સબરસ ભારતીય ક્રૂડ ઓઇલ બાસ્કેટમાં 20 દિવસમાં 52%નો ઉછાળો, સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ પર ફરી વધ્યું દબાણ.
અમદાવાદ: વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ફરી તેજી જોવા મળી રહી છે, જેના કારણે ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ બાસ્કેટમાં છેલ્લા 20 દિવસમાં આશરે 52 ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. 3 જુલાઈએ પ્રતિ બેરલ 68.21 ડોલર રહેલો ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટનો ભાવ 23 જુલાઈએ વધીને 103.33 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે. આ વધારાને કારણે પહેલેથી જ દબાણ હેઠળ રહેલી સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) માટે નવી ચિંતા ઊભી થઈ છે. જો આગામી દિવસોમાં પણ ક્રૂડના ભાવ ઊંચા જળવાઈ રહેશે તો પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રની કંપનીઓની નાણાકીય સ્થિતિ પર તેની સીધી અસર જોવા મળી શકે છે.
વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર જુલાઈની શરૂઆતમાં અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે સંભવિત શાંતિ કરારની આશાએ ક્રૂડના ભાવમાં થોડો ઘટાડો થયો હતો. પરંતુ મધ્ય પૂર્વમાં ફરી વધેલા ભૂરાજકીય તણાવ અને ઊર્જા પુરવઠા અંગેની અનિશ્ચિતતાના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવમાં ફરી તેજી આવી છે. ખાસ કરીને સપ્ટેમ્બર ડિલિવરીના ક્રૂડ કોન્ટ્રાક્ટમાં ભાવમાં ઝડપથી વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે, જેના કારણે આગામી ત્રિમાસિક ગાળામાં ઓઇલ કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આંકડાઓ મુજબ 23 જુલાઈનો ભાવ જુલાઈ મહિનાની સરેરાશ 79.10 ડોલર પ્રતિ બેરલની સરખામણીએ 30.6 ટકા વધુ છે, જ્યારે જૂન મહિનાની સરેરાશ 83.22 ડોલર કરતાં પણ 24.2 ટકા ઊંચો રહ્યો છે. જોકે હાલનો ભાવ મે મહિનાના 106.23 ડોલર પ્રતિ બેરલથી આશરે 2.7 ટકા અને એપ્રિલના 114.48 ડોલરથી 9.7 ટકા ઓછો છે. તેમ છતાં છેલ્લા થોડા દિવસોમાં થયેલો ઝડપી ઉછાળો ઊર્જા બજારમાં ફરી અસ્થિરતાના સંકેતો આપી રહ્યો છે.
શુક્રવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના વાયદા વેપારમાં ત્રણ ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, છતાં સમગ્ર સપ્તાહ દરમિયાન બજાર મજબૂત રહ્યું હતું. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે લાલ સમુદ્ર વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર પર પડતી અસર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને બાબ અલ-મંદેબ જેવા વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગોમાં વધતા જોખમો તેમજ અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવના કારણે ઊર્જા પુરવઠા અંગે વૈશ્વિક ચિંતા વધી રહી છે. આવી સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહે તો વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ વધુ ઊંચા જઈ શકે છે.
ઓઇલ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ પર મળતું ડિસ્કાઉન્ટ ઘટતાં ભારત માટે પણ પડકારો વધી રહ્યા છે. અત્યાર સુધી ભારતને રશિયન ક્રૂડથી ખર્ચમાં રાહત મળતી હતી, પરંતુ હવે તેમાં ઘટાડો થતાં આયાત ખર્ચ વધી શકે છે. બીજી તરફ જો બાબ અલ-મંદેબ અથવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાં લાંબા સમય સુધી અવરોધ રહેશે તો સાઉદી અરેબિયા અને રશિયા જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશોમાંથી આવતો પુરવઠો પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જેના કારણે શિપિંગ ખર્ચ અને વૈશ્વિક તેલના ભાવ બંનેમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.
બજાર વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો હાલનો ભૂરાજકીય સંઘર્ષ માત્ર એક મહિના સુધી મર્યાદિત રહેશે તો બ્રેન્ટ ક્રૂડની માસિક સરેરાશ કિંમત આશરે 94 ડોલર પ્રતિ બેરલ આસપાસ રહી શકે છે. પરંતુ જો પરિસ્થિતિ ત્રણ મહિના સુધી યથાવત રહેશે તો દર મહિને બ્રેન્ટના ભાવમાં 7થી 8 ડોલર પ્રતિ બેરલનો વધારો થઈ શકે છે અને તેની સરેરાશ કિંમત 114 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત જેવા આયાત આધારિત દેશો માટે ઈંધણ ખર્ચમાં વધારો, મોંઘવારીનું દબાણ અને સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની નફાકારકતા પર અસર થવાની શક્યતા વધુ પ્રબળ બની રહી છે.
