મારું શહેર સુરક્ષા અને સેવાનો અનોખો સમન્વય: ધ્રોલ પોલીસની માનવતાભરી પહેલ, અબોલ ગાયોના ગળે રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ બાંધી માર્ગ અકસ્માતો અટકાવવાનો પ્રયાસ.
જામનગર : પોલીસની કામગીરી માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા પૂરતી મર્યાદિત નથી રહેતી, પરંતુ સમાજ પ્રત્યેની સંવેદના, માનવતા અને જાહેર સુરક્ષાની ભાવના પણ પોલીસની ઓળખ બની રહી છે. જામનગર જિલ્લાના ધ્રોલ પોલીસ સ્ટેશનના પોલીસકર્મીઓએ આવી જ એક પ્રશંસનીય પહેલ કરીને લોકોના દિલ જીતી લીધા છે. રાત્રિના સમયે માર્ગ અકસ્માતો અટકાવવા તેમજ રસ્તા પર રખડતા અબોલ પશુઓના જીવ બચાવવાના હેતુથી ધ્રોલ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરજ બજાવતા પોલીસ કર્મચારી મુકેશભાઈ વિંઝુડા, પૃથ્વીરાજસિંહ ઝાલા તેમજ હોમગાર્ડ જવાનો રવિભાઈ વરુ અને પુષ્પરાજસિંહ ઝાલા દ્વારા ગાયોના ગળામાં રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ બાંધવાની અનોખી અને જનહિતલક્ષી કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે રાત્રિના સમયે રસ્તા પર ઉભેલા અથવા ફરતા પશુઓ વાહનચાલકોને દૂરથી જ સ્પષ્ટ દેખાય અને અકસ્માતો ટાળી શકાય. પોલીસની આ કામગીરીને સ્થાનિક નાગરિકો, વાહનચાલકો તેમજ પશુપ્રેમીઓ દ્વારા વ્યાપક પ્રશંસા મળી રહી છે.
ધ્રોલ સહિત સમગ્ર જામનગર જિલ્લામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રાત્રિના સમયે રખડતા પશુઓના કારણે સર્જાતા માર્ગ અકસ્માતોમાં વધારો નોંધાયો છે. ખાસ કરીને હાઇવે, સ્ટેટ હાઇવે અને ગામડાઓને જોડતા માર્ગો પર ગાયો, ઢોર અને અન્ય પશુઓ અચાનક રસ્તા પર આવી જતા અનેક વાહનચાલકો અકસ્માતનો ભોગ બને છે. આવા અકસ્માતોમાં માત્ર પશુઓના જ નહીં પરંતુ નિર્દોષ લોકોના પણ જીવ જાય છે અથવા ગંભીર ઇજાઓ પહોંચે છે. ઘણી વખત ભારે વાહનો સાથે અથડામણ થતાં વાહનોને મોટું નુકસાન પણ થાય છે. પોલીસના અનુભવ મુજબ મોટા ભાગના અકસ્માતો અંધારાના કારણે થાય છે, કારણ કે કાળા કે ઘેરા રંગના પશુઓ રાત્રે દૂરથી દેખાતા નથી. આ ગંભીર સમસ્યાનો સરળ પરંતુ અસરકારક ઉકેલ શોધવાના પ્રયાસરૂપે ધ્રોલ પોલીસ દ્વારા ગાયોના ગળામાં ચમકતા રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ બાંધવાની શરૂઆત કરવામાં આવી છે. વાહનની હેડલાઇટનો પ્રકાશ પડતા જ આ બેલ્ટ દૂરથી ચમકી ઊઠે છે, જેના કારણે વાહનચાલક સમયસર સાવચેત થઈ પોતાની ગતિ ધીમી કરી શકે છે અને અકસ્માત ટાળી શકે છે.
આ સમગ્ર કામગીરી દરમિયાન પોલીસ કર્મચારીઓ અને હોમગાર્ડ જવાનોએ શહેર તથા આસપાસના માર્ગો પર રાત્રિના સમયે ફરીને રસ્તા પર રખડતી ગાયો સુધી પહોંચી તેમના ગળામાં ખાસ પ્રકારના રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ બાંધ્યા હતા. ગાયોને કોઈપણ પ્રકારની તકલીફ ન પડે તેનું ખાસ ધ્યાન રાખીને ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક આ કામગીરી કરવામાં આવી હતી. કેટલાક સ્થળોએ સ્થાનિક પશુપાલકો અને રહિશોએ પણ પોલીસને સહયોગ આપ્યો હતો. પોલીસની ટીમે માત્ર બેલ્ટ બાંધવાની કામગીરી જ કરી નહીં, પરંતુ લોકોને પણ સમજાવ્યું કે તેઓ પોતાના પશુઓને રસ્તા પર ખુલ્લા ન છોડે અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી સુરક્ષિત સ્થળે રાખે. પશુપાલકોને પણ જણાવાયું કે આવા રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટનો ઉપયોગ કરવાથી તેમના પશુઓનું પણ રક્ષણ થાય છે. આ અભિયાન દરમિયાન અનેક વાહનચાલકોએ પોલીસની કામગીરીને બિરદાવી હતી અને જણાવ્યું હતું કે આવી પહેલ સમગ્ર રાજ્યમાં અમલમાં મુકવી જોઈએ.
રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ એક અત્યંત સરળ પરંતુ વૈજ્ઞાનિક રીતે અસરકારક સુરક્ષા સાધન છે. આ બેલ્ટમાં વિશેષ પ્રકારની રિફ્લેક્ટિવ પટ્ટી લગાવવામાં આવે છે, જે વાહનની લાઇટ પડતા જ તેજસ્વી રીતે ચમકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ પશુઓના કારણે થતા માર્ગ અકસ્માતો ઘટાડવા માટે આ પ્રકારના બેલ્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ભારતમાં પણ વિવિધ રાજ્યોમાં પોલીસ, પશુપાલન વિભાગ અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ દ્વારા સમયાંતરે આવા અભિયાન હાથ ધરવામાં આવે છે. ધ્રોલ પોલીસ દ્વારા હાથ ધરાયેલી કામગીરી એ જ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને વરસાદી મોસમમાં, ધુમ્મસ દરમિયાન અથવા વીજળી ન હોય તેવા વિસ્તારોમાં રસ્તા પર ઉભેલા પશુઓને ઓળખવામાં મુશ્કેલી પડે છે. આવી સ્થિતિમાં રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ અકસ્માત નિવારણ માટે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થાય છે. ટ્રાફિક નિષ્ણાતોનું પણ માનવું છે કે આવા નાનકડા સુરક્ષા ઉપાયોથી મોટી દુર્ઘટનાઓ અટકાવી શકાય છે.
પોલીસની આ કામગીરી માત્ર અકસ્માત નિવારણ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમાં માનવતા અને જીવદયાનો પણ સુંદર સંદેશ સમાયેલો છે. અબોલ પશુઓ પોતાનો બચાવ કરી શકતા નથી. ઘણી વખત તેઓ અકસ્માતનો ભોગ બને છે અને ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે અથવા મૃત્યુ પામે છે. આવા બનાવો માત્ર પશુપ્રેમીઓ માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજ માટે દુઃખદ હોય છે. ધ્રોલ પોલીસના કર્મચારીઓએ પોતાની નિયમિત ફરજ ઉપરાંત સમય કાઢીને અબોલ પશુઓની સુરક્ષા માટે કાર્ય કર્યું છે, જે પોલીસની સંવેદનશીલ કાર્યશૈલીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. સામાન્ય રીતે પોલીસને માત્ર ગુનાઓની તપાસ કે કાયદો-વ્યવસ્થા સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે, પરંતુ આવી પહેલ દર્શાવે છે કે પોલીસ સમાજના દરેક વર્ગ અને દરેક જીવ પ્રત્યે પોતાની જવાબદારી નિભાવવા પ્રતિબદ્ધ છે. આ કામગીરીથી પોલીસ અને પ્રજા વચ્ચે વિશ્વાસનું બંધન વધુ મજબૂત બનશે તેવું પણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સ્થાનિક નાગરિકો, સામાજિક આગેવાનો અને પશુપ્રેમી સંસ્થાઓએ ધ્રોલ પોલીસના આ અભિયાનને ખૂબ જ સરાહનીય ગણાવ્યું છે. અનેક લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર પણ આ કામગીરીના ફોટા અને વિડિયો શેર કરીને પોલીસને અભિનંદન પાઠવ્યા છે. લોકોનું માનવું છે કે શહેરો અને ગામોમાં રખડતા પશુઓની સમસ્યા લાંબા સમયથી ગંભીર બની રહી છે અને તેના કારણે અકસ્માતોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. માત્ર પશુઓને પકડવાની કાર્યવાહી પૂરતી નથી, પરંતુ અકસ્માત નિવારણ માટે આવા પ્રાયોગિક અને માનવતાભર્યા ઉપાયો પણ જરૂરી છે. ઘણા લોકોએ જિલ્લા પોલીસ અને સ્થાનિક તંત્રને આ અભિયાનને વધુ વ્યાપક બનાવવાની અપીલ કરી છે જેથી જામનગર જિલ્લાના અન્ય તાલુકાઓમાં પણ રિફ્લેક્ટિવ બેલ્ટ બાંધવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવે. કેટલાક સામાજિક કાર્યકરોએ તો આવા બેલ્ટના વિતરણ માટે સ્વૈચ્છિક સહયોગ આપવાની પણ તૈયારી દર્શાવી છે.
ધ્રોલ પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ પહેલ સમાજ માટે એક પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ બની છે. માર્ગ સુરક્ષા માત્ર ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરવાથી જ નહીં પરંતુ દરેક નાગરિકની સામૂહિક જવાબદારીથી મજબૂત બને છે. જો પશુપાલકો પોતાના પશુઓને ખુલ્લા રસ્તા પર છોડવાનું ટાળે, વાહનચાલકો રાત્રિના સમયે સાવચેતીપૂર્વક વાહન ચલાવે અને આવા સુરક્ષા અભિયાનોને સમાજનો સહકાર મળે તો અનેક નિર્દોષ લોકો અને અબોલ પશુઓના જીવ બચાવી શકાય. પોલીસની આ માનવતાભરી કામગીરી એ સંદેશ આપે છે કે સાચી પોલીસિંગ માત્ર કાયદાનો અમલ કરાવવામાં નથી, પરંતુ સમાજમાં સુરક્ષા, સેવા અને સંવેદનાની ભાવના વિકસાવવામાં પણ છે. મુકેશભાઈ વિંઝુડા, પૃથ્વીરાજસિંહ ઝાલા, હોમગાર્ડ રવિભાઈ વરુ અને પુષ્પરાજસિંહ ઝાલા જેવા કર્મચારીઓએ પોતાના કાર્ય દ્વારા સાબિત કર્યું છે કે ફરજ પ્રત્યેની નિષ્ઠા અને સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારી સાથે કામ કરવામાં આવે તો પોલીસ ખરેખર લોકોની મિત્ર અને રક્ષક બની શકે છે. તેમની આ પહેલ અન્ય પોલીસ મથકો માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની છે અને ભવિષ્યમાં રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ આવા અભિયાનો હાથ ધરાશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
