મારું શહેર કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટ વિરોધ પ્રદર્શન પર પોલીસની કાર્યવાહી: 150થી વધુ પ્રદર્શનકારીઓને હટાવાયા, 14 દિવસથી ઉપવાસ પર રહેલા અમિત ભટનાગરની અટકાયત.

મધ્ય પ્રદેશના છતરપુર જિલ્લામાં દેશના પ્રથમ કેન-બેતવા નદી જોડાણ પ્રોજેક્ટ સામે છેલ્લા પંદર દિવસથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનનો રવિવારે અંત આવ્યો હતો. પોલીસે કૂપી ગામ નજીક બરાના નદીના કિનારે ચાલી રહેલા આંદોલન સ્થળને ખાલી કરાવી આશરે 150થી વધુ પ્રદર્શનકારીઓને બસ મારફતે તેમના ગામોમાં પરત મોકલી દીધા હતા. લાંબા સમયથી ઉપવાસ પર બેઠેલા સામાજિક કાર્યકર્તા અમિત ભટનાગરની પણ પોલીસે અટકાયત કરીને તેમની તબિયત બગડતાં હોસ્પિટલમાં ખસેડ્યા હતા. સમગ્ર ઘટનાને લઈને વિસ્તારમાં ભારે તંગદિલીનો માહોલ સર્જાયો હતો.

આ આંદોલન મુખ્યત્વે આદિવાસી મહિલાઓ અને પ્રોજેક્ટથી પ્રભાવિત પરિવારો દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહ્યું હતું. વિરોધ નોંધાવવા માટે પ્રદર્શનકારીઓએ અનેક પ્રતીકાત્મક કાર્યક્રમો યોજ્યા હતા. જેમાં નદીના પાણીમાં ઊભા રહીને 'જલ સત્યાગ્રહ', પ્રતીકાત્મક ચિતા પર સૂઈને 'ચિતા સત્યાગ્રહ' તેમજ ગળામાં ફાંસીનો ફંદો પહેરીને 'ફાંસી સત્યાગ્રહ' જેવા વિરોધના અનોખા સ્વરૂપો અપનાવવામાં આવ્યા હતા. આંદોલનના નેતા અમિત ભટનાગર છેલ્લા 14 દિવસથી આમરણાંત ઉપવાસ પર બેઠા હતા, જેના કારણે તેમની તબિયત લથડતાં પોલીસ અને આરોગ્ય વિભાગે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા હતા.

પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસ કાર્યવાહીનો વિરોધ કરતાં આરોપ લગાવ્યો કે વહેલી સવારે પોલીસે બળજબરીપૂર્વક આંદોલન સ્થળ ખાલી કરાવ્યું અને અમિત ભટનાગર સહિત અનેક લોકોને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં લીધા. આંદોલનના અન્ય નેતા દિવ્યા અહિરવારે દાવો કર્યો કે પ્રશાસને જાણબૂઝીને અમિત ભટનાગરને મીડિયા સમક્ષ પ્રોજેક્ટમાં થયેલા કથિત ₹400 કરોડના ભ્રષ્ટાચારના પુરાવા રજૂ કરતા અટકાવવા માટે આ કાર્યવાહી કરી છે. આક્ષેપોને લઈને પ્રશાસન અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે વિવાદ વધુ ઘેરો બન્યો છે.

બીજી તરફ, પોલીસ અને જિલ્લા પ્રશાસને તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. એડિશનલ એસપી આદિત્ય પાટલેએ જણાવ્યું કે પ્રદર્શન એક નિર્માણાધીન પુલની નીચે અને નદીના પટમાં ચાલી રહ્યું હતું. ચોમાસાના વરસાદને કારણે નદીનું જળસ્તર સતત વધી રહ્યું હતું અને ત્યાં હાજર લોકોના જીવને જોખમ ઊભું થયું હતું. આવી સ્થિતિમાં માત્ર સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થળ ખાલી કરાવવામાં આવ્યું હોવાનું પોલીસે સ્પષ્ટ કર્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર કોઈની ગેરકાયદેસર ધરપકડ કરવામાં આવી નથી.

આંદોલનકારીઓની મુખ્ય માંગ છે કે કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટ, મઝગાવ અને રુંઝ સિંચાઈ યોજનાઓથી પ્રભાવિત થયેલા હજારો આદિવાસી અને ગ્રામ્ય પરિવારોને યોગ્ય વળતર, વૈકલ્પિક જમીન અને સંપૂર્ણ પુનર્વસન આપવામાં આવે. તેમનો આક્ષેપ છે કે એપ્રિલ મહિનામાં પ્રશાસન દ્વારા આપવામાં આવેલા વચનો હજુ સુધી અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા નથી. અનેક પરિવારો પોતાનું ઘર, ખેતીની જમીન અને પરંપરાગત જીવનશૈલી ગુમાવી ચૂક્યા છે, છતાં તેમને ન્યાય મળ્યો નથી.

પ્રદર્શનકારીઓએ માંગ કરી છે કે પ્રોજેક્ટથી પ્રભાવિત દરેક ગામના પરિવારોની યાદી જાહેર કરવામાં આવે, કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું સંપૂર્ણ પાલન થાય અને પુનર્વસનની કામગીરી પારદર્શક રીતે હાથ ધરવામાં આવે. બીજી તરફ પ્રશાસનનું કહેવું છે કે સરકાર પ્રોજેક્ટથી પ્રભાવિત પરિવારોને નિયમો મુજબ તમામ લાભ આપવા પ્રતિબદ્ધ છે અને આંદોલનકારીઓ સાથે સંવાદ ચાલુ રહેશે. હાલ પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે વિસ્તારમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે.