ઇતિહાસ આજનો ઇતિહાસ — 8 ઓગસ્ટ

8 ઓગસ્ટ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ઇતિહાસમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. ખાસ કરીને 1942ની ઘટના ભારતની આઝાદીની લડતને નિર્ણાયક તબક્કામાં લઈ ગઈ હતી.

1. 1942 — ભારત છોડો આંદોલનનો ઐતિહાસિક ઠરાવ

8 ઓગસ્ટ 1942ના રોજ મુંબઈમાં મળેલી ઓલ ઈન્ડિયા કોંગ્રેસ કમિટીની બેઠકમાં ‘ભારત છોડો આંદોલન’નો ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો.

બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બ્રિટિશ સરકારે ભારતની સંમતિ વિના ભારતને યુદ્ધમાં સામેલ કર્યું હતું. આ મુદ્દે ભારતીય નેતાઓમાં ભારે અસંતોષ હતો. ક્રિપ્સ મિશનની નિષ્ફળતા બાદ સ્વતંત્રતા માટેનો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બન્યો.

મહાત્મા ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળ કોંગ્રેસે બ્રિટિશ શાસનને ભારતમાંથી સત્તા છોડવાની માંગ કરી. આ જ સંદર્ભમાં ગાંધીજીએ *‘કરો અથવા મરો’*નો સંદેશ આપ્યો.

9 ઓગસ્ટની સવારથી જ ગાંધીજી સહિત કોંગ્રેસના અનેક મોટા નેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી. તેમ છતાં આંદોલન દેશભરમાં ઝડપથી ફેલાયું અને વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો, ખેડૂતો તથા સામાન્ય નાગરિકોએ તેમાં ભાગ લીધો.

આંદોલને બ્રિટિશ સરકારને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે ભારતમાં હવે બ્રિટિશ શાસન સ્વીકારવાની તૈયારી નથી. 1942નું આંદોલન અંતે 1947ની સ્વતંત્રતાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થયું.

2. 1967 — ASEANની સ્થાપના

8 ઓગસ્ટ 1967ના રોજ થાઈલેન્ડની રાજધાની બેન્કોકમાં ASEAN — Association of Southeast Asian Nationsની સ્થાપના થઈ.

ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, ફિલિપાઇન્સ, સિંગાપોર અને થાઈલેન્ડના વિદેશ મંત્રીઓએ ASEAN Declaration (Bangkok Declaration) પર હસ્તાક્ષર કર્યા અને સંગઠનની શરૂઆત કરી. 

ASEANનો મુખ્ય હેતુ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના દેશો વચ્ચે શાંતિ, સ્થિરતા, આર્થિક વિકાસ અને પ્રાદેશિક સહકાર વધારવાનો હતો. 

આજે ASEAN દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના મહત્વપૂર્ણ પ્રાદેશિક સંગઠનોમાંનું એક છે.

 3. 1974 — રિચર્ડ નિક્સને રાજીનામાની જાહેરાત કરી

8 ઓગસ્ટ 1974 અમેરિકાના રાજકીય ઇતિહાસમાં પણ યાદગાર છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ રિચર્ડ નિક્સને ટેલિવિઝન સંબોધન દ્વારા જાહેરાત કરી કે તેઓ રાષ્ટ્રપતિ પદેથી રાજીનામું આપશે. આ નિર્ણય વોટરગેટ કૌભાંડને કારણે સર્જાયેલા રાજકીય સંકટ બાદ આવ્યો હતો. 

નિક્સન બીજા દિવસે, 9 ઓગસ્ટે સત્તાવાર રીતે પદ છોડ્યું અને જેરાલ્ડ ફોર્ડ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. નિક્સન અમેરિકાના ઇતિહાસમાં પદ પર રહીને રાજીનામું આપનાર પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. 

4. 1988 — મ્યાનમારમાં ‘8888’ લોકશાહી આંદોલન

8 ઓગસ્ટ 1988ના રોજ મ્યાનમારમાં મોટા પાયે લોકશાહી સમર્થક આંદોલન શરૂ થયું. તારીખ 8-8-88 હોવાથી આ ઘટનાને સામાન્ય રીતે ‘8888 Uprising’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

આંદોલનમાં વિદ્યાર્થીઓ અને નાગરિકોએ લોકશાહી અને રાજકીય સુધારાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા. આ ઘટના મ્યાનમારના આધુનિક રાજકીય ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ બની.

8 ઓગસ્ટનો સૌથી મોટો સંદેશ

8 ઓગસ્ટ 1942 આપણને યાદ અપાવે છે કે સ્વતંત્રતા માત્ર એક દિવસમાં મળેલી ભેટ નહોતી. તેની પાછળ વર્ષો સુધી ચાલેલો સંઘર્ષ, બલિદાન અને લાખો ભારતીયોની ભાગીદારી હતી.