હવામાન ગુજરાતમાં મેઘરાજાની ખેંચ, ખેડૂતોની ચિંતા વધી

ગુજરાતમાં સામાન્ય રીતે 15 સપ્ટેમ્બર બાદ ચોમાસાની વિદાયની શરૂઆત થતી હોય છે. ત્યારે ઓગસ્ટ મહિનો મોટાભાગે કોરોધાકોર રહ્યા બાદ હવે સપ્ટેમ્બરમાં સારો વરસાદ વરસે અને સુકાઈ રહેલા પાકને જીવનદાન મળે તેવી આશા ખેડૂતો રાખી રહ્યા હતા. પરંતુ હાલની હવામાન સ્થિતિએ ખેડૂતોની ચિંતા વધારી છે. રાજ્યમાં વરસાદની ખેંચને કારણે ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના કેટલાક વિસ્તારોમાં ખેતી પર તેની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે.

ખેડૂતો માટે સપ્ટેમ્બર મહિનો પાકના વિકાસ માટે અત્યંત મહત્વનો ગણાય છે. અનેક વિસ્તારોમાં વાવણી બાદ પાક તૈયાર થઈ રહ્યો છે, પરંતુ વરસાદના અભાવે જમીનમાં ભેજ ઘટી રહ્યો છે. લાંબા સમયથી વરસાદ ન પડતા પાકને પૂરતું પાણી મળી રહ્યું નથી. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતોની નજર હવે આકાશ તરફ મંડાયેલી છે. જો આગામી દિવસોમાં સારો વરસાદ નહીં થાય તો ઊભા પાકને નુકસાન થવાની અને ઉત્પાદન ઘટવાની ભીતિ વ્યક્ત થઈ રહી છે.

હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ 11 સપ્ટેમ્બર સુધી રાજ્યમાં સારા વરસાદની શક્યતા નહિવત્ હોવાનું જણાવાયું છે. આગામી દિવસોમાં રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદી માહોલ જોવા મળે તેવી સંભાવના ઓછી છે. જોકે, કેટલાક વિસ્તારોમાં સ્થાનિક વાતાવરણની અસરથી છૂટોછવાયો વરસાદ થઈ શકે છે. પરંતુ ખેતી માટે જરૂરી વ્યાપક અને નોંધપાત્ર વરસાદની રાહ જોતા ખેડૂતો માટે આ આગાહી ચિંતાજનક બની છે.

ખાસ કરીને કચ્છ, દ્વારકા, જામનગર અને પોરબંદરના કેટલાક તાલુકાઓમાં વરસાદની ખેંચ ગંભીર બની રહી છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાતી હોવાની ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. વાવણી બાદ પાકને શરૂઆતમાં મળેલા વરસાદ બાદ હવે લાંબો વિરામ પડતા જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. જો સમયસર વરસાદ નહીં પડે તો ખેડૂતોને પાક બચાવવા માટે સિંચાઈનો સહારો લેવો પડી શકે છે, જેનાથી ખેતીનો ખર્ચ પણ વધી શકે છે.

સામાન્ય રીતે સાતમ-આઠમ એટલે કે જન્માષ્ટમીના તહેવારો આસપાસ ગુજરાતમાં વરસાદી માહોલ જોવા મળતો હોય છે. અનેક વખત આ સમયગાળા દરમિયાન સારો વરસાદ થતો હોવાથી ખેડૂતોને પણ પાક માટે જરૂરી પાણી મળી રહે છે. પરંતુ આ વર્ષે જન્માષ્ટમી દરમિયાન પણ સારા વરસાદના કોઈ સ્પષ્ટ એંધાણ દેખાઈ રહ્યા નથી. જેના કારણે તહેવારના માહોલ વચ્ચે પણ ખેડૂતોની નજર મેઘરાજા તરફ જ રહી છે.

બીજી તરફ રાજ્યમાં વરસાદની અછત વચ્ચે તાપમાનમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. વરસાદ નહીં પડે અને ગરમી વધશે તો જમીનમાં રહેલો ભેજ ઝડપથી ઘટી શકે છે. તેની સીધી અસર પાકના વિકાસ પર પડી શકે છે. ખાસ કરીને જ્યાં વરસાદ આધારિત ખેતી થાય છે તે વિસ્તારોમાં સ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. ખેડૂતો હવે આગામી એકાદ સપ્તાહ દરમિયાન હવામાનમાં કોઈ ફેરફાર થાય અને વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય થાય તેવી આશા રાખી રહ્યા છે.

હાલ સમગ્ર સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ચોમાસાની વિદાય પહેલાં મેઘરાજા ગુજરાત પર મહેરબાન થશે કે નહીં? ખેડૂતો માટે આગામી દિવસો અત્યંત મહત્વના બની રહ્યા છે. જો 11 સપ્ટેમ્બર સુધી વરસાદની સ્થિતિ યથાવત્ રહે અને ત્યારબાદ પણ સારો વરસાદ ન થાય તો કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં ખેતીની મુશ્કેલી વધુ ગંભીર બની શકે છે. હવે ખેડૂતોની આશા માત્ર એક જ છે—ચોમાસાની વિદાય પહેલાં મેઘરાજા ફરી સક્રિય થાય અને સુકાઈ રહેલા પાકને પૂરતું જીવનદાન મળે.