સબરસ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં 27 ભારતીયો સવાર ઓઇલ ટેન્કર પર સી માઇન્સથી હુમલો.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વેપારી જહાજોની સુરક્ષાને લઈને ચિંતાજનક સ્થિતિ વચ્ચે 27 ભારતીય નાગરિકો સવાર એવા ઓઇલ ટેન્કર MT LOUISE 1 પર હુમલો થયાની ઘટના સામે આવી છે. શુક્રવાર, 30 ઓક્ટોબરના રોજ પનામાના ધ્વજ હેઠળ કાર્યરત આ ટેન્કરને બે સી માઇન્સ દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. પ્રાપ્ત અહેવાલો અનુસાર, એક નાની બોટની મદદથી જહાજના બાહ્ય ભાગમાં બે લિમ્પેટ માઇન્સ લગાવવામાં આવી હતી. આ માઇન્સમાં વિસ્ફોટ થતાં જહાજના એન્જિન રૂમમાં આગ લાગી હતી અને થોડા સમય માટે તેની કામગીરી ખોરવાઈ ગઈ હતી. જહાજમાં 27 ભારતીય નાવિકો સહિત ક્રૂ મેમ્બર્સ હાજર હતા. જોકે, આ ઘટનામાં તમામ નાવિકો સુરક્ષિત હોવાનું જણાવાયું છે. હુમલાની ઘટના બાદ દરિયાઈ સુરક્ષા અને ભારતીય નાગરિકોની સલામતી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

બ્રિટનની મેરીટાઇમ સિક્યોરિટી એજન્સી UKMTO દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ હુમલો ઓમાનના ખાસાબ શહેરથી આશરે 46 કિલોમીટર ઉત્તર-પૂર્વમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિસ્તારમાં થયો હતો. વિસ્ફોટ બાદ જહાજના એન્જિન રૂમમાં આગ ફાટી નીકળી હતી, પરંતુ જહાજના ક્રૂ મેમ્બર્સે સમયસર કાર્યવાહી કરીને આગ પર કાબૂ મેળવી લીધો હતો. રાહતની વાત એ રહી કે આ ઘટનામાં કોઈ નાવિકને ઈજા થઈ નથી. ઉપરાંત, જહાજમાંથી દરિયામાં તેલ લીકેજ થયું હોવાની પણ કોઈ માહિતી સામે આવી નથી. આગ પર નિયંત્રણ મેળવ્યા બાદ ટેન્કરે ફરીથી પોતાની મુસાફરી શરૂ કરી હતી. આ ઘટના દરમિયાન જહાજને થયેલા નુકસાન અને તેની કામગીરી પર પડેલી અસર અંગે વધુ વિગતો સામે આવવાની બાકી છે. તેમ છતાં, સમુદ્રી માર્ગ પરથી પસાર થતાં જહાજો માટે સુરક્ષાના જોખમ અંગે આ ઘટનાએ ફરી ધ્યાન દોર્યું છે.

આ હુમલામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી લિમ્પેટ માઇન્સ ખાસ પ્રકારના વિસ્ફોટક ઉપકરણો છે, જેને જહાજના બાહ્ય ભાગ સાથે ચોંટાડવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આવી માઇન્સ નાની બોટની મદદથી જહાજની નજીક જઈને લગાવવામાં આવતી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. સમાચાર એજન્સી રોયટર્સના અહેવાલ અનુસાર, ફેબ્રુઆરીમાં યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લિમ્પેટ માઇન્સ દ્વારા સફળ હુમલાની આ પ્રથમ ઘટના હોવાનું જણાવાયું છે. આ પ્રકારના હુમલામાં જહાજના એન્જિન રૂમ અથવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ ભાગોને નુકસાન પહોંચવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, MT LOUISE 1ના કિસ્સામાં ક્રૂની સમયસરની કાર્યવાહીથી આગ પર કાબૂ મેળવી શકાયો હતો અને કોઈ જાનહાનિ થઈ નહોતી. ઘટનાને પગલે દરિયાઈ સુરક્ષા સાથે સંકળાયેલી એજન્સીઓ માટે આ વિસ્તારની પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે.

લિમ્પેટ માઇન્સનો ઉપયોગ દરિયાઈ માર્ગોમાં અગાઉ પણ કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ વિસ્તારમાં આ પ્રકારની માઇન્સના ઉપયોગની ઘટનાઓ વર્ષ 2017થી નોંધાતી રહી છે. ગ્રીસની મેરીટાઇમ સિક્યોરિટી કંપની મેરિસ્ક્સે જણાવ્યું હતું કે આવી માઇન્સ પ્રમાણમાં સસ્તી અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે. નાની બોટની મદદથી પસાર થતા જહાજની નજીક પહોંચી આવી માઇન્સ લગાવવાની પદ્ધતિ ઓછી ખર્ચાળ હોવા છતાં ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ખાસ કરીને ઓઇલ ટેન્કર જેવા મોટા વેપારી જહાજો માટે આ પ્રકારનો હુમલો જોખમ ઊભું કરી શકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક હોવાથી અહીં થતી કોઈપણ સુરક્ષા ઘટના આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.

MT LOUISE 1 પર થયેલા હુમલાના એક દિવસ પહેલાં પણ ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા અન્ય એક મોટા ઓઇલ ટેન્કર MT ARZANAH પર હુમલો થયાની માહિતી સામે આવી હતી. લાઇબેરિયાના ધ્વજ હેઠળ કાર્યરત આ જહાજમાં બે ભારતીય નાગરિકો સવાર હતા. અહેવાલો અનુસાર, જહાજ પર કોઈ અજાણી વસ્તુ વડે હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. સતત બે દિવસમાં ભારતીય નાગરિકો સવાર એવા બે અલગ-અલગ ટેન્કર પર હુમલાની ઘટનાઓ સામે આવતાં દરિયાઈ માર્ગે કામ કરતા ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતાં વેપારી જહાજોને લઈને સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને જોખમનું મૂલ્યાંકન વધુ મહત્વપૂર્ણ બન્યું છે. આ વિસ્તારમાં તણાવની સ્થિતિને કારણે જહાજ સંચાલક કંપનીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સુરક્ષા એજન્સીઓ પર પણ સતર્કતા જાળવવાની જવાબદારી વધી છે.

ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિસ્તારમાં વેપારી જહાજો પર હુમલાની ઘટનાઓમાં વધારો થયો હોવાના અહેવાલો છે. ઈરાને દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થવાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવાના આરોપસર અનેક જહાજોને નિશાન બનાવ્યાં હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે. આ હુમલાઓ પાછળ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર પોતાનું નિયંત્રણ દર્શાવવાનો અને અમેરિકા પર દબાણ ઊભું કરવાનો હેતુ હોવાની ચર્ચા અહેવાલોમાં કરવામાં આવી છે. જોકે, કોઈપણ હુમલાની જવાબદારી અને તેની પાછળના ચોક્કસ કારણો અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ માટે સત્તાવાર તપાસ અને સંબંધિત પક્ષોની પુષ્ટિ જરૂરી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી વિશ્વના અનેક દેશો માટે તેલ અને અન્ય ઊર્જા સંસાધનોનું પરિવહન થતું હોવાથી અહીંની સુરક્ષા સ્થિતિ પર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર રહે છે.

ભારત સરકારે પણ આ ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા અંગે સ્થિતિ પર નજર રાખી હોવાનું જણાવાયું છે. કેન્દ્રીય બંદરો, જહાજ પરિવહન અને જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે બંને ઘટનાઓમાં ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે અને કોઈને ઈજા પહોંચી નથી. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સરકાર સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે. ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા અને તેમની યોગ્ય સંભાળ સુનિશ્ચિત કરવા માટે જહાજ સંચાલક કંપનીઓ સાથે પણ સતત સંપર્ક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે. સતત બે દિવસમાં ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા જહાજો પર હુમલાની ઘટનાઓને પગલે દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા, નાવિકોની સલામતી અને વેપારી જહાજોની અવરજવર અંગે સાવચેતી રાખવી જરૂરી બની છે. હાલ તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત હોવાના સમાચાર રાહતરૂપ છે, પરંતુ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બદલાતી પરિસ્થિતિ પર ભારત સહિત અનેક દેશોની નજર યથાવત્ છે.