ઈન્ડિયા હાર્ટ, બીપી અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓને મોટી રાહત: સરકારે 39 આવશ્યક દવાઓની મહત્તમ કિંમત નક્કી કરી.

દેશભરમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ અને અન્ય લાંબા ગાળાના રોગોથી પીડાતા લાખો દર્દીઓ માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. **નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA)**એ રોજિંદા સારવારમાં ઉપયોગમાં લેવાતી 39 આવશ્યક દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (Ceiling Price) નક્કી કરી છે. હવે આ દવાઓને સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલી કિંમત કરતાં વધુ ભાવે વેચી શકાશે નહીં. સરકારના આ નિર્ણયથી અનેક દવાઓના ભાવમાં અંદાજે 20થી 40 ટકા સુધીનો ઘટાડો થવાની શક્યતા છે, જેનાથી લાંબા સમયથી સારવાર લઈ રહેલા દર્દીઓના માસિક દવાના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર રાહત મળશે.

આ નિર્ણય ડ્રગ્સ (પ્રાઇસ કંટ્રોલ) ઓર્ડર – DPCO, 2013 હેઠળ લેવામાં આવ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે જીવનરક્ષક અને આવશ્યક દવાઓ દરેક દર્દીને પરવડે તેવા ભાવે ઉપલબ્ધ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે. આ યાદીમાં એવી દવાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે જેનો દેશભરમાં સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે અને લાખો લોકો દરરોજ તેનો ઉપયોગ કરે છે. દવાઓની કિંમતો પર નિયંત્રણ લાવી સારવારને વધુ સસ્તી અને સુલભ બનાવવાનો આ પ્રયાસ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

નવી યાદીમાં સમાવિષ્ટ દવાઓ મુખ્યત્વે હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ, કેલ્શિયમની ઉણપ, આંખના ચેપ, હાડકાંની નબળાઈ અને હડકવા (રેબીઝ) જેવી ગંભીર અને લાંબા ગાળાની સારવારમાં ઉપયોગી છે. આવા દર્દીઓને વર્ષો સુધી નિયમિત દવાઓ લેવી પડતી હોવાથી દવાના ભાવમાં થતો નાનો ઘટાડો પણ વાર્ષિક ખર્ચમાં મોટી બચત કરાવી શકે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો અને ક્રોનિક દર્દીઓ માટે આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હવે દવા ઉત્પાદક કંપનીઓ અને મેડિકલ સ્ટોર્સ NPPA દ્વારા નક્કી કરેલી મહત્તમ કિંમત કરતાં વધુ ભાવે દવાઓ વેચી શકશે નહીં. કંપનીઓએ નવી કિંમતો મુજબ દવાના પેકેટ પરનું MRP અપડેટ કરવું ફરજિયાત રહેશે, જેથી ગ્રાહકોને સાચી કિંમતની માહિતી મળી રહે અને વધુ વસૂલાત અટકાવી શકાય. નિયમોના અમલ પર સતત નજર રાખવામાં આવશે.

સરકારે જાહેર કરેલી મુખ્ય દવાઓમાં Clopidogrel + Aspirin + Atorvastatin જેવી હૃદયરોગની દવાની મહત્તમ કિંમત રૂ. 6.37 પ્રતિ કેપ્સ્યુલ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ દવા હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે. જ્યારે ગંભીર હાઈ બ્લડ પ્રેશરના દર્દીઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી Amlodipine + Bisoprolol + Telmisartan દવાની મહત્તમ કિંમત રૂ. 14.74 પ્રતિ ટેબ્લેટ નક્કી કરવામાં આવી છે. ઉપરાંત કેલ્શિયમ અને વિટામિન D3 સપ્લિમેન્ટની કિંમત રૂ. 8.93 પ્રતિ ટેબ્લેટ (GST સહિત) નક્કી કરવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત હાર્ટ એટેક દરમિયાન જીવ બચાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું Tenecteplase (TNK-TPA) ઇન્જેક્શનની મહત્તમ કિંમત રૂ. 60,238.27 પ્રતિ વાયલ નક્કી કરવામાં આવી છે. આંખની સર્જરી બાદ ઉપયોગમાં લેવાતા Nepafenac + Moxifloxacin આઇ ડ્રોપ્સની કિંમત રૂ. 68.64 પ્રતિ મિલીલીટર રહેશે. જ્યારે Anti-Rabies Immunoglobulin જેવી હડકવા વિરોધી મહત્વપૂર્ણ દવાની મહત્તમ કિંમત રૂ. 119.48 નક્કી કરવામાં આવી છે. આ તમામ કિંમતો હવે સમગ્ર દેશમાં નિયંત્રિત રહેશે.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, હાર્ટ, ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશરના દર્દીઓ દર મહિને અનેક દવાઓનો ઉપયોગ કરતા હોવાથી અગાઉ બ્રાન્ડેડ દવાઓ પાછળ રૂ. 250થી 400 અથવા તેથી વધુ ખર્ચ થતો હતો. હવે પ્રતિ ટેબ્લેટ અને પ્રતિ કેપ્સ્યુલ મહત્તમ કિંમત નક્કી થતા ઘણા દર્દીઓના માસિક દવાના ખર્ચમાં 20થી 40 ટકા સુધી ઘટાડો થઈ શકે છે. આ નિર્ણય મધ્યમવર્ગીય અને આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો માટે ખાસ રાહતરૂપ બનશે.

NPPAએ ચેતવણી આપી છે કે જો કોઈ દવા કંપની અથવા માર્કેટિંગ કંપની સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલી કિંમત કરતાં વધુ રકમ વસૂલશે તો તેના વિરુદ્ધ DPCO-2013 અને આવશ્યક વસ્તુ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. વધુ વસૂલેલી સમગ્ર રકમ વ્યાજ સાથે સરકારમાં જમા કરાવવાની રહેશે. નોંધનીય છે કે NPPA ભારત સરકારની સ્વતંત્ર નિયમનકારી સંસ્થા છે, જેની સ્થાપના 1997માં કરવામાં આવી હતી અને તેનું મુખ્ય કાર્ય આવશ્યક દવાઓની કિંમતો નિયંત્રિત કરીને દર્દીઓને વાજબી ભાવે દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનું છે.

ભારતમાં ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયરોગના દર્દીઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. આરોગ્ય અર્થશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા અનુસાર અનેક પરિવારો પોતાના માસિક આરોગ્ય ખર્ચનો 20થી 30 ટકા હિસ્સો માત્ર દવાઓ પાછળ ખર્ચે છે. આવી સ્થિતિમાં આવશ્યક દવાઓની કિંમતો પર નિયંત્રણ લાવવાનો સરકારનો આ નિર્ણય લાખો દર્દીઓ માટે આર્થિક રાહત સાબિત થઈ શકે છે અને સસ્તી સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.