સબરસ સેમીકોન 2.0થી ભારત બનશે ચિપ ઉત્પાદનનું વૈશ્વિક હબ, સરકારે 1.27 લાખ કરોડના મહાપેકેજની કરી જાહેરાત.
ભારતને સેમીકંડક્ટર ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક શક્તિ બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે કેન્દ્ર સરકારે સેમીકોન 2.0 કાર્યક્રમ હેઠળ 1.27 લાખ કરોડ રૂપિયાનું વિશાળ પેકેજ જાહેર કર્યું છે. આ યોજના માત્ર મોટી કંપનીઓ માટે જ નહીં પરંતુ સ્ટાર્ટઅપ્સ, MSME, ચિપ ડિઝાઇન કંપનીઓ અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો માટે પણ નવી તકો ઊભી કરશે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, 5G, ઓટોમોબાઇલ, ડિફેન્સ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રમાં વધતી ચિપની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે સમગ્ર સેમીકંડક્ટર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે. આ પહેલથી ભારત આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને વિશ્વના અગ્રણી ચિપ ઉત્પાદક દેશોમાં સ્થાન મેળવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે મંજૂર કરેલી આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં આધુનિક સેમીકંડક્ટર ફેબ્સ, ચિપ ડિઝાઇન સેન્ટર્સ અને ડિસ્પ્લે મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ સ્થાપિત કરવાનો છે. સરકાર સિલિકોન વેફર ફેબ્સ અને ચિપ ડિઝાઇન કંપનીઓને 40 ટકા સુધી નાણાકીય સહાય આપશે. આ સહાયથી ભારત વૈશ્વિક રોકાણકારોને આકર્ષી શકશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ માટે વિશ્વસનીય મેન્યુફેક્ચરિંગ ડેસ્ટિનેશન બની શકશે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલા વિક્ષેપો અને ભૂરાજકીય તણાવને કારણે અનેક કંપનીઓ ચીન જેવા દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા ઈચ્છે છે, ત્યારે ભારત માટે આ એક ઐતિહાસિક તક બની છે.
કેન્દ્રીય માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું છે કે આગામી વર્ષોમાં વૈશ્વિક સેમીકંડક્ટર બજારમાં ભારતનો હિસ્સો 10 ટકા સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત માત્ર ચિપ્સનો ગ્રાહક નહીં પરંતુ ઉત્પાદક અને નિકાસકાર દેશ તરીકે પણ ઉભરી આવશે. વિશ્વભરમાં AI આધારિત ટેક્નોલોજીનો ઝડપી વિકાસ થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે એડવાન્સ્ડ પ્રોસેસર્સ, મેમરી ચિપ્સ અને હાઈ-પરફોર્મન્સ સેમીકંડક્ટર્સની માંગ સતત વધી રહી છે. સરકાર આ માંગનો લાભ ભારતને મળે તે માટે લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહી છે.
આ યોજનામાં સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSME માટે વિશેષ પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવ્યા છે. પ્રોડક્ટ ડિઝાઇન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PDLI) હેઠળ સ્ટાર્ટઅપ્સને 15 કરોડ રૂપિયા સુધીનું સીડ ફંડિંગ અથવા પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 50 ટકા સુધીની સહાય આપવામાં આવશે. ઉપરાંત, ચિપ ડિઝાઇન કંપનીઓને ઇક્વિટી રોકાણ, રોયલ્ટી ફાઇનાન્સિંગ અને અન્ય નાણાકીય સહાય પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. સરકારનું માનવું છે કે નવા યુવા ઉદ્યોગસાહસિકો અને નવીન ટેક્નોલોજી ધરાવતા સ્ટાર્ટઅપ્સ ભારતને વૈશ્વિક ચિપ ડિઝાઇન ક્ષેત્રમાં નવી ઓળખ અપાવશે. આ યોજના હજારો ઉચ્ચ કૌશલ્ય ધરાવતી રોજગારીની તકો પણ ઊભી કરશે.
સરકારે Deployment Linked Incentive (DLI) યોજના હેઠળ નવી ચિપ્સ, IP અને System-on-Chip (SoC) વિકસાવતી કંપનીઓને પાંચ વર્ષ સુધી ચોખ્ખા વેચાણના 9 ટકા સુધીનું પ્રોત્સાહન આપવાની જાહેરાત કરી છે. પ્રતિ અરજી 30 કરોડ રૂપિયા અને પ્રતિ કંપની 120 કરોડ રૂપિયા સુધી સહાય મળી શકશે. બીજી તરફ, સિલિકોન સેમીકંડક્ટર વેફર ફેબ સ્થાપવા માટે કંપનીઓએ ઓછામાં ઓછું 20,000 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ અને 7,500 કરોડ રૂપિયાની આવક દર્શાવવી પડશે. સાથે જ દર મહિને 40,000 વેફર ઉત્પાદન ક્ષમતા અને આધુનિક પ્રોડક્શન ગ્રેડ ટેક્નોલોજી હોવી પણ ફરજિયાત રહેશે.
સેમીકોન 2.0 યોજના હેઠળ માત્ર સિલિકોન ચિપ્સ જ નહીં પરંતુ કમ્પાઉન્ડ સેમીકંડક્ટર, ફોટોનિક્સ, સેન્સર, ડિસ્ક્રેટ સેમીકંડક્ટર અને ડિસ્પ્લે ફેબ્સને પણ વિશેષ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. આ ક્ષેત્રોમાં સરકાર 35 ટકા સુધીની નાણાકીય સહાય આપશે. કમ્પાઉન્ડ સેમીકંડક્ટર માટે 500 કરોડ રૂપિયાનું લઘુત્તમ રોકાણ, જ્યારે OLED અને LCD ડિસ્પ્લે ફેબ્સ માટે 10,000 કરોડ રૂપિયા સુધીનું રોકાણ જરૂરી રહેશે. માઇક્રો LED ટેક્નોલોજીને પણ પ્રોત્સાહન આપવા માટે અલગ માપદંડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ તમામ પગલાંથી ભારત સમગ્ર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ વેલ્યુ ચેઇનને મજબૂત બનાવી શકશે.
નિષ્ણાતોના મતે સેમીકોન 2.0 યોજના ભારતના ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર માટે ગેમચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. દેશની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે, આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને લાખો સીધી તથા પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે. સાથે જ ભારત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે ઉભરી આવશે. AI, ઓટોમોબાઇલ, ટેલિકોમ, ડિફેન્સ, હેલ્થકેર અને કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા અનેક ક્ષેત્રોને આ યોજનાનો સીધો લાભ મળશે. સરકારના આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પગલાથી ભારત આગામી દાયકામાં વિશ્વના અગ્રણી સેમીકંડક્ટર ઉત્પાદક દેશોમાં સ્થાન મેળવવાની દિશામાં મજબૂત રીતે આગળ વધી રહ્યું છે.
