મારું ગુજરાત ચોમાસા પહેલા રાજકોટમાં તંત્ર એલર્ટ: 100થી વધુ જર્જરિત મકાનો પર મનપાની નજર, નોટિસ મળતા જ ઘર ખાલી કરવા મેયરની અપીલ

રાજકોટ શહેરમાં ચોમાસાની ઋતુ નજીક આવી રહી છે ત્યારે મહાનગરપાલિકા દ્વારા પ્રિ-મોન્સૂન કામગીરીને વધુ વેગ આપવામાં આવ્યો છે. દર વર્ષે ભારે વરસાદ દરમિયાન જર્જરિત અને જોખમી ઇમારતો ધરાશાયી થવાની ઘટનાઓ સામે આવતી હોય છે, જેના કારણે જાનહાનિ અને સંપત્તિને મોટું નુકસાન થતું હોય છે. આવી કોઈ દુર્ઘટના ન સર્જાય તે માટે રાજકોટ મહાનગરપાલિકાએ સમયસર પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે અને સમગ્ર શહેરમાં વર્ષો જૂના, બિસ્માર અને જોખમી બની ગયેલા મકાનોનો વ્યાપક સર્વે પૂર્ણ કર્યો છે.

મનપા દ્વારા કરવામાં આવેલા આ સર્વેમાં શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં આવેલી જૂની રહેણાંક તેમજ વ્યાવસાયિક ઇમારતોની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ઇજનેરો અને તકનિકી નિષ્ણાતોની ટીમે દરેક મકાનની માળખાકીય મજબૂતી, દિવાલોની સ્થિતિ, છતની હાલત, પાયા અને અન્ય જરૂરી પાસાઓનું મૂલ્યાંકન કર્યું હતું. આ તપાસ દરમિયાન કેટલીક ઇમારતો એવી સામે આવી હતી જે અત્યંત જોખમી હાલતમાં હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું અને જેમાં રહેવું અથવા વ્યવસાય ચલાવવો નાગરિકોના જીવન માટે ખતરો બની શકે છે.

મહાનગરપાલિકાએ આવા જોખમી અને જર્જરિત મકાનોના માલિકોને કાયદેસરની નોટિસો પાઠવી છે. નોટિસમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે મકાનની સ્થિતિ ગંભીર હોવાથી તાત્કાલિક જરૂરી પગલાં લેવામાં આવે. મકાનમાલિકોને ઇમારત ખાલી કરાવવાની, જરૂરી સમારકામ કરવાની અથવા માળખાકીય સુરક્ષાનું પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. જો આ સૂચનાઓનું પાલન નહીં કરવામાં આવે તો મહાનગરપાલિકા નિયમો મુજબ કાર્યવાહી કરી શકે છે.

રાજકોટના મેયર ડૉ. નેહલ શુક્લએ આ મુદ્દે નાગરિકોને ખાસ અપીલ કરતાં જણાવ્યું છે કે ચોમાસા દરમિયાન સૌથી વધુ જોખમ જર્જરિત ઇમારતોમાંથી ઊભું થાય છે. તેમણે કહ્યું કે મહાનગરપાલિકા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી નોટિસ માત્ર ઔપચારિકતા નથી, પરંતુ લોકોના જીવનની સુરક્ષા માટે લેવામાં આવેલું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. તેથી જે લોકોને નોટિસ મળી છે તેઓએ તેને ગંભીરતાથી લેવી જોઈએ અને પોતાની તેમજ પરિવારની સલામતીને પ્રાથમિકતા આપીને તાત્કાલિક જરૂરી કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.

મેયરે વધુમાં જણાવ્યું કે ઘણા લોકો વર્ષો જૂના મકાનોમાં રહેતા હોય છે અને લાગણીના કારણે અથવા આર્થિક કારણોસર મકાન છોડવા તૈયાર થતા નથી. પરંતુ જ્યારે તકનિકી નિષ્ણાતો કોઈ ઇમારતને જોખમી જાહેર કરે ત્યારે ત્યાં રહેવું જીવના જોખમ સમાન બની શકે છે. ભારે વરસાદ, સતત ભેજ અને પવનના કારણે આવી ઇમારતો કોઈ પણ સમયે ધરાશાયી થઈ શકે છે. તેથી સમયસર નિર્ણય લેવો અત્યંત જરૂરી છે.

મહાનગરપાલિકાના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં દાયકાઓ જૂની ઇમારતો આવેલી છે. કેટલીક ઇમારતોનું યોગ્ય જાળવણી કાર્ય વર્ષોથી થયું નથી, જેના કારણે તેમની માળખાકીય મજબૂતી નબળી પડી ગઈ છે. ખાસ કરીને જૂના રાજકોટના વિસ્તારોમાં આવેલી કેટલીક ઇમારતોમાં દિવાલોમાં તિરાડો, છતમાંથી પાણી ટપકવાની સમસ્યા અને લોખંડના સળિયા બહાર દેખાવા જેવી ગંભીર સ્થિતિ જોવા મળી છે.

ચોમાસા દરમિયાન આવી ઇમારતો વધુ જોખમી બની જાય છે. વરસાદી પાણીના સતત સંપર્કમાં રહેવાને કારણે દિવાલો ભેજયુક્ત બને છે અને મકાનના પાયામાં પણ અસર થવાની શક્યતા વધી જાય છે. પરિણામે ઇમારતનો કોઈ ભાગ તૂટી પડે અથવા આખું મકાન ધરાશાયી થઈ જાય તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. આ કારણે મહાનગરપાલિકા દર વર્ષે વરસાદ પહેલા ખાસ સર્વે હાથ ધરે છે.

રાજકોટ મહાનગરપાલિકાની આ કામગીરી માત્ર જર્જરિત મકાનો પૂરતી મર્યાદિત નથી. ચોમાસા પહેલા શહેરમાં ડ્રેનેજ લાઇનની સફાઈ, વરસાદી પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા, રસ્તાઓના સમારકામ, ઝાડની ડાળીઓની કાપણી અને નીચાણવાળા વિસ્તારોની ઓળખ સહિતની વિવિધ કામગીરી પણ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. તંત્રનું માનવું છે કે જો તમામ તૈયારીઓ સમયસર પૂર્ણ કરવામાં આવે તો વરસાદ દરમિયાન નાગરિકોને ઓછી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડશે.

અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે જર્જરિત મકાનોના મામલે ખાસ મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જ્યાં ગંભીર જોખમ હોવાનું જણાય છે ત્યાં સ્થળ પર જઈને ફરીથી નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. જરૂર જણાય તો પોલીસ અને અન્ય વિભાગોની મદદથી ઇમારત ખાલી કરાવવાની કાર્યવાહી પણ હાથ ધરવામાં આવી શકે છે. કારણ કે કોઈ પણ સંજોગોમાં નાગરિકોના જીવન સાથે સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.

ગત વર્ષોમાં રાજ્યના વિવિધ શહેરોમાં ચોમાસા દરમિયાન જૂની ઇમારતો ધરાશાયી થવાની અનેક ઘટનાઓ બની ચૂકી છે. કેટલીક ઘટનાઓમાં નિર્દોષ લોકોના જીવ ગયા હતા જ્યારે ઘણા લોકો ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા. આવી દુઃખદ ઘટનાઓમાંથી બોધપાઠ લઈને હવે સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓ વધુ સતર્ક બની રહી છે. રાજકોટ મહાનગરપાલિકા પણ એ જ દિશામાં આગોતરા આયોજન સાથે કાર્ય કરી રહી છે.

શહેરના નાગરિકોમાં પણ આ મુદ્દે જાગૃતિ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. લોકોને સમજાવવામાં આવી રહ્યું છે કે જો તેમના મકાનમાં દિવાલોમાં મોટી તિરાડો દેખાતી હોય, છત નબળી પડી ગઈ હોય, પાયામાં સમસ્યા જણાતી હોય અથવા અન્ય કોઈ માળખાકીય ખામી હોય તો તરત જ નિષ્ણાતોની સલાહ લેવી જોઈએ. સમયસર સમારકામ કરવાથી મોટી દુર્ઘટના ટાળી શકાય છે.

મેયર ડૉ. નેહલ શુક્લએ અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે જોખમી ઇમારતો બાબતે કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી ન રાખવામાં આવે. દરેક કેસની ગંભીરતાપૂર્વક સમીક્ષા કરવામાં આવે અને જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે નાગરિકોની સુરક્ષા મહાનગરપાલિકાની પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે અને તેમાં કોઈ પણ પ્રકારની સમજૂતી કરવામાં આવશે નહીં.

ચોમાસા દરમિયાન સામાન્ય રીતે ભારે વરસાદ, પવન અને ભેજના કારણે જૂના મકાનો પર વધારાનો ભાર પડે છે. આવી સ્થિતિમાં પહેલેથી જ નબળી પડી ગયેલી ઇમારતો માટે જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. તેથી મહાનગરપાલિકાની આ પહેલને નાગરિકોની સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

રાજકોટ મહાનગરપાલિકા દ્વારા હાથ ધરાયેલી આ આગોતરી કામગીરી શહેરને સંભવિત દુર્ઘટનાઓથી બચાવવા માટેનો મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ છે. હવે જવાબદારી નાગરિકોની પણ છે કે તેઓ તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરે, નોટિસને ગંભીરતાથી લે અને પોતાની તથા પોતાના પરિવારની સલામતી માટે જરૂરી પગલાં ભરે. કારણ કે ચોમાસા દરમિયાન એક નાની બેદરકારી પણ મોટી દુર્ઘટનામાં ફેરવાઈ શકે છે.

શહેરમાં સુરક્ષિત અને અકસ્માતમુક્ત ચોમાસું પસાર થાય તે માટે મહાનગરપાલિકા અને નાગરિકો બંનેએ સાથે મળીને જવાબદારીપૂર્વક કાર્ય કરવું જરૂરી બન્યું છે. જો સમયસર જર્જરિત મકાનો ખાલી કરવામાં આવશે અને જરૂરી સમારકામ કરવામાં આવશે તો અનેક જીવ બચાવી શકાય છે અને ચોમાસા દરમિયાન સર્જાતી દુર્ઘટનાઓને અસરકારક રીતે અટકાવી શકાય છે.