સબરસ તહેવારો પહેલાં સોનાના દાગીના અંગે મોટો નિર્ણય.

હોલમાર્કિંગ ફીમાં 67 ટકાનો વધારો, ગ્રાહકો પર સીધી અસર કે જ્વેલર્સ પાસેથી વસૂલાશે?

તહેવારોની સીઝન શરૂ થાય તે પહેલાં જ સોનાના દાગીના ખરીદનારા ગ્રાહકો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ એટલે કે BIS દ્વારા સોનાના દાગીનાના હોલમાર્કિંગ ચાર્જમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. નવા ફેરફાર મુજબ સોનાના દરેક આર્ટિકલ માટે હોલમાર્કિંગ ચાર્જ હવે 75 રૂપિયા કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ આ ચાર્જ 45 રૂપિયા હતો. આમ જો અગાઉના 45 રૂપિયાના ચાર્જની સરખામણી કરવામાં આવે તો તેમાં 30 રૂપિયાનો વધારો થયો છે. તહેવારો દરમિયાન સોનાની ખરીદી વધતી હોવાથી આ નિર્ણય ખાસ મહત્વનો બની રહ્યો છે.

હોલમાર્કિંગ એટલે સોનાની શુદ્ધતાની પ્રમાણિત ઓળખ. ગ્રાહકો જ્યારે સોનાના દાગીના ખરીદે છે ત્યારે હોલમાર્ક તેમની શુદ્ધતા અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપે છે. નવા નિયમ હેઠળ વધારવામાં આવેલી 75 રૂપિયાની ફી સીધી ગ્રાહક પાસેથી વસૂલવાની સરકારી ફી તરીકે નક્કી કરવામાં આવી નથી. આ ચાર્જ જ્વેલર્સ દ્વારા હોલમાર્કિંગ સેન્ટરને ચૂકવવાનો રહે છે. એટલે કાગળ પર જોવામાં આવે તો ગ્રાહક માટે હોલમાર્કિંગની ફીમાં સીધો વધારો કરવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ જ્વેલર્સના ખર્ચમાં વધારો થવાથી તેની પરોક્ષ અસર કિંમતોમાં જોવા મળી શકે છે.

હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે વધારાના 30 રૂપિયાનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવશે? જ્વેલર્સ આ વધારાનો ખર્ચ પોતાની તરફથી ભોગવી શકે છે અથવા દાગીનાના મેકિંગ ચાર્જ અને અન્ય પ્રાઇસિંગમાં તેનો સમાવેશ કરી શકે છે. જો વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહક પાસેથી વસૂલવામાં આવે તો સોનાના દાગીનાની અંતિમ કિંમતમાં થોડો વધારો થઈ શકે છે. જોકે, દરેક જ્વેલર ગ્રાહક પાસેથી આ વધારાનો ખર્ચ અલગથી વસૂલશે એવું જરૂરી નથી. તેથી ગ્રાહકોએ દાગીના ખરીદતી વખતે મેકિંગ ચાર્જ, હોલમાર્કિંગ સહિતના અન્ય ચાર્જ અને અંતિમ બિલની વિગતો ધ્યાનપૂર્વક તપાસવી જરૂરી રહેશે.

નવા માળખા હેઠળ હોલમાર્કિંગ સેન્ટર્સ દ્વારા BISને પણ નિર્ધારિત રકમ ચૂકવવાની રહેશે. સરકારી નોટિફિકેશન મુજબ સોનાના પ્રતિ આર્ટિકલ 7.50 રૂપિયા BISને ચૂકવવાના રહેશે. જોકે, એક કંસાઈનમેન્ટ માટે ઓછામાં ઓછી 20 રૂપિયાની રકમ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ રકમ ઉપરાંત લાગુ પડતા ટેક્સ અલગથી રહેશે. આ વ્યવસ્થાનો હેતુ હોલમાર્કિંગ વ્યવસ્થાના નિયમન અને પ્રમાણિત પ્રક્રિયાને જાળવી રાખવા સાથે સંબંધિત છે.

સોનાની હોલમાર્કિંગ ફીમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં તમામ નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. સોનાના કંસાઈનમેન્ટ માટેની લઘુત્તમ ફી 200 રૂપિયા યથાવત રાખવામાં આવી છે. એટલે કોઈ કંસાઈનમેન્ટ માટે ગણતરી પ્રમાણે ફી ઓછી આવતી હોય તો પણ ઓછામાં ઓછા 200 રૂપિયા ચૂકવવાના રહેશે. આ જોગવાઈ યથાવત રહેતા જ્વેલર્સ માટે નાના કંસાઈનમેન્ટમાં પણ ન્યૂનતમ ચાર્જની વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે.

ચાંદીના દાગીના અને ચાંદીની વસ્તુઓ માટે હોલમાર્કિંગ ફીમાં હાલ કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. ચાંદીના દરેક આર્ટિકલ માટે હોલમાર્કિંગ ચાર્જ 35 રૂપિયા જ રાખવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ચાંદી માટેના એક કંસાઈનમેન્ટનો ચાર્જ 150 રૂપિયા યથાવત છે. BISને ચૂકવવાની રકમના માળખામાં પણ ચાંદી માટે પ્રતિ આર્ટિકલ 3.50 રૂપિયા અને પ્રતિ કંસાઈનમેન્ટ ઓછામાં ઓછા 15 રૂપિયાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેમાં લાગુ પડતો ટેક્સ અલગ રહેશે. એટલે નવા ફેરફારનો મુખ્ય પ્રભાવ સોનાના હોલમાર્કિંગ ચાર્જ પર છે.

આ નિર્ણય તહેવારો પહેલાં આવ્યો હોવાથી સોનાના વેપારીઓ અને ગ્રાહકો બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે. નવરાત્રી, દિવાળી અને લગ્નસરાની સીઝનમાં સોનાની ખરીદીમાં વધારો થતો હોય છે, ત્યારે જ્વેલર્સના હોલમાર્કિંગ ખર્ચમાં વધારો થવાથી કિંમતના માળખામાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. જોકે, સરકારની જોગવાઈ મુજબ 75 રૂપિયાનો હોલમાર્કિંગ ચાર્જ સીધો ગ્રાહક પાસેથી લેવાનો નથી. ગ્રાહકોએ સોનાની ખરીદી કરતી વખતે બિલમાં દર્શાવેલા દરેક ચાર્જની માહિતી મેળવવી અને હોલમાર્ક તથા શુદ્ધતાની વિગતો ચકાસવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. આમ, ફીમાં 67 ટકાનો વધારો થયો હોવા છતાં ગ્રાહક પર તેની સીધી અસર કેટલી પડશે તે જ્વેલર્સ આ વધારાનો ખર્ચ કેવી રીતે ગોઠવે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.