સબરસ ટીબી હારેગા, દેશ જીતેગા.

લોકભવન ખાતે ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાનની ઉચ્ચસ્તરીય સમીક્ષા બેઠક યોજાઈ

દેશને સંપૂર્ણપણે ટીબી મુક્ત બનાવવાના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સંકલ્પને સાકાર કરવા ગુજરાત સરકાર દ્વારા આરોગ્ય ક્ષેત્રે વિવિધ સ્તરે કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. આ જ દિશામાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતની અધ્યક્ષતા તથા આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ્લભાઈ પાનશેરીયાની ઉપસ્થિતિમાં લોકભવન ખાતે આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓની ઉચ્ચસ્તરીય સમીક્ષા બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં ગુજરાતમાં ચાલી રહેલા ‘ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાન’ની કામગીરી, આગામી લક્ષ્યાંકો, દર્દીઓ સુધી સારવાર પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા અને રોગના નિયંત્રણ માટેની વિવિધ પહેલ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

બેઠક દરમિયાન રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતે ટીબી મુક્ત ગુજરાતના લક્ષ્યને માત્ર સરકારી અભિયાન પૂરતું મર્યાદિત ન રાખીને તેને વ્યાપક જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ક્ષયરોગના નિયંત્રણ માટે ચાલી રહેલી કામગીરીમાં કોઈ પ્રકારની ઢીલાશ ન રાખવા અધિકારીઓને સૂચના આપી હતી. સાથે જ ટીબીના દર્દીઓમાં નશામુક્તિ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા અને ‘ટીબી મુક્ત ભારત પંચાયત’ના સંકલ્પને લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે વ્યાપક જનજાગૃતિ અભિયાન હાથ ધરવા પણ તાકીદ કરી હતી. ગામડાં અને સ્થાનિક સ્તરે લોકોની ભાગીદારી વધારવાથી ટીબી સામેની લડતને વધુ અસરકારક બનાવી શકાય તેવો અભિગમ બેઠકમાં રજૂ થયો હતો.

આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ્લભાઈ પાનશેરીયાએ પણ રાજ્યમાં ટીબીના દરેક દર્દી સુધી સમયસર અને ગુણવત્તાસભર સારવાર પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવા સંબંધિત અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપી હતી. ટીબીના દર્દીની ઓળખથી લઈને તેની સારવાર અને અનુસરણ સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયા અસરકારક બને તે માટે વ્યવસ્થાઓને વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. આરોગ્ય સેવાઓ સાથે ખાદ્ય સુરક્ષાનો મુદ્દો પણ બેઠકમાં ચર્ચાયો હતો. આરોગ્ય મંત્રીએ ભેળસેળ કરનારા સામે કડક કાયદાકીય પગલાં લેવામાં આવશે તેમ જણાવ્યું હતું, જેથી નાગરિકોના આરોગ્ય સાથે ચેડાં કરતી પ્રવૃત્તિઓ સામે નિયંત્રણ લાવી શકાય.

બેઠકમાં ટીબી મુક્ત ગુજરાત માટે આગામી સમયગાળાના વિવિધ લક્ષ્યાંકો પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. રાજ્યમાં ટીબીનું નિદાન અને સારવાર સબ-સેન્ટરથી લઈને સરકારી હોસ્પિટલ સુધી વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવાયું હતું. હાલમાં રાજ્યમાં 2,351 માઇક્રોસ્કોપી સેન્ટર, 3 અત્યાધુનિક ટીબી કલ્ચર લેબોરેટરી, 74 CBNAAT મશીનો અને 393 TrueNAT મશીનો કાર્યરત છે. આ માળખાના માધ્યમથી ટીબીના સંભવિત દર્દીઓની વહેલી ઓળખ અને જરૂરી તપાસ કરવાની કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. સમયસર નિદાન થાય તો દર્દીને યોગ્ય સારવાર આપી રોગના ફેલાવાને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે.

વર્ષ 2026-27 દરમિયાન રાજ્યના દરેક તાલુકા તેમજ ટીબીનું વધુ ભારણ ધરાવતા જિલ્લાઓ માટે વધુ 100 TrueNAT મશીનો ખરીદવાની યોજના રજૂ કરવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થાનો હેતુ 100 ટકા અપફ્રન્ટ NAAT ટેસ્ટિંગ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. સાથે જ ઘર-ઘર જઈ સંભવિત ટીબી દર્દીઓની તપાસ માટે વધુ 294 પોર્ટેબલ હેન્ડ-હેલ્ડ એક્સ-રે મશીનો વસાવવામાં આવશે. આ સાધનોના ઉપયોગથી એવા વિસ્તારોમાં પણ તપાસની પહોંચ વધારી શકાય છે જ્યાં આરોગ્ય કેન્દ્ર સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી હોય. આ ઉપરાંત 42 કિલોથી ઓછું વજન ધરાવતા પુખ્ત દર્દીઓ અને 14 વર્ષથી નાના તમામ બાળકોને છ મહિના સુધી ‘રેડી ટુ ઈટ ન્યુટ્રીશન સ્નેક્સ’ આપવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે.

ટીબી સામેની લડતમાં માત્ર દવા અને નિદાન જ નહીં, પરંતુ દર્દીઓ સુધી સતત સહાય અને જાગૃતિ પહોંચાડવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. વડાપ્રધાન દ્વારા આપવામાં આવેલા દિશાનિર્દેશો અનુસાર નોડલ અધિકારીઓ, સ્વયંસેવકો, NCC કેડેટ્સ સહિત વિવિધ સભ્યોની ટીમો દ્વારા ટીબી અટકાવવા અને લોકોમાં જાગૃતિ વધારવા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. સંભવિત દર્દીઓની ઓળખ, સમયસર તપાસ, સારવાર માટે પ્રેરણા અને દર્દીઓમાં પોષણ તથા આરોગ્ય અંગે જાગૃતિ જેવા મુદ્દાઓને પણ અભિયાન સાથે જોડવામાં આવી રહ્યા છે. ટીબી સામેની લડાઈમાં સમાજના વિવિધ વર્ગોની ભાગીદારી વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

લોકભવન ખાતે યોજાયેલી આ સમીક્ષા બેઠકમાં આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ રાજીવ ટોપનો, રાજ્યપાલના અગ્ર સચિવ મેહુલ દવે, આરોગ્ય કમિશનર ડૉ. રતનકંવર ગઢવી ચારણ, જાહેર આરોગ્ય વિભાગના અધિક નિયામક ડૉ. નીલમ પટેલ સહિત આરોગ્ય વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. બેઠકમાં રજૂ થયેલી કામગીરી અને આગામી આયોજનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ રાજ્યમાં ટીબીના વહેલા નિદાન, અસરકારક સારવાર, પોષણ સહાય અને જનજાગૃતિને વધુ મજબૂત કરવાનો છે. ‘ટીબી હારેગા, દેશ જીતેગા’ના સંકલ્પ સાથે ગુજરાતમાં સરકારી તંત્ર ઉપરાંત સમાજની ભાગીદારી વધારીને ટીબી મુક્ત ગુજરાત તરફ આગળ વધવાની દિશામાં કામગીરી ચાલુ રાખવામાં આવશે.