સબરસ ‘TIP’નો ખેલ ખતમ! કેબ બુકિંગ પહેલાં નહીં આપી શકાય એડવાન્સ ટિપ, કેન્દ્રનો મોટો આદેશ.
ઓલા-ઉબર સહિત કેબ એગ્રીગેટર્સને એપમાંથી ‘એડવાન્સ ટિપ’ અને ‘ઝડપી રાઈડ’ જેવા વિકલ્પો દૂર કરવા સૂચના; રાઈડ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્વૈચ્છિક રીતે ટિપ આપી શકાશે
જો તમે ઓલા, ઉબર કે અન્ય કોઈ એપ આધારિત કેબ સેવા ઉપયોગ કરો છો, તો તમારા માટે મહત્વના સમાચાર છે. કેબ બુક કરતી વખતે રાઈડ કન્ફર્મ થાય તે પહેલાં જ ‘ટિપ’, ‘એક્સ્ટ્રા પેમેન્ટ’ અથવા વધુ પૈસા ચૂકવીને ઝડપી રાઈડ મેળવવાના વિકલ્પો દેખાતા હોય તો હવે આ પ્રકારની સુવિધાઓ પર રોક લગાવવામાં આવી રહી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે કેબ એગ્રીગેટર્સને તેમના મોબાઈલ એપ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર એવા ફીચર્સ દૂર કરવા સૂચના આપી છે. સરકારનું કહેવું છે કે મુસાફરી શરૂ થાય તે પહેલાં ગ્રાહક પાસેથી વધારાની રકમ માંગવી અથવા ટિપ આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવું નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકાઓની વિરુદ્ધ છે. આ નિર્ણયથી કેબ બુકિંગ દરમિયાન ગ્રાહકો પર વધારાની રકમ ચૂકવવાનું દબાણ ઘટવાની શક્યતા છે.
સરકાર દ્વારા ખાસ કરીને ‘એડવાન્સ ટિપ’ અને ‘ઝડપી રાઈડ મેળવો’ જેવા વિકલ્પો સામે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. કેબ બુક કરતી વખતે જો ગ્રાહકને એવું દર્શાવવામાં આવે કે વધારાના પૈસા ચૂકવવાથી ડ્રાઈવર રાઈડ ઝડપથી સ્વીકારશે, વેઇટિંગ ટાઈમ ઓછો થશે અથવા કેબ ઝડપથી મળશે, તો ગ્રાહક પર આડકતરી રીતે વધારાની રકમ ચૂકવવાનું દબાણ ઊભું થઈ શકે છે. સરકારના મતે કેબ સેવા માટે ચૂકવવાનું ભાડું અને ટિપ વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત રહેવું જોઈએ. ગ્રાહકે માત્ર રાઈડ મેળવવા માટે ફરજિયાત રીતે કોઈ વધારાની રકમ ચૂકવવી ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે. તેથી કેબ કંપનીઓને પોતાના એપ ઈન્ટરફેસની સમીક્ષા કરીને નિયમો સાથે સુસંગત ફેરફારો કરવા જણાવાયું છે.
મોટર વ્હીકલ એગ્રીગેટર ગાઈડલાઈન્સ, 2025ના ક્લોઝ 14.15નો સંદર્ભ આપતાં મંત્રાલયે ટિપ અંગે પણ સ્પષ્ટતા કરી છે. મુસાફર પોતાની રાઈડ પૂર્ણ થયા બાદ પોતાની ઈચ્છા મુજબ ડ્રાઈવરને ટિપ આપી શકે છે. એટલે કે ટિપ આપવી સંપૂર્ણપણે સ્વૈચ્છિક રહેશે અને તે કેબ ભાડાનો ફરજિયાત ભાગ નહીં બને. ગ્રાહક જો ડ્રાઈવરની સેવા અથવા વર્તનથી સંતુષ્ટ હોય તો મુસાફરી પૂર્ણ થયા બાદ ટિપ આપી શકે છે, પરંતુ બુકિંગ પહેલાં અથવા રાઈડ શરૂ થાય તે પહેલાં ટિપ આપવા માટે તેને પ્રેરિત કે દબાણ કરી શકાશે નહીં. વધુમાં, ગ્રાહક દ્વારા આપવામાં આવેલી ટિપની સંપૂર્ણ રકમ ડ્રાઈવર સુધી પહોંચવી જોઈએ અને કેબ એગ્રીગેટર તેમાં કોઈ કમિશન અથવા અન્ય રકમ કાપી શકશે નહીં.
આ નિર્ણયની પૃષ્ઠભૂમિમાં ગ્રાહક સુરક્ષાનો મુદ્દો પણ મહત્વનો છે. અગાઉ મધ્યસ્થ ગ્રાહક સુરક્ષા ઓથોરિટી એટલે કે CCPA દ્વારા પણ બુકિંગ પહેલાં ટિપ માંગવાની અથવા ટિપને રાઈડની સ્વીકૃતિ સાથે જોડતી પદ્ધતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. હવે માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયની સૂચનાથી કેબ કંપનીઓએ પોતાના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનું રિવ્યુ કરીને નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. એપમાં એવા વિકલ્પો અથવા સંદેશાઓ દર્શાવી શકાશે નહીં જે ગ્રાહકને એવું માનવા પ્રેરે કે વધારાની રકમ ચૂકવવાથી જ તેને વધુ સારી અથવા ઝડપી સેવા મળશે. આ ફેરફારથી કેબ બુકિંગની પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક બનવાની અને ગ્રાહકને બુકિંગ સમયે અનાવશ્યક વધારાના ખર્ચથી બચાવવાની અપેક્ષા છે.
આમ, કેબ સેવા લેતા ગ્રાહકો માટે આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ રાહતરૂપ બની શકે છે. હવે ટિપ આપવી હોય તો તે મુસાફરી પૂર્ણ થયા બાદ ગ્રાહક પોતાની ઈચ્છાથી આપી શકશે અને બુકિંગ પહેલાં ટિપ આપવાનું કોઈ દબાણ ન હોવું જોઈએ. ઓલા, ઉબર સહિતના કેબ એગ્રીગેટર્સે પોતાના એપ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર નિયમો અનુસાર જરૂરી ફેરફારો કરવા પડશે. સરકારનો મુખ્ય હેતુ કેબ બુકિંગ દરમિયાન ગ્રાહકોને પારદર્શક ભાડું અને સ્વૈચ્છિક ટિપની સુવિધા આપવાનો છે. એટલે હવે રાઈડ કન્ફર્મ કરાવવા માટે ‘એક્સ્ટ્રા પૈસા’ ચૂકવવાની ચિંતા ઓછી થશે અને ટિપ આપવી કે નહીં તેનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે ગ્રાહકની પસંદગી પર રહેશે.
