મારું શહેર જામનગરમાં 9મા ‘રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ’નો પ્રારંભ: ‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ થીમ સાથે પોષણ જાગૃતિનું મહાઅભિયાન શરૂ.
જામનગર જિલ્લામાં બાળકો, સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓના આરોગ્ય તેમજ પોષણમાં સુધારો લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે 9મા **‘રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ’**નો ભવ્ય પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. સમગ્ર રાજ્યની સાથે જિલ્લામાં પણ 9 સપ્ટેમ્બરથી 8 ઓક્ટોબર સુધી એક માસ સુધી વિવિધ જાગૃતિ અને આરોગ્યલક્ષી કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ વર્ષની થીમ ‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ રાખવામાં આવી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ સમાજના દરેક વર્ગને પોષણ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવવાનો અને આંગણવાડીને માત્ર સરકારી સેવા નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજની જવાબદારી તરીકે સ્વીકારવાનો છે. આ અભિયાન દ્વારા કુપોષણ ઘટાડવું, બાળકોના સર્વાંગી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું અને માતા-બાળકના આરોગ્યમાં ગુણાત્મક સુધારો લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. સમગ્ર જિલ્લામાં વિવિધ વિભાગોના સંકલન સાથે આ અભિયાનને વ્યાપક જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.
આ અભિયાનના સફળ આયોજન માટે જિલ્લા પંચાયત કચેરી ખાતે જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સુશ્રી નિશાના અધ્યક્ષસ્થાને એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં વિવિધ સરકારી વિભાગોના અધિકારીઓ, આરોગ્ય વિભાગ, મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ તેમજ અન્ય સંબંધિત વિભાગોના પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. જિલ્લા વિકાસ અધિકારીએ અભિયાનનો વિધિવત શુભારંભ કરાવતા જણાવ્યું હતું કે પોષણ માત્ર આરોગ્યનો વિષય નથી, પરંતુ સમાજના સર્વાંગી વિકાસનો પાયો છે. તેમણે તમામ વિભાગોને પરસ્પર સંકલન સાથે કામગીરી કરવા અને નક્કી કરાયેલા કાર્યક્રમોને ગામડાંથી શહેર સુધી અસરકારક રીતે પહોંચાડવા માટે સૂચના આપી હતી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દરેક આંગણવાડી કેન્દ્રમાં ગુણવત્તાસભર કામગીરી અને લોકોની સક્રિય ભાગીદારીથી જ પોષણ અભિયાનને સફળ બનાવી શકાય.
રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ દરમિયાન જિલ્લાની તમામ આંગણવાડીઓમાં બાળકોને સંતુલિત અને પૌષ્ટિક આહાર અંગે જાગૃતિ લાવવામાં આવશે. ખાસ કરીને આહારની વિવિધતા, પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક, લીલા શાકભાજી, દાળ, અનાજ અને ફળોના મહત્વ વિશે માતાઓ અને પરિવારજનોને માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. બાળપણના પ્રથમ હજાર દિવસને સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતા હોવાથી નવજાત બાળકથી લઈને પાંચ વર્ષ સુધીના બાળકોના યોગ્ય પોષણ અને પ્રારંભિક વિકાસ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે. આંગણવાડી કાર્યકરો દ્વારા માતા-પિતાને બાળકના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ માટે યોગ્ય ખોરાક, સમયસર રસીકરણ અને સ્વચ્છતા અંગે પણ માહિતી આપવામાં આવશે. આ અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર ખોરાક પૂરું પાડવાનો નહીં પરંતુ પોષણ અંગે વ્યવહારુ સમજણ વિકસાવવાનો પણ છે.
અભિયાન દરમિયાન સમગ્ર જિલ્લામાં વિવિધ સ્વાસ્થ્ય મેળાઓ, પોષણ જાગૃતિ કાર્યક્રમો, વૈવિધ્યસભર પૌષ્ટિક રેસિપી પ્રદર્શન, આંગણવાડીઓમાં સાપ્તાહિક મેનુ રોટેશન, તેમજ ગરમ રાંધેલા ભોજનનું પ્રદર્શન જેવા અનેક કાર્યક્રમો યોજાશે. સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ અનાજ, કઠોળ, દૂધ, શાકભાજી અને ફળોનો ઉપયોગ કરીને ઓછા ખર્ચે વધુ પૌષ્ટિક ભોજન કેવી રીતે તૈયાર કરી શકાય તે અંગે મહિલાઓને માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. વિવિધ સ્પર્ધાઓ, પ્રદર્શન અને જાગૃતિ રેલીઓ દ્વારા પણ લોકોને પોષણના મહત્વ વિશે માહિતગાર કરવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમોનો હેતુ લોકોમાં એવી જીવનશૈલી વિકસાવવાનો છે જે લાંબા ગાળે આરોગ્ય અને પોષણ બંને માટે લાભદાયી બને.
રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજનાને પણ વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓને સરકાર દ્વારા મળતી સહાયનો સંપૂર્ણ લાભ મળી રહે તે માટે જિલ્લાભરમાં 100 ટકા નોંધણી ઝુંબેશ હાથ ધરવામાં આવશે. યોજનાના લાભાર્થીઓને સમયસર નોંધણી, જરૂરી દસ્તાવેજો અને રોકડ સહાય અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. માતાના સારા સ્વાસ્થ્યનો સીધો સંબંધ બાળકના આરોગ્ય સાથે હોવાથી ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન યોગ્ય પોષણ, નિયમિત આરોગ્ય તપાસ અને સુરક્ષિત પ્રસૂતિ અંગે પણ વિશેષ જાગૃતિ લાવવામાં આવશે. આ પ્રયાસો દ્વારા માતા અને બાળક બંનેનું આરોગ્ય વધુ મજબૂત બનાવવાનો હેતુ રાખવામાં આવ્યો છે.
બેઠકમાં ઉપસ્થિત તમામ અધિકારીઓને પોતાના વિભાગની જવાબદારીઓ અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. પ્રોગ્રામ ઓફિસર ડો. નૂપુર પ્રસાદ, સીડીપીઓશ્રીઓ, તાલુકા વિકાસ અધિકારીઓ, તાલુકા હેલ્થ ઓફિસરો, સમાજ કલ્યાણ અધિકારીઓ, મુખ્ય સેવિકાઓ તથા વિવિધ નોડલ અધિકારીઓએ પોતાના વિસ્તારમાં અભિયાનને વધુ અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી. બેઠકના અંતે તમામ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓએ ‘પોષણ શપથ’ લઈને કુપોષણમુક્ત સમાજના નિર્માણ માટે સક્રિય યોગદાન આપવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. આ શપથ માત્ર ઔપચારિકતા નહીં પરંતુ સમાજના દરેક બાળક અને માતાને યોગ્ય પોષણ મળે તે માટેની સામૂહિક જવાબદારીનું પ્રતીક બન્યો હતો.
જામનગર જિલ્લામાં શરૂ થયેલો આ 9મો રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ માત્ર સરકારી કાર્યક્રમ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજને જોડતો જનઆંદોલન બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે. ‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ જેવી અર્થપૂર્ણ થીમ દ્વારા દરેક નાગરિકને આંગણવાડી, માતા અને બાળકના આરોગ્ય પ્રત્યે પોતાની જવાબદારી નિભાવવાનો સંદેશ આપવામાં આવી રહ્યો છે. આગામી એક મહિના દરમિયાન યોજાનારા વિવિધ કાર્યક્રમો દ્વારા પોષણ, સ્વચ્છતા, આરોગ્ય અને બાળ વિકાસ અંગે લોકોમાં વ્યાપક જાગૃતિ આવશે તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. સરકાર, સ્થાનિક તંત્ર, આરોગ્ય વિભાગ અને સમાજના સહિયારા પ્રયાસોથી કુપોષણ સામેની લડત વધુ મજબૂત બનશે અને જામનગર જિલ્લો સ્વસ્થ, સશક્ત અને પોષણયુક્ત સમાજ તરફ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરી શકશે.
