ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૩૨

यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥३२॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

હે પાર્થ! પોતાની મેળે પ્રાપ્ત થયેલું અને સ્વર્ગના ખુલ્લા દ્વાર સમાન એવું ધર્મયુક્ત યુદ્ધ ભાગ્યશાળી ક્ષત્રિયોને જ પ્રાપ્ત થાય છે.

સરળ સમજણ

શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે કે આ યુદ્ધ તેણે પોતાની ઇચ્છાથી ઊભું કર્યું નથી. પરિસ્થિતિ એવી રીતે ઊભી થઈ છે કે હવે તેને ધર્મ અને ન્યાય માટે યુદ્ધ કરવાનું કર્તવ્ય પ્રાપ્ત થયું છે.

ક્ષત્રિય માટે અન્યાય સામે લડવું અને ધર્મની રક્ષા કરવી તેનું કર્તવ્ય માનવામાં આવતું હતું. તેથી શ્રીકૃષ્ણ આ પ્રકારના ધર્મયુક્ત યુદ્ધને “સ્વર્ગનું ખુલ્લું દ્વાર” કહે છે.

અહીં “સ્વર્ગ”નો અર્થ માત્ર મૃત્યુ પછીનું કોઈ સ્થાન નથી; તે ધર્મપૂર્ણ કર્તવ્ય નિભાવવાથી મળતા શ્રેય અને આધ્યાત્મિક કલ્યાણ તરફ પણ સંકેત કરે છે.

 મહત્વના શબ્દો

યદૃચ્છયા — પોતાની મેળે / અનાયાસે પ્રાપ્ત થયેલું

ઉપપન્નમ્ — પ્રાપ્ત થયેલું

સ્વર્ગદ્વારમ્ અપાવૃતમ્ — ખુલ્લું સ્વર્ગદ્વાર

સુખિનઃ — ભાગ્યશાળી

ક્ષત્રિયાઃ — ક્ષત્રિયો

યુદ્ધમ્ ઈદૃશમ્ — આવું ધર્મયુક્ત યુદ્ધ

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોકનો ઊંડો સંદેશ એ છે કે જ્યારે જીવન આપણને અન્યાય સામે ઊભા રહેવાની અને યોગ્ય કર્તવ્ય નિભાવવાની તક આપે, ત્યારે માત્ર મુશ્કેલી જોઈને પાછળ હટી જવું યોગ્ય નથી.

ધર્મપૂર્ણ કાર્ય હંમેશાં સરળ હોય એવું નથી. ઘણી વખત સાચા માર્ગ પર ચાલવા માટે સંઘર્ષ કરવો પડે છે.

 જીવનમાં શીખવા જેવું

જીવનમાં જ્યારે કોઈ યોગ્ય જવાબદારી આપણા સમક્ષ આવે, ત્યારે માત્ર મુશ્કેલીના ભયથી તેમાંથી ભાગવું નહીં.

સાચા કાર્ય માટેનો સંઘર્ષ પણ જીવનની એક મોટી તક બની શકે છે.

 મુખ્ય સંદેશ

“જ્યારે ધર્મ અને ન્યાય માટે કર્તવ્ય નિભાવવાની તક મળે, ત્યારે તેને ભાર નહીં પરંતુ જીવનને સાર્થક કરવાની તક તરીકે સ્વીકારવી.”