મારું શહેર લાખોના ખર્ચે બનેલું જાહેર શૌચાલય બંધ: વેરાવળ ચોપાટી પર તાળા લાગતા તંત્રની કામગીરી સામે ઉઠ્યા સવાલો.
વેરાવળ ચોપાટી પર જાહેર જનતાની સુવિધા માટે લાખો રૂપિયાના ખર્ચે બનાવવામાં આવેલ જાહેર શૌચાલય હાલમાં તાળા મારેલી હાલતમાં જોવા મળતા સ્થાનિક લોકો, યાત્રાળુઓ અને પ્રવાસીઓમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. જાહેર નાણાંમાંથી ઊભી કરવામાં આવેલી સુવિધા લોકોના ઉપયોગમાં જ ન આવે તો આવા વિકાસકાર્યોનો હેતુ શું રહ્યો તેવો સવાલ લોકો ઉઠાવી રહ્યા છે. દરરોજ મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓ ચોપાટીની મુલાકાત લે છે, પરંતુ જરૂરી સુવિધા બંધ હોવાના કારણે ખાસ કરીને મહિલાઓ, વૃદ્ધો, બાળકો અને બહારગામથી આવતા પ્રવાસીઓને ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. એક તરફ સરકાર સ્વચ્છતા અને પ્રવાસન વિકાસ માટે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ તૈયાર થયેલી જાહેર સુવિધા લોકો માટે બંધ રહેતી હોવાના કારણે સમગ્ર વ્યવસ્થાની અસરકારકતા સામે પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
વેરાવળ ચોપાટી ગીર-સોમનાથ જિલ્લાના મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસન સ્થળોમાંનું એક છે. દરિયાકિનારાની સુંદરતા માણવા માટે દરરોજ મોટી સંખ્યામાં લોકો અહીં આવે છે. ખાસ કરીને રજાના દિવસો, તહેવારો અને પ્રવાસન સીઝનમાં અહીં હજારો લોકોની અવરજવર રહેતી હોય છે. આવી જગ્યાએ જાહેર શૌચાલય જેવી મૂળભૂત સુવિધા કાર્યરત હોવી અત્યંત જરૂરી ગણાય છે. છતાં હાલમાં શૌચાલયના દરવાજા પર તાળા મારવામાં આવ્યા હોવાનું સામે આવતા લોકોમાં અસંતોષ ફેલાયો છે. જાહેર સ્થળે લાંબા સમય સુધી રહેતા પ્રવાસીઓ માટે સ્વચ્છ અને સુલભ શૌચાલયની સુવિધા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ સુવિધા બંધ હોવાથી લોકોને અન્ય વિકલ્પો શોધવાની ફરજ પડી રહી છે, જેનાથી અસુવિધા ઉપરાંત સ્વચ્છતા સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ ઊભી થઈ શકે છે.
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે લાખો રૂપિયાના ખર્ચે બનાવવામાં આવેલી આ સુવિધા લોકોના ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ. જો કોઈ કારણસર શૌચાલય બંધ રાખવામાં આવ્યું હોય તો તેની સ્પષ્ટ માહિતી જાહેર કરવી જોઈએ. શું જાળવણીનો પ્રશ્ન છે, સ્ટાફની અછત છે, તકનીકી ખામી છે કે અન્ય કોઈ કારણ છે તેની માહિતી જાહેર ન થતાં લોકોમાં અનેક પ્રકારની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. જાહેર નાણાંમાંથી બનાવવામાં આવેલી કોઈપણ સુવિધા લાંબા સમય સુધી બંધ રહે તે યોગ્ય નથી. જો સમયસર જાળવણી કરવામાં આવે અને યોગ્ય આયોજન કરવામાં આવે તો આવી પરિસ્થિતિ સર્જાય નહીં. આથી સમગ્ર મામલે જવાબદાર વિભાગ દ્વારા સ્પષ્ટતા કરવામાં આવે તેવી માંગ ઉઠી રહી છે.
સ્વચ્છ ભારત મિશન અને જાહેર સ્વચ્છતા અંગે સરકાર સતત જાગૃતિ અભિયાન ચલાવી રહી છે. શહેરો અને પ્રવાસન સ્થળોએ સ્વચ્છતા જળવાઈ રહે તે માટે જાહેર શૌચાલયોના નિર્માણ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. પરંતુ જ્યાં તૈયાર થયેલી સુવિધા જ બંધ રહેતી હોય ત્યાં આવા અભિયાનનો હેતુ અધૂરો રહે છે. પ્રવાસીઓ માટે સ્વચ્છ અને સુલભ શૌચાલય ઉપલબ્ધ કરાવવું એ સ્થાનિક તંત્રની જવાબદારી છે. જો આવી મૂળભૂત સુવિધાઓ કાર્યરત ન હોય તો પ્રવાસન સ્થળની છબી પર પણ નકારાત્મક અસર પડે છે. બહારગામથી આવતા પ્રવાસીઓ માટે આ પ્રકારની પરિસ્થિતિ અસંતોષનું કારણ બની શકે છે, જે વિસ્તારના પ્રવાસન વિકાસને પણ અસર પહોંચાડી શકે છે.
સ્થાનિક નાગરિકો અને સામાજિક આગેવાનોએ સમગ્ર મામલે તાત્કાલિક તપાસની માંગ કરી છે. તેમના મતે શૌચાલયના નિર્માણ પાછળ કેટલો ખર્ચ થયો, કામગીરી કઈ એજન્સીએ કરી, હાલ તેની જાળવણી કોણ કરે છે અને શૌચાલય બંધ રાખવાનું વાસ્તવિક કારણ શું છે તે અંગે પારદર્શક માહિતી જાહેર કરવી જોઈએ. જો જાળવણીમાં બેદરકારી દાખવવામાં આવી હોય અથવા જવાબદાર વિભાગ દ્વારા પોતાની ફરજમાં ઉણપ રાખવામાં આવી હોય તો સંબંધિત અધિકારીઓ અથવા એજન્સી સામે નિયમ મુજબ કાર્યવાહી થવી જોઈએ. જાહેર સુવિધાઓ લોકોના હિત માટે હોય છે અને તે સતત કાર્યરત રહે તેની જવાબદારી પણ તંત્રની જ છે.
લોકોએ એવી પણ માંગ કરી છે કે સંબંધિત અધિકારીઓ સ્થળની તાત્કાલિક મુલાકાત લઈ સમગ્ર પરિસ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરે. જો કોઈ ટેકનિકલ ખામી હોય તો તેનું ઝડપથી સમારકામ કરવામાં આવે અને જો સ્ટાફ અથવા જાળવણીનો પ્રશ્ન હોય તો જરૂરી વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવે. જાહેર સુવિધા લાંબા સમય સુધી બંધ રહે તેનાથી સરકારના વિકાસકાર્યો અંગે લોકોમાં નકારાત્મક સંદેશ જાય છે. આથી તંત્રએ સમયસર પગલાં લઈને શૌચાલયને ફરીથી જાહેર ઉપયોગ માટે ખુલ્લું મૂકવું જોઈએ જેથી લોકોની મુશ્કેલીઓ દૂર થઈ શકે.
વેરાવળ ચોપાટી જેવા મહત્વપૂર્ણ જાહેર સ્થળે શૌચાલય જેવી મૂળભૂત સુવિધા બંધ રહેવી એ માત્ર સ્થાનિક સમસ્યા નથી, પરંતુ જાહેર સુવિધાઓના સંચાલન અને જવાબદારીનો પણ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે. લોકો હવે પારદર્શિતા, જવાબદારી અને ઝડપી કાર્યવાહી ઈચ્છે છે. જો જાહેર નાણાંમાંથી ઉભી કરાયેલી સુવિધાઓ યોગ્ય રીતે કાર્યરત રહેશે તો જ વિકાસકાર્યોનો સાચો લાભ સામાન્ય નાગરિકો સુધી પહોંચી શકશે. તેથી સંબંધિત તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક સ્થળ તપાસ કરી શૌચાલય ફરીથી શરૂ કરવામાં આવે, થયેલા ખર્ચની વિગતો જાહેર કરવામાં આવે અને ભવિષ્યમાં આવી પરિસ્થિતિ ફરી ન સર્જાય તે માટે અસરકારક વ્યવસ્થા કરવામાં આવે તેવી પ્રબળ માંગ સ્થાનિકો અને પ્રવાસીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવી રહી છે.
રિપોર્ટર: સુભાષ માવદીયા માધવપુર
