રાજકારણ અનશન પર બેઠેલા સોનમ વાંગચુકને જંતર-મંતરથી દિલ્હી પોલીસે હટાવ્યા, હોસ્પિટલમાં ખસેડાયા

દેશના જાણીતા પર્યાવરણવિદ, શિક્ષણવિદ અને સામાજિક કાર્યકર સોનમ વાંગચુકને દિલ્હી પોલીસે જંતર-મંતર પરથી હટાવી હોસ્પિટલમાં ખસેડ્યા હોવાની ઘટનાએ દેશભરમાં ચર્ચા જગાવી છે. છેલ્લા 20 દિવસથી વિવિધ માંગણીઓને લઈને આમરણ અનશન પર બેઠેલા વાંગચુકની તબિયત સતત બગડતી જતાં વહેલી સવારે દિલ્હી પોલીસે તબીબી સલાહના આધારે કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. સતત ઉપવાસને કારણે તેમનું આશરે 9 કિલો વજન ઘટી ગયું હોવાનું તબીબી સૂત્રોએ જણાવ્યું છે. આરોગ્યની સ્થિતિ વધુ નાજુક બનવાની આશંકાને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન જંતર-મંતર પર હાજર અન્ય પ્રદર્શનકારીઓને પણ ત્યાંથી હટાવવામાં આવ્યા હતા અને પ્રદર્શન માટે લગાવવામાં આવેલા બેનર, પોસ્ટરો તેમજ અન્ય સામગ્રી પણ જપ્ત કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાને લઈને રાજકીય અને સામાજિક ક્ષેત્રોમાં પ્રતિક્રિયાઓનો દોર શરૂ થયો છે.

માહિતી મુજબ સોનમ વાંગચુક છેલ્લા 20 દિવસથી શાંતિપૂર્ણ રીતે અનશન કરી રહ્યા હતા. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લદ્દાખના પર્યાવરણનું સંરક્ષણ, સ્થાનિક લોકોના અધિકારોની સુરક્ષા અને વિકાસ સાથે પર્યાવરણીય સંતુલન જળવાઈ રહે તે માટે સરકારનું ધ્યાન દોરવાનો હતો. અનશન દરમિયાન દરરોજ મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ, પર્યાવરણપ્રેમીઓ, સામાજિક કાર્યકરો અને વિવિધ સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ તેમને સમર્થન આપવા જંતર-મંતર પહોંચતા હતા. વાંગચુકે સમગ્ર આંદોલન દરમિયાન શાંતિપૂર્ણ અને અહિંસક માર્ગ અપનાવ્યો હતો. તેઓ વારંવાર કહેતા રહ્યા હતા કે તેમનો સંઘર્ષ કોઈ રાજકીય લાભ માટે નહીં પરંતુ લદ્દાખ અને હિમાલયના પર્યાવરણને બચાવવા માટે છે.

લાંબા સમય સુધી ખોરાકનો ત્યાગ કરવાના કારણે તેમની તબિયત ધીમે-ધીમે નબળી પડતી ગઈ હતી. ડોક્ટરો દ્વારા નિયમિત આરોગ્ય તપાસ કરવામાં આવી રહી હતી અને ઉપવાસ સમાપ્ત કરવાની સલાહ પણ આપવામાં આવી હતી. તેમ છતાં વાંગચુક પોતાની માંગણીઓ પર સરકાર તરફથી સ્પષ્ટ આશ્વાસન ન મળે ત્યાં સુધી અનશન ચાલુ રાખવાના નિર્ણય પર અડગ રહ્યા હતા. સતત ઉપવાસના કારણે તેમના શરીરમાં નબળાઈ વધી ગઈ હતી, બ્લડ પ્રેશર અને અન્ય આરોગ્ય સંબંધિત પરિમાણોમાં પણ ફેરફાર નોંધાયો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે લાંબા સમય સુધી ઉપવાસ ચાલુ રહે તો શરીરના મહત્વના અંગો પર ગંભીર અસર થઈ શકે છે, જેના કારણે તાત્કાલિક તબીબી સારવાર જરૂરી બની શકે છે.

વહેલી સવારે દિલ્હી પોલીસ અને આરોગ્ય વિભાગની ટીમ જંતર-મંતર પહોંચી હતી. અધિકારીઓએ વાંગચુક સાથે ચર્ચા કરીને તેમની આરોગ્ય સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને હોસ્પિટલમાં સારવાર લેવા વિનંતી કરી હતી. ત્યારબાદ તેમને તબીબી દેખરેખ હેઠળ હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. પોલીસનું કહેવું છે કે આ કાર્યવાહી માત્ર માનવતાના ધોરણે અને આરોગ્યની ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી હતી. સાથે જ જંતર-મંતર પર હાજર અન્ય પ્રદર્શનકારીઓને પણ સ્થળ ખાલી કરાવવામાં આવ્યું હતું. પોલીસ દ્વારા પ્રદર્શન સ્થળ પરથી બેનરો, પોસ્ટરો, ધ્વજ અને અન્ય સામગ્રી પણ જપ્ત કરવામાં આવી હતી. સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે તે માટે મોટી સંખ્યામાં પોલીસ કર્મચારીઓ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ દરમિયાન કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસ પર બળપ્રયોગ અને લાઠીચાર્જ કરવાનો આક્ષેપ કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે પોલીસ દ્વારા શાંતિપૂર્ણ રીતે બેઠેલા લોકોને બળજબરીથી હટાવવામાં આવ્યા અને વિરોધ કરનારાઓ સાથે કઠોર વર્તન કરવામાં આવ્યું. જોકે દિલ્હી પોલીસે આ તમામ આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. પોલીસ અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે કોઈપણ પ્રકારનો લાઠીચાર્જ કરવામાં આવ્યો નથી અને સમગ્ર કાર્યવાહી શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર પ્રદર્શનકારીઓને માત્ર સ્થળ ખાલી કરવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી અને જરૂર પડ્યે તેમને સુરક્ષિત રીતે ત્યાંથી હટાવવામાં આવ્યા હતા. ઘટનાના વીડિયો અને સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલી તસવીરોને લઈને પણ વિવિધ પ્રકારની ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે.

સોનમ વાંગચુકનું નામ માત્ર લદ્દાખ પૂરતું મર્યાદિત નથી. તેઓ શિક્ષણ ક્ષેત્રે નવીન પ્રયોગો, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ટકાઉ વિકાસ માટે સમગ્ર વિશ્વમાં જાણીતા છે. લદ્દાખમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે વ્યવહારુ શિક્ષણ મોડેલ વિકસાવવાથી લઈને હિમાલયના નાજુક પર્યાવરણને બચાવવા માટે તેઓ સતત અવાજ ઉઠાવતા રહ્યા છે. તેમની કાર્યશૈલી અને વિચારોને કારણે દેશ-વિદેશમાં તેમને વિશેષ ઓળખ મળી છે. તેઓ અનેક વખત કહી ચૂક્યા છે કે હિમાલય માત્ર લદ્દાખનો નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે જીવનદાયી વિસ્તાર છે અને તેનું સંરક્ષણ કરવું દરેક નાગરિકની જવાબદારી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેઓ લદ્દાખના પર્યાવરણ, પાણીના સ્ત્રોતો અને સ્થાનિક લોકોના હકોને લઈને સતત અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે.

વાંગચુકના સમર્થનમાં દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી સામાજિક સંગઠનો, વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષણવિદો અને પર્યાવરણપ્રેમીઓએ પ્રતિક્રિયા આપી છે. અનેક લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર તેમની તબિયત અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને સરકારને તેમની માંગણીઓ પર સંવેદનશીલતાથી વિચારવાની અપીલ કરી છે. બીજી તરફ કેટલાક રાજકીય નેતાઓએ પણ આ ઘટનાને લઈને સરકાર પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે, જ્યારે અન્યોએ વાંગચુકના આરોગ્યને પ્રાથમિકતા આપીને તેમને સારવાર માટે હોસ્પિટલ ખસેડવાના નિર્ણયને યોગ્ય ગણાવ્યો છે. આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર પર્યાવરણ સંરક્ષણ, લોકશાહી વિરોધ પ્રદર્શનના અધિકાર અને જાહેર વ્યવસ્થાના મુદ્દાઓ પર નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે.

હાલ સોનમ વાંગચુક હોસ્પિટલમાં તબીબી દેખરેખ હેઠળ છે અને ડોક્ટરો તેમની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. હોસ્પિટલ તરફથી તેમની તબિયત અંગે સમયાંતરે આરોગ્ય બુલેટિન જાહેર કરવામાં આવી શકે છે. બીજી તરફ તેમના સમર્થકો સરકાર સાથે સંવાદ દ્વારા પ્રશ્નોનું નિરાકરણ લાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે. હવે સૌની નજર એ બાબત પર છે કે સરકાર અને વાંગચુક વચ્ચે કોઈ સકારાત્મક ચર્ચા થાય છે કે નહીં અને તેમની લાંબા સમયથી રજૂ થતી માંગણીઓ અંગે શું નિર્ણય લેવામાં આવે છે. દેશભરમાં આ સમગ્ર ઘટનાને લઈને લોકોની નજર દિલ્હી તરફ મંડાઈ છે અને આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે રાજકીય તેમજ સામાજિક સ્તરે વધુ ચર્ચા થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.