ક્રાઇમ રાવલ ગામના ગુરુકૃપા કૃષિ કેન્દ્ર પર એસ.ઓ.જી.નો મોટો દરોડો: એક્સપાયરી દવા, ભેળસેળયુક્ત ખાતર અને ગેરરીતિઓનો પર્દાફાશ, ₹5.29 લાખનો મુદ્દામાલ કબજે

ખેડૂતોના આરોગ્ય અને પાક સાથે ચેડાંની આશંકા; એસ.ઓ.જી. અને ખેતી વિભાગની સંયુક્ત કાર્યવાહીએ સમગ્ર પંથકમાં મચાવી ખળભળાટ

કલ્યાણપુર/દેવભૂમિ દ્વારકા, પ્રતિનિધિ

દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના જામ કલ્યાણપુર તાલુકાના રાવલ ગામમાં આવેલ ગુરુકૃપા કૃષિ કેન્દ્ર પર એસ.ઓ.જી. (સ્પેશિયલ ઓપરેશન ગ્રુપ) અને ખેતી વિભાગે સંયુક્ત રીતે મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. આ દરોડા દરમિયાન કૃષિ દવાઓ, ખાતર અને બિયારણના વેચાણમાં ગંભીર ગેરરીતિઓ સામે આવતા સમગ્ર વિસ્તારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. તપાસ દરમિયાન દવા-ખાતરમાં ભેળસેળ, પેકિંગમાં ફેરફાર, એક્સપાયરી માલનું વેચાણ તેમજ સ્ટોકના હિસાબમાં તફાવત જેવા અનેક ગંભીર મુદ્દાઓ સામે આવ્યા હતા.

આ કાર્યવાહીમાં કુલ રૂ. 5,29,320ના મુદ્દામાલને કબજે, નાશ અને સ્થગિત કરવાની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી આ ઘટનાએ ખેડૂતોમાં પણ ચિંતા ઊભી કરી છે, કારણ કે આવા માલના ઉપયોગથી પાકને નુકસાન થવાની સાથે ખેડૂતોને આર્થિક ફટકો પણ પડી શકે છે.

બાતમીના આધારે ગોઠવાયો સંયુક્ત દરોડો

મળતી માહિતી મુજબ એસ.ઓ.જી.ને ગુપ્ત બાતમી મળી હતી કે રાવલ ગામમાં આવેલ ગુરુકૃપા કૃષિ કેન્દ્ર ખાતે નિયમોના ભંગ સાથે કૃષિ દવાઓ અને ખાતરનું વેચાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. બાતમીને ગંભીરતાથી લઈ એસ.ઓ.જી.ની ટીમે ખેતી વિભાગના અધિકારીઓ સાથે સંકલન કરી સંયુક્ત દરોડાનું આયોજન કર્યું હતું.

દરોડા દરમિયાન દુકાન અને ગોડાઉનની વિગતવાર તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. શરૂઆતની તપાસમાં જ અનેક શંકાસ્પદ વસ્તુઓ મળી આવતાં અધિકારીઓએ વધુ ઊંડાણપૂર્વક ચકાસણી શરૂ કરી હતી.

માહિતી અને સ્ટીકર વગરની દવાઓ મળી

તપાસ દરમિયાન દુકાનમાંથી 32 જેટલી જંતુનાશક દવાની બોટલો મળી આવી હતી, જેના પર કોઈપણ પ્રકારની જરૂરી માહિતી, લેબલ અથવા સ્ટીકર લગાવવામાં આવ્યા નહોતા. નિયમ મુજબ કોઈપણ જંતુનાશક દવા પર તેનું નામ, બેચ નંબર, ઉત્પાદન તારીખ, સમાપ્તિ તારીખ અને ઉત્પાદકની વિગતો ફરજિયાત દર્શાવવી જરૂરી છે.

પરંતુ અહીંથી મળેલી બોટલો પર આવી કોઈ માહિતી ન હોવાથી અધિકારીઓએ તેને શંકાસ્પદ ગણાવી હતી. અંદાજે રૂ. 11,620ની કિંમતની આ દવાઓને તાત્કાલિક કબજે કરવામાં આવી હતી.

એક્સપાયરી દવા અને બિયારણનો મોટો જથ્થો ઝડપાયો

તપાસ દરમિયાન સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ સામે આવી હતી કે દુકાનમાં 50 જેટલી વિવિધ કૃષિ દવાઓ, ખાતર અને બિયારણના પેકેટો સમય મર્યાદા પૂર્ણ થઈ ગયા બાદ પણ વેચાણ માટે રાખવામાં આવ્યા હતા.

ખેતી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ એક્સપાયરી થઈ ગયેલી દવાઓ અને બિયારણ ખેડૂતો માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. આવી દવાઓ પાકને યોગ્ય રક્ષણ આપી શકતી નથી, જ્યારે કેટલાક કિસ્સાઓમાં પાકને નુકસાન પણ પહોંચાડી શકે છે.

આથી નિયમ મુજબ આવા માલનો નાશ કરવો ફરજિયાત હોય છે. અધિકારીઓએ કુલ રૂ. 3,89,450ના એક્સપાયરી જથ્થાને નાશ કરવાની કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી.

પ્રતિબંધિત દવાના ગેરકાયદેસર વેચાણનો ખુલાસો

દરોડા દરમિયાન વધુ એક ગંભીર અનિયમિતતા સામે આવી હતી. તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે પ્રતિબંધિત ગણાતી વેટાવેક્સ દવાને મોટા પેકમાંથી નાના પેકમાં ભરી વેચાણ કરવામાં આવી રહ્યું હતું.

આ પ્રકારની કાર્યવાહી કૃષિ દવા નિયમોનું સીધું ઉલ્લંઘન ગણાય છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ આ મામલે જંતુનાશક દવા નિયમો, 1971ના નિયમ 18 અને 19નો ભંગ સામે આવ્યો છે.

આ નિયમો અનુસાર કોઈપણ જંતુનાશક દવાની મૂળ પેકિંગ સાથે ચેડાં કરવી અથવા તેને અન્ય પેકમાં ભરી વેચાણ કરવું ગેરકાયદેસર છે.

ગોડાઉનમાં ખાતરના સ્ટોકમાં ગેરરીતિ

માત્ર દવાઓ જ નહીં, પરંતુ ખાતરના જથ્થામાં પણ ગેરરીતિઓ સામે આવી હતી. ગોડાઉનની તપાસ દરમિયાન NPK ખાતરની 135 બોરી મળી આવી હતી.

જ્યારે અધિકારીઓએ સ્ટોક રજીસ્ટર અને વેચાણના દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરી ત્યારે તેમાં તફાવત જોવા મળ્યો હતો. કાગળ પર દર્શાવેલા સ્ટોક અને વાસ્તવિક સ્ટોક વચ્ચે મેળ ન બેસતા અધિકારીઓને વધુ શંકા ગઈ હતી.

તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી રૂ. 1,28,250ના NPK ખાતરના જથ્થાને સ્થગિત કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.

ખેડૂતો સાથે છેતરપિંડીની આશંકા

અધિકારીઓનું માનવું છે કે જો એક્સપાયરી દવાઓ, ગેરલેબલ દવાઓ અને પ્રતિબંધિત દવાઓનું વેચાણ ખેડૂતોને કરવામાં આવતું હોય તો તે ખેડૂતો સાથે સીધી છેતરપિંડી સમાન છે.

ખેડૂતો પોતાના પાકના રક્ષણ અને ઉત્પાદન વધારવા માટે દવાઓ અને ખાતર પર મોટી રકમ ખર્ચતા હોય છે. જો તેમને નકામી અથવા ગેરકાયદેસર વસ્તુઓ આપવામાં આવે તો તેનો સીધો ફટકો તેમની આવક અને ઉત્પાદન પર પડે છે.

આથી સમગ્ર મામલાને અત્યંત ગંભીરતાથી લેવામાં આવી રહ્યો છે.

જાહેર આરોગ્ય સાથે પણ ચેડાંની આશંકા

ખેતી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ગેરરીતિપૂર્વક વેચાતી જંતુનાશક દવાઓ માત્ર પાક માટે જ નહીં પરંતુ માનવ આરોગ્ય માટે પણ જોખમી બની શકે છે.

જો આવી દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તેના અવશેષો કૃષિ ઉત્પાદન દ્વારા માનવ શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે. આથી સમગ્ર મામલાને જાહેર આરોગ્ય સાથે જોડાયેલ ગંભીર મુદ્દો પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

સંચાલકો સામે નોટિસ અને કાર્યવાહી

આ સમગ્ર મામલે ગુરુકૃપા કૃષિ કેન્દ્રના સંચાલકો માલદેભાઈ ઓડેદરા અને દિનેશભાઈ ઓડેદરા સામે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે.

ખેતી વિભાગના અધિકારીઓએ તેમને નિયમભંગ અંગે નોટિસ ફટકારી છે અને જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવા જણાવ્યું છે. તપાસના અંતે નિયમો મુજબ વધુ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે.

ખેડૂતોમાં ચર્ચાનો વિષય

આ ઘટનાની જાણ થતાં રાવલ ગામ સહિત સમગ્ર કલ્યાણપુર પંથકમાં ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. ખેડૂતોમાં પણ ચિંતા વ્યાપી છે કે તેઓએ ભૂતકાળમાં આવી દવાઓ કે ખાતર ખરીદ્યા હતા કે કેમ.

ઘણા ખેડૂતોનું કહેવું છે કે કૃષિ કેન્દ્રો પર વિશ્વાસ રાખીને તેઓ દવાઓ અને ખાતર ખરીદતા હોય છે. આવી ગેરરીતિઓ સામે આવતા ખેડૂતોનો વિશ્વાસ ડગમગી શકે છે.

નિષ્કર્ષ

રાવલ ગામના ગુરુકૃપા કૃષિ કેન્દ્ર પર એસ.ઓ.જી. અને ખેતી વિભાગ દ્વારા હાથ ધરાયેલી સંયુક્ત કાર્યવાહીમાં દવા-ખાતરના વેપારમાં ગંભીર ગેરરીતિઓ સામે આવી છે. એક્સપાયરી દવાઓ અને બિયારણ, માહિતી વગરની જંતુનાશક દવાઓ, પ્રતિબંધિત દવાઓના ગેરકાયદેસર પેકિંગ અને ખાતરના સ્ટોકમાં તફાવત સહિતના મુદ્દાઓ સામે આવતા કુલ રૂ. 5,29,320ના મુદ્દામાલને કબજે, નાશ અને સ્થગિત કરવાની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે.

માલદેભાઈ ઓડેદરા અને દિનેશભાઈ ઓડેદરા સામે નિયમ મુજબ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ ઘટનાએ કૃષિ ક્ષેત્રમાં ગુણવત્તા અને પારદર્શિતાના પ્રશ્નોને ફરી એકવાર ઉજાગર કર્યા છે. સાથે જ ખેડૂતોના હિત અને જાહેર આરોગ્યની સુરક્ષા માટે આવા દરોડા અને કડક દેખરેખ કેટલી જરૂરી છે તે પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે.