જો કોઈના ખાતામાં ગેરકાયદેસર નાણાંની હેરફેર થાય તો ખાતાધારક સામે પણ ગુનાહિત કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

પૂર્વ કચ્છ પોલીસ હવે આ સમગ્ર રેકેટના આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણોની પણ તપાસ કરી રહી છે. ખાસ કરીને શ્રીલંકા સુધી પહોંચતા નાણાકીય વ્યવહારો અને ડિજિટલ સંચાર અંગે વિવિધ એજન્સીઓની મદદ લેવામાં આવી રહી છે.

પોલીસનું માનવું છે કે ફરાર આરોપીઓની ધરપકડ બાદ આ સમગ્ર નેટવર્ક અંગે વધુ મોટા ખુલાસા થઈ શકે છે. સાથે જ દેશના અન્ય રાજ્યોમાં પણ આ ગેંગ સાથે સંકળાયેલા લોકો સામે કાર્યવાહી થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આ સમગ્ર કેસે ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે સાયબર ગુનેગારો હવે માત્ર ઓનલાઈન ઠગાઈ પૂરતા સીમિત રહ્યા નથી પરંતુ તેઓ નાણાકીય વ્યવસ્થાનો દુરુપયોગ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્યરત સંગઠિત ગુનાખોરીના નેટવર્ક ઉભા કરી રહ્યા છે.

પૂર્વ કચ્છ પોલીસની આ કામગીરીને મહત્વપૂર્ણ સફળતા માનવામાં આવી રહી છે. એક સામાન્ય નાગરિકની સતર્કતા અને પોલીસની અસરકારક તપાસના કારણે કરોડો રૂપિયાના સાયબર ફ્રોડના નેટવર્કનો પર્દાફાશ થયો છે. હવે પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓ આ સમગ્ર કૌભાંડના મૂળ સુધી પહોંચવા માટે વધુ તપાસ આગળ વધારી રહી છે.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સાયબર ગુનાઓ સામે લડવા માટે માત્ર પોલીસ નહીં પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોએ પણ જાગૃત રહેવું જરૂરી છે. કારણ કે આજના સમયમાં સાયબર ઠગો નવી નવી રીતો અપનાવી લોકો અને બેંકિંગ વ્યવસ્થાનો દુરુપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેથી કોઈપણ પ્રકારની શંકાસ્પદ નાણાકીય પ્રવૃત્તિ સામે તરત જ પોલીસ અથવા સાયબર ક્રાઇમ સેલને જાણ કરવી અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે.