એગ્રિકલ્ચર ગુજરાતમાં 63.35 લાખથી વધુ ખેડૂતો ફાર્મર રજિસ્ટ્રીમાં નોંધાયા.
ગુજરાતમાં કૃષિ ક્ષેત્રને વધુ ડિજિટલ અને સુવ્યવસ્થિત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ સામે આવી છે. રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં 63.35 લાખથી વધુ ખેડૂતોએ ફાર્મર રજિસ્ટ્રીમાં નોંધણી કરાવી છે. ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશન અંતર્ગત તૈયાર થઈ રહેલી આ વ્યવસ્થાનો મુખ્ય હેતુ ખેડૂતોને એક વિશ્વસનીય ડિજિટલ ઓળખ આપવાનો છે. ફાર્મર રજિસ્ટ્રી દ્વારા ખેડૂતોને યુનિક ફાર્મર આઈડી આપવામાં આવે છે, જેના માધ્યમથી ખેડૂતની ઓળખ, જમીન સંબંધિત માહિતી અને વિવિધ કૃષિ સેવાઓને એક સંકલિત ડિજિટલ વ્યવસ્થા સાથે જોડવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે.
ભારત સરકારના ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશન અંતર્ગત ફાર્મર રજિસ્ટ્રીને ખેડૂતોનો સંકલિત ડિજિટલ ડેટાબેઝ બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. ગુજરાતમાં મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ આ પહેલના અમલીકરણને વેગ મળ્યો છે. મહેસૂલ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ ડૉ. જયંતિ એસ. રવિના જણાવ્યા મુજબ, ખેડૂતની આધાર આધારિત ઓળખને જમીનના રેકોર્ડ સાથે સાંકળી યુનિક ફાર્મર આઈડી તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ ડિજિટલ ઓળખ ભવિષ્યમાં વિવિધ સરકારી કૃષિ યોજનાઓ અને સેવાઓનો લાભ મેળવવાની પ્રક્રિયાને વધુ સરળ, ઝડપી અને પારદર્શક બનાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
અત્યાર સુધી ખેડૂતોને અલગ-અલગ સરકારી યોજનાઓનો લાભ મેળવવા માટે પોતાની વ્યક્તિગત વિગતો, જમીનના દસ્તાવેજો અને પાત્રતા સંબંધિત માહિતી વારંવાર રજૂ કરવી પડતી હતી. ફાર્મર રજિસ્ટ્રીનો હેતુ આ પ્રકારની પુનરાવર્તિત પ્રક્રિયાને ઘટાડીને એક સામાન્ય ડિજિટલ ઓળખ ઊભી કરવાનો છે. એકવાર ખેડૂતની નોંધણી અને જરૂરી ચકાસણી પૂર્ણ થયા બાદ તેની ઓળખ અને જમીનના રેકોર્ડને ડિજિટલ રીતે જોડવામાં આવે છે. પરિણામે ખેડૂતની એક ડિજિટલ પ્રોફાઇલ તૈયાર થાય છે, જે વિવિધ સરકારી સેવાઓમાં ઓળખ અને ચકાસણીની પ્રક્રિયાને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવામાં ઉપયોગી બની શકે છે.
ફાર્મર રજિસ્ટ્રીમાં નોંધણી કરવાની પ્રક્રિયા પણ ખેડૂતલક્ષી રાખવામાં આવી છે. ખેડૂતો મોબાઇલ અથવા વેબ માધ્યમથી પોતાની નોંધણી કરી શકે છે, જ્યારે જરૂરિયાત હોય ત્યારે ગામના VCE અથવા CSC કેન્દ્રની મદદ પણ લઈ શકાય છે. સત્તાવાર ગુજરાત સરકારના પોર્ટલ મુજબ ફાર્મર રજિસ્ટ્રી માટે gjfr.agristack.gov.in વેબસાઇટનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. સાથે જ ‘Farmer Registry Gujarat’ નામની સત્તાવાર એપ્લિકેશન મારફતે eKYC કરીને નોંધણી અને ત્યારબાદ જમીન સંબંધિત લિંકેજ તથા ક્રોપ સર્વેની વિગતો જોવાની અને જરૂરી અપડેટ કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.
નોંધણી બાદ ખેડૂત પોતાની સાથે જોડાયેલી જમીનની વિગતો ઓનલાઈન જોઈ શકે છે. જો કોઈ જમીનનો સર્વે નંબર નોંધણી દરમિયાન રહી ગયો હોય તો તેને બાદમાં અપડેટ ફાર્મર રિક્વેસ્ટ એટલે કે UFR જેવી સુવિધા મારફતે ઉમેરવાની પ્રક્રિયા ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવાયું છે. આ વ્યવસ્થાથી ખેડૂતની જમીન સંબંધિત માહિતી વધુ સંપૂર્ણ રીતે ડિજિટલ રેકોર્ડમાં સામેલ કરી શકાય છે. જોકે, નોંધણી કરતી વખતે આધાર, જમીન રેકોર્ડ અને અન્ય વિગતોમાં ચોકસાઈ રાખવી મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી ભવિષ્યની સેવાઓમાં ઓળખ અથવા જમીન લિંકેજ સંબંધિત મુશ્કેલી ન સર્જાય.
ફાર્મર આઈડીનો ઉપયોગ માત્ર એક ઓળખ નંબર પૂરતો મર્યાદિત રહેવાનો નથી. ફાર્મર રજિસ્ટ્રીનો ઉપયોગ PM-KISAN, સરકારી ખરીદી અને MSP સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ, Kisan Credit Card તથા કૃષિ ધિરાણ જેવી સેવાઓમાં લાભાર્થીની ઓળખ અને ચકાસણી સરળ બનાવવા માટે થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત વિવિધ કૃષિ સબસિડી, સહાય યોજનાઓ, ખેતી માટેના ઇનપુટ્સ અને ડિજિટલ કૃષિ સેવાઓ સુધી પહોંચને વધુ વ્યવસ્થિત કરવાની શક્યતા છે. ભવિષ્યમાં જમીન અને પાક સંબંધિત ડિજિટલ માહિતી સાથે આ વ્યવસ્થા વધુ જોડાય તો ખેડૂતો માટે લક્ષિત સેવાઓ અને કૃષિ સલાહ પહોંચાડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.
ગુજરાતમાં 63.35 લાખથી વધુ ખેડૂતોની નોંધણી એ ડિજિટલ કૃષિ વ્યવસ્થાના વિસ્તરણ તરફનું મોટું પગલું છે. ફાર્મર રજિસ્ટ્રીનો વ્યાપ વધતાં ખેડૂત, જમીન અને કૃષિ સેવાઓ વચ્ચેનું ડિજિટલ જોડાણ વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા છે. રાજ્ય સરકારનો ઉદ્દેશ ખેડૂતોને અલગ-અલગ સેવાઓ માટે વારંવાર એકસરખી માહિતી રજૂ કરવાની જરૂરિયાત ઘટાડીને વધુ સંકલિત વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે. ખેડૂતો પોતે મોબાઇલ અથવા વેબસાઇટ મારફતે નોંધણી કરી શકે છે અથવા ગામના VCE, ગ્રામ સેવક અને CSC કેન્દ્રની મદદ લઈ શકે છે. હવે વધુમાં વધુ પાત્ર ખેડૂતો આ ડિજિટલ વ્યવસ્થામાં જોડાય અને પોતાની જમીન સંબંધિત વિગતો ચકાસીને યોગ્ય રીતે અપડેટ કરાવે તે મહત્વનું બની રહેશે.
