ઈન્ડિયા સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટને 9 નોટિસ, ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ઉઠ્યા ગંભીર સવાલો

આજના ડિજિટલ યુગમાં જીવનશૈલીમાં ઝડપથી બદલાવ આવી રહ્યો છે. લોકોની વ્યસ્ત જીવનશૈલીને ધ્યાનમાં રાખીને હવે ઘરગથ્થુ જરૂરીયાતોની વસ્તુઓથી લઈને ખાદ્યપદાર્થો સુધીની ખરીદી માટે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ક્વિક કોમર્સ એટલે કે માત્ર થોડા જ મિનિટોમાં સામાન પહોંચાડતી સેવાઓનો ઉપયોગ શહેરોમાં મોટા પ્રમાણમાં થવા લાગ્યો છે. સ્માર્ટફોનના એક ક્લિક પર 10થી 15 મિનિટમાં કરિયાણું, નાસ્તા, તૈયાર ખાદ્યપદાર્થો અને અન્ય વસ્તુઓ ઘરે પહોંચાડવાની સુવિધાએ ગ્રાહકો માટે ખરીદી સરળ બનાવી છે. પરંતુ આ ઝડપી ડિલિવરી વ્યવસ્થાની વચ્ચે હવે ખાદ્ય સુરક્ષા અને ગુણવત્તા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો પણ ઊભા થયા છે. ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે કોઈ પ્રકારની બેદરકારી ન થાય તે માટે દેશની સર્વોચ્ચ ખાદ્ય નિયામક સંસ્થા ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો પ્રાધિકરણ (FSSAI) દ્વારા મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

FSSAI દ્વારા ગ્રાહકો તરફથી મળેલી ગંભીર ફરિયાદોના આધારે ક્વિક કોમર્સ પ્લેટફોર્મ સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટને કુલ 9 જેટલી નોટિસ પાઠવવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ નોટિસ ખાદ્યપદાર્થોની ગુણવત્તા, સ્ટોરેજ વ્યવસ્થા, લેબલિંગ નિયમો અને ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી ખાદ્ય વસ્તુઓની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આપવામાં આવી છે. ઓનલાઈન માધ્યમથી ખાદ્યપદાર્થો વેચતી કંપનીઓ માટે પણ ખાદ્ય સુરક્ષાના તમામ નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે. ગ્રાહકોને મળતી વસ્તુઓ તાજી, સુરક્ષિત અને નિર્ધારિત ધોરણો મુજબ હોવી જરૂરી છે. જો કોઈ કંપની આ નિયમોમાં બેદરકારી દાખવે તો ગ્રાહકોના આરોગ્ય પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.

ક્વિક કોમર્સ ક્ષેત્રે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારે વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. લોકો હવે પરંપરાગત બજારમાં જઈને ખરીદી કરવાની જગ્યાએ એપ્લિકેશન મારફતે જરૂરી વસ્તુઓ મંગાવવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. આ સુવિધાને કારણે સમયની બચત થાય છે અને ગ્રાહકોને ઘરની બહાર નીકળ્યા વિના સામાન મળી જાય છે. જોકે, આ મોડલમાં સામાનની ઝડપી ડિલિવરી સાથે તેની ગુણવત્તા જાળવવાનો પડકાર પણ મોટો છે. ખાસ કરીને દૂધ, ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, ફ્રોઝન ફૂડ, તૈયાર ખાદ્યપદાર્થો અને અન્ય નાશવંત વસ્તુઓ માટે યોગ્ય તાપમાન અને સંગ્રહ વ્યવસ્થા અત્યંત જરૂરી હોય છે. જો સ્ટોરેજમાં યોગ્ય કાળજી લેવામાં ન આવે તો ખાદ્યપદાર્થો બગડી શકે છે અને તે ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી બની શકે છે.

FSSAI દ્વારા સમયાંતરે ખાદ્ય વ્યવસાય સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ અને વેચાણકારો સામે તપાસ અને કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા અનુસાર કોઈપણ ખાદ્ય વસ્તુનું વેચાણ કરતા પહેલા તેની ગુણવત્તા, ઉત્પાદન તારીખ, સમાપ્તિ તારીખ, ઘટકોની માહિતી અને યોગ્ય પેકેજિંગની ખાતરી કરવી જરૂરી છે. ગ્રાહકોને મળતી ખાદ્ય વસ્તુઓમાં કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિ, ખામી અથવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન જણાય તો તેઓ ફરિયાદ કરી શકે છે. મળેલી ફરિયાદોના આધારે તપાસ હાથ ધરવામાં આવે છે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન સાબિત થાય તો સંબંધિત કંપની અથવા વેચાણકાર સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.

સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટ જેવી ક્વિક કોમર્સ સેવાઓ માટે આ કાર્યવાહી એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી સમાન છે. ઝડપી ડિલિવરી સાથે ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ જાળવવો પણ એટલું જ જરૂરી છે. માત્ર ઝડપથી સામાન પહોંચાડવો પૂરતો નથી, પરંતુ ગ્રાહકોને ગુણવત્તાસભર અને સુરક્ષિત વસ્તુઓ પહોંચાડવાની જવાબદારી પણ કંપનીઓની છે. ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર વેચાતી દરેક ખાદ્ય વસ્તુ માટે યોગ્ય ચકાસણી પ્રક્રિયા હોવી જોઈએ. ગ્રાહકોને કોઈ ખોટી માહિતી, જૂની વસ્તુ અથવા ગુણવત્તામાં ખામી ધરાવતી વસ્તુ ન મળે તેની ખાતરી કરવી કંપનીઓની મુખ્ય જવાબદારી બને છે.

આ સમગ્ર મામલાથી ગ્રાહકો માટે પણ સાવચેતીનો સંદેશ મળે છે. ઓનલાઈન ખરીદી કરતી વખતે ગ્રાહકોએ માત્ર ડિલિવરીની ઝડપ પર નહીં પરંતુ વસ્તુની ગુણવત્તા, પેકેજિંગ, એક્સપાયરી ડેટ અને અન્ય વિગતો પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. જો કોઈ ખાદ્ય વસ્તુમાં ગંધ, સ્વાદ અથવા ગુણવત્તા અંગે શંકા જણાય તો તેનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ અને સંબંધિત પ્લેટફોર્મ તેમજ ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગને ફરિયાદ કરવી જોઈએ. ગ્રાહકોની જાગૃતિ અને કંપનીઓની જવાબદારી બંને સાથે મળીને જ સુરક્ષિત ખાદ્ય વ્યવસ્થા ઊભી થઈ શકે છે.

ક્વિક કોમર્સનો વિસ્તાર ભવિષ્યમાં પણ વધવાનો છે, કારણ કે ટેક્નોલોજી આધારિત ખરીદી વ્યવસ્થા લોકોના જીવનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની રહી છે. પરંતુ સુવિધા સાથે સુરક્ષા અને ગુણવત્તા જાળવવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. FSSAI દ્વારા સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટને આપવામાં આવેલી 9 નોટિસ એ સંકેત આપે છે કે ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોમાં કોઈ પણ પ્રકારની બેદરકારી સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપીને ક્વિક કોમર્સ કંપનીઓએ વધુ પારદર્શક અને જવાબદાર વ્યવસ્થા ઉભી કરવી પડશે. ઝડપથી પહોંચતી સેવા ત્યારે જ સાચી અર્થમાં સફળ ગણાશે જ્યારે તેની સાથે ગુણવત્તા અને સુરક્ષાની સંપૂર્ણ ખાતરી પણ જોડાયેલી હશે.