એજ્યુકેશન NEET પરીક્ષા પહેલા ટેલિગ્રામ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ! નકલી પેપર લીકના દાવાઓ સામે કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય

દેશભરમાં NEET (UG) 2026ની પુનઃપરીક્ષાને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધો છે. નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)ની ભલામણ બાદ કેન્દ્ર સરકારે સોશિયલ મીડિયા અને મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ ટેલિગ્રામ પર 22 જૂન 2026 સુધી તાત્કાલિક નિયંત્રણો લાદ્યા છે. સરકારે આ કાર્યવાહી ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટ, 2000ની કલમ 69A હેઠળ કરી હોવાનું જણાવાયું છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા જાળવવાનો અને વિદ્યાર્થીઓમાં ખોટી માહિતીના પ્રસારને રોકવાનો છે.

NTAના જણાવ્યા અનુસાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી ટેલિગ્રામના કેટલાક ચેનલો અને ગ્રૂપ્સનો ઉપયોગ કરીને પરીક્ષા સંબંધિત ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી ફેલાવવામાં આવી રહી હતી. ખાસ કરીને NEET જેવી મહત્વપૂર્ણ પરીક્ષાઓ બાદ કથિત "પેપર લીક"ના દાવાઓને વેગ આપવા માટે કેટલાક અસામાજિક તત્વો ટેલિગ્રામના ખાસ ફીચર્સનો દુરુપયોગ કરતા હતા. આ પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે સરકારે આ પગલું ભર્યું છે.

સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ ટેલિગ્રામના "મેસેજ એડિટિંગ ફીચર" સાથે જોડાયેલો છે. કેન્દ્ર સરકારે ટેલિગ્રામને ભારતમાં પહેલેથી પોસ્ટ કરાયેલા મેસેજને એડિટ કરવાની સુવિધા 30 જૂન 2026 સુધી બંધ કરવા માટે આદેશ આપ્યો છે. આ પગલાથી પરીક્ષા બાદ નકલી પુરાવા ઉભા કરવાની એક મોટી ગેરરીતિ પર રોક લાગશે.

અત્યાર સુધીમાં ઘણા કિસ્સાઓમાં એવું જોવા મળ્યું હતું કે પરીક્ષા પૂર્ણ થયા બાદ કેટલાક ચેનલ એડમિનિસ્ટ્રેટરો જૂના અને સામાન્ય મેસેજને એડિટ કરીને તેમાં અસલી પ્રશ્નપત્રની PDF અથવા પ્રશ્નોની તસવીરો ઉમેરી દેતા હતા. ટેલિગ્રામના ટેક્નિકલ માળખાને કારણે મેસેજનો મૂળ સમય (ટાઈમ સ્ટેમ્પ) બદલાતો ન હતો. પરિણામે બહારથી જોનાર વ્યક્તિને એવું લાગતું હતું કે પ્રશ્નપત્ર પરીક્ષા શરૂ થાય તે પહેલાં જ તે ચેનલ પર અપલોડ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ પછી આવી એડિટ કરેલી ચેટના સ્ક્રીનશોટ્સ અને વિડિઓઝ સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાયરલ કરવામાં આવતા હતા. અનેક વખત વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને સામાન્ય લોકોમાં એવી માન્યતા ઉભી કરવામાં આવતી હતી કે પરીક્ષાનું પેપર અગાઉથી લીક થઈ ગયું હતું. જેના કારણે માત્ર પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા પર જ નહીં પરંતુ લાખો મહેનતુ વિદ્યાર્થીઓના મનોબળ પર પણ નકારાત્મક અસર પડતી હતી.

NTAનું માનવું છે કે આવા ખોટા દાવાઓ અને અફવાઓને કારણે વિદ્યાર્થીઓમાં ગભરાટ ફેલાય છે. પરીક્ષા પ્રક્રિયા અંગે શંકા ઊભી થાય છે અને સમગ્ર શિક્ષણ વ્યવસ્થાની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચે છે. તેથી જ કેન્દ્ર સરકારે પરીક્ષા દરમિયાન અને ત્યારબાદના સંવેદનશીલ સમયગાળામાં ટેલિગ્રામ પર નિયંત્રણો લાદવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ આજે માહિતીના ઝડપી પ્રસારનું સૌથી મોટું માધ્યમ બની ગયા છે. જોકે કેટલીકવાર એ જ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી, અફવાઓ અને ખોટા પુરાવાઓ ફેલાવવા માટે પણ કરવામાં આવે છે. NEET જેવી રાષ્ટ્રીય સ્તરની પરીક્ષાઓમાં લાખો વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લેતા હોવાથી કોઈપણ ખોટી માહિતી દેશવ્યાપી અસર પેદા કરી શકે છે.

આ નિર્ણયને લઈને વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે સરકારનું આ પગલું યોગ્ય છે કારણ કે તે પરીક્ષાની પવિત્રતા જાળવવામાં મદદરૂપ બનશે. જ્યારે કેટલાક લોકોનો મત છે કે માત્ર એક પ્લેટફોર્મ પર નિયંત્રણ લાદવાથી સમસ્યાનો સંપૂર્ણ ઉકેલ આવશે નહીં અને મૂળ સ્તરે ગેરરીતિઓ અટકાવવી વધુ જરૂરી છે.

તેમ છતાં, NTA અને શિક્ષણ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે હાલનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે સમયબદ્ધ અને ચોક્કસ હેતુ માટે લેવામાં આવ્યો છે. તેનો ઉદ્દેશ માત્ર NEET પુનઃપરીક્ષાને નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક રીતે યોજવાનો છે. પરીક્ષા પૂર્ણ થયા બાદ અને પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી આગળના નિર્ણયો લેવામાં આવશે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ એ પણ દર્શાવે છે કે ડિજિટલ યુગમાં ટેક્નોલોજીનો દુરુપયોગ કેટલી ગંભીર સમસ્યા બની શકે છે. ખોટા દાવાઓ, એડિટ કરેલા મેસેજ અને ભ્રામક માહિતી સામે લડવા માટે હવે માત્ર કાયદાકીય કાર્યવાહી જ નહીં પરંતુ ટેક્નિકલ સ્તરે પણ પગલાં લેવાની જરૂરિયાત ઉભી થઈ છે.

હાલ માટે એક વાત સ્પષ્ટ છે કે 22 જૂન સુધી ટેલિગ્રામ પર લાગેલા નિયંત્રણો અને 30 જૂન સુધી મેસેજ એડિટિંગ ફીચર પર મૂકાયેલા પ્રતિબંધથી નકલી "પેપર લીક"ના દાવાઓને મોટો ફટકો પડશે. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાંથી વિદ્યાર્થીઓમાં વિશ્વાસ વધશે અને પરીક્ષા પ્રણાલીની વિશ્વસનીયતા વધુ મજબૂત બનશે.