મારું શહેર ગુજરાત હાઈકોર્ટના નવા ઈ-ફાઈલિંગ નિયમ સામે રાજકોટ બાર એસોસિએશનનો વિરોધ: 10 ઓગસ્ટે એક દિવસીય પ્રતિક હડતાળની જાહેરાત.
ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા ન્યાયિક પ્રક્રિયાને વધુ ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવવા માટે બહાર પાડવામાં આવેલા નવા સર્ક્યુલરને લઈને રાજકોટ બાર એસોસિએશને વિરોધ નોંધાવ્યો છે. એસોસિએશને આ નવા નિયમોને વ્યવહારુ દૃષ્ટિએ મુશ્કેલ ગણાવતા 10 ઓગસ્ટ, સોમવારના રોજ રાજકોટ શહેરની તમામ કોર્ટમાં એક દિવસીય પ્રતિક હડતાળ રાખવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. આ નિર્ણયને માત્ર સ્થાનિક મુદ્દો નહીં પરંતુ સમગ્ર રાજ્યની જિલ્લા અને તાલુકા કક્ષાની અદાલતોમાં કાર્યરત વકીલો માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ગુજરાત હાઈકોર્ટના નવા સર્ક્યુલર મુજબ 15 ઓગસ્ટ, 2026થી જામીન અરજી, સોગંદનામું, આરોપીની ગેરહાજરી માટેની અરજી, મુદત અરજી સહિતની વિવિધ ન્યાયિક અરજીઓ હવે માત્ર કાગળ પર જ નહીં પરંતુ કમ્પ્યુટર દ્વારા તૈયાર કરીને ઈ-ફાઈલિંગ કરવી પણ ફરજિયાત રહેશે. હાઈકોર્ટનો ઉદ્દેશ સમગ્ર ન્યાયિક પ્રક્રિયાને ડિજિટલ માધ્યમથી વધુ ઝડપી, પારદર્શક અને સુવ્યવસ્થિત બનાવવાનો છે, જેથી કેસોના સંચાલનમાં સરળતા આવે અને ભવિષ્યમાં ઈ-કોર્ટ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય.
જોકે રાજકોટ બાર એસોસિએશનનું માનવું છે કે નવા નિયમોના અમલથી વકીલો પર વધારાનો વહીવટી અને ટેક્નિકલ બોજ આવશે. એસોસિએશનના જણાવ્યા મુજબ ઘણી વખત એક જ અરજીને કાગળ પર તૈયાર કર્યા પછી ફરીથી કમ્પ્યુટરમાં ટાઈપ કરીને અપલોડ કરવાની ફરજ પડશે, જેના કારણે સમય અને ખર્ચ બંનેમાં વધારો થશે. ખાસ કરીને નાના શહેરો અને તાલુકા કક્ષાએ કાર્યરત વકીલો માટે જરૂરી ટેક્નિકલ સુવિધાઓ, ઝડપી ઈન્ટરનેટ, સ્કેનિંગ વ્યવસ્થા અને પ્રશિક્ષિત સ્ટાફનો અભાવ હોવાથી દૈનિક કામગીરીમાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે.
આ મુદ્દે રાજકોટ બાર એસોસિએશને પોતાની ચિંતા ગુજરાત હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (Chief Justice), સંબંધિત યુનિટ જજ તેમજ જિલ્લા જજ સમક્ષ પણ રજૂ કરી છે. એસોસિએશનનું કહેવું છે કે તેઓ ડિજિટલ ન્યાયિક વ્યવસ્થાના વિરોધી નથી, પરંતુ તેની અમલીકરણ પ્રક્રિયા વધુ વ્યવહારુ અને તબક્કાવાર હોવી જોઈએ. વકીલોને પૂરતી તાલીમ અને જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવ્યા વિના ફરજિયાત ઈ-ફાઈલિંગ લાગુ કરવાથી અનેક વ્યવહારિક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.
બીજી તરફ કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઈ-કોર્ટ અને ઈ-ફાઈલિંગ જેવી વ્યવસ્થાઓ ભવિષ્યમાં ન્યાયિક પ્રક્રિયાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. ડિજિટલ દસ્તાવેજો, ઓનલાઈન કેસ મેનેજમેન્ટ અને ઝડપી ફાઈલિંગ જેવી સુવિધાઓથી સમયની બચત, પારદર્શિતા અને કેસોની કામગીરીમાં ગતિ આવી શકે છે. જોકે આ માટે રાજ્યભરની અદાલતોમાં સમાન ટેક્નિકલ માળખું અને તાલીમ ઉપલબ્ધ હોવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
નિષ્ણાતોના મતે હાઈકોર્ટ જો નવા નિયમોના અમલ પહેલાં વકીલો માટે તાલીમ કાર્યક્રમો, ટેક્નિકલ સહાય, હેલ્પડેસ્ક અને તબક્કાવાર અમલીકરણ જેવી વ્યવસ્થા કરે તો મોટાભાગની વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓ દૂર થઈ શકે છે. બાર એસોસિએશનો અને હાઈકોર્ટ વચ્ચે રચનાત્મક સંવાદ દ્વારા બંને પક્ષને સ્વીકાર્ય એવો મધ્યમ માર્ગ શોધવો સમયની જરૂરિયાત હોવાનું પણ માનવામાં આવે છે.
આ દરમિયાન રાજકોટ બાર એસોસિએશનની જાહેરાત મુજબ 10 ઓગસ્ટે યોજાનારી એક દિવસીય પ્રતિક હડતાળના કારણે અનેક કેસોની સુનાવણી અને અન્ય ન્યાયિક કાર્યવાહી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જેના પરિણામે ઘણા પક્ષકારોને નવી તારીખ મળવાની શક્યતા છે. હાલનો વિવાદ ડિજિટલ સુધારાઓનો વિરોધ નહીં પરંતુ તેના અમલીકરણની પદ્ધતિ અને જમીનસ્તરની વ્યવહારિક સમસ્યાઓ અંગેની ચિંતા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. હવે હાઈકોર્ટ અને વકીલ મંડળો વચ્ચે થનારી ચર્ચા બાદ આ મુદ્દે શું નિર્ણય લેવાય છે તેના પર સમગ્ર કાનૂની જગતની નજર રહેશે.
