સબરસ ટ્રમ્પના ટેરિફ નિર્ણય સામે અમેરિકામાં જ કાનૂની પડકાર, ભારત સહિત 60 દેશોને અસર કરતી નીતિ વિરુદ્ધ 25 રાજ્યોએ કોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવ્યો.
અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત સહિત લગભગ 60 દેશો પર લાગુ કરવામાં આવેલા સેક્શન 301 ટેરિફ હવે અમેરિકાની અંદર જ મોટા કાનૂની વિવાદનું કારણ બન્યા છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળના 25 અમેરિકન રાજ્યોના ગઠબંધને યુએસ કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડમાં આ ટેરિફ નીતિને પડકારતી અરજી દાખલ કરી છે. રાજ્યોનો દાવો છે કે આ નિર્ણયથી ગ્રાહકો, વેપારીઓ અને સ્થાનિક ઉદ્યોગો પર વધારાનો આર્થિક બોજ પડશે, જેના કારણે અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થાને પણ નુકસાન પહોંચી શકે છે.
અરજીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સેક્શન 301 હેઠળ ટેરિફ લાદતી વખતે જરૂરી કાનૂની પ્રક્રિયાનું સંપૂર્ણ પાલન કર્યું નથી. રાજ્યોના મતે આ ટેરિફ નીતિ મનસ્વી રીતે અમલમાં મુકાઈ છે અને તેના માટે પૂરતા કાનૂની આધાર અથવા સ્પષ્ટ કારણો રજૂ કરવામાં આવ્યા નથી. આ મુદ્દે કોર્ટ સમક્ષ ટેરિફને ગેરકાયદેસર જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
ભારતના સંદર્ભમાં વાત કરીએ તો હાલ ભારતીય નિકાસ પર 10 ટકા ટેરિફ લાગુ છે. અગાઉ અમેરિકા દ્વારા 12.5 ટકા ટેરિફ લાગુ કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ભારતે બળજબરીથી મજૂરી કરાવીને ઉત્પાદિત માલની આયાત સામે પોતાની વેપાર નીતિમાં ફેરફાર કર્યા બાદ આ દર ઘટાડીને 10 ટકા કરવામાં આવ્યો હતો. તેમ છતાં આ મુદ્દે અમેરિકા તરફથી અન્ય તપાસો હજુ પણ ચાલુ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
આ કેસમાં ન્યુયોર્કના એટર્ની જનરલ લેટિશિયા જેમ્સ અને ગવર્નર કેથી હોચુલ સહિતના નેતાઓએ દલીલ કરી છે કે ટ્રમ્પ સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેટલાક મુદ્દાઓ પર પડકારોનો સામનો કર્યા બાદ હવે નવા ટેરિફના માધ્યમથી પરિવારો અને વ્યવસાયો પર વધારાનો કર લાદવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. તેમના મતે આ નીતિ અમેરિકન ગ્રાહકો માટે મોંઘવારીમાં વધારો કરી શકે છે અને વેપાર પર નકારાત્મક અસર પહોંચાડી શકે છે.
કેલિફોર્નિયાના એટર્ની જનરલ રોબ બોન્ટાએ પણ આ નીતિની ટીકા કરતાં જણાવ્યું છે કે ટેરિફનો સીધો અર્થ વધારાનો ટેક્સ છે, જેનો ભાર આખરે સામાન્ય અમેરિકન નાગરિકો અને વેપારીઓને સહન કરવો પડે છે. અરજીમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સરકારની તપાસમાં માત્ર થોડા ઉત્પાદનોને જ બળજબરીથી મજૂરી સાથે જોડાયેલા ગણાવવામાં આવ્યા હતા, છતાં ડઝનોથી વધુ દેશો પર વ્યાપક ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા છે.
આ કેસમાં યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ કાર્યાલય પર પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. અરજીકર્તાઓનો આરોપ છે કે પ્રભાવિત દેશો અને વેપારી સંગઠનો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા અભિપ્રાયો અને રજૂઆતોને યોગ્ય રીતે ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા નથી. આ કારણે સમગ્ર પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને કાયદેસરતા અંગે પણ ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે.
આ સમગ્ર વિવાદની અસર માત્ર અમેરિકા સુધી મર્યાદિત નથી. ભારત સહિત અનેક દેશોના વેપાર, નિકાસ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર તેની અસર પડી શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે જો કોર્ટ આ ટેરિફ નીતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપે છે તો તેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારની દિશા પર પણ જોવા મળી શકે છે. તેથી હવે વિશ્વભરના વેપારીઓ, રોકાણકારો અને સરકારોની નજર અમેરિકાની કોર્ટમાં ચાલી રહેલી આ મહત્વપૂર્ણ કાનૂની પ્રક્રિયા પર ટકેલી છે.
