સબરસ દુનિયાના સૌથી મોટા ઓલ-ઇલેક્ટ્રિક વિમાને ભરી સફળ ઉડાન, 27 મિનિટની ફ્લાઇટનો વીજળી ખર્ચ માત્ર ₹480!
અમેરિકી સ્ટાર્ટઅપ કંપની હાર્ટ એરોસ્પેસ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા Aerospace X1 નામના વિશાળ ઓલ-ઇલેક્ટ્રિક વિમાને પ્રથમ સફળ ટેસ્ટ ફ્લાઇટ પૂર્ણ કરીને એવિએશન ક્ષેત્રમાં નવી આશા જગાવી છે. 12 ઓગસ્ટે ન્યૂયોર્કના પ્લેટ્સબર્ગ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી આ વિમાને ઉડાન ભરી હતી. અત્યાર સુધી વિમાન ઉડાડવા માટે મોટા પ્રમાણમાં પરંપરાગત એરક્રાફ્ટ ફ્યુઅલનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે, ત્યારે સંપૂર્ણપણે ઇલેક્ટ્રિક પાવરટ્રેન આધારિત આ ટેસ્ટ એરક્રાફ્ટની ઉડાન ભવિષ્યની વધુ પર્યાવરણમિત્ર હવાઈ મુસાફરી તરફના મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. કંપની આ વિમાનનો ઉપયોગ પોતાની આગામી પેઢીની હાઇબ્રિડ-ઇલેક્ટ્રિક એરક્રાફ્ટ ટેક્નોલોજીનું પરીક્ષણ કરવા માટે કરી રહી છે.
ટેસ્ટ ફ્લાઇટ દરમિયાન Aerospace X1 લગભગ 1,100 ફૂટની ઊંચાઈ સુધી પહોંચ્યું હતું અને કુલ 27 મિનિટ સુધી સફળતાપૂર્વક હવામાં રહ્યું હતું. ત્યારબાદ વિમાને સુરક્ષિત રીતે લેન્ડિંગ કર્યું હતું. પરીક્ષણ દરમિયાન તેના ઇલેક્ટ્રિક પાવરટ્રેને 1 મેગાવોટથી વધુ પાવર જનરેટ કર્યો હોવાનું જણાવાયું છે. આ પરીક્ષણની સૌથી વધુ ચર્ચાતી બાબત તેની ઉડાનનો વીજળી ખર્ચ છે. દાવા મુજબ, 27 મિનિટની આ ટેસ્ટ ફ્લાઇટ દરમિયાન વપરાયેલી વીજળીનો ખર્ચ આશરે 5 અમેરિકન ડોલર એટલે કે લગભગ ₹480 રહ્યો હતો. આ આંકડો પરંપરાગત વિમાનની સરખામણીમાં ઇલેક્ટ્રિક એરક્રાફ્ટના સંભવિત ઓછા ઓપરેટિંગ ખર્ચ અંગે ચર્ચાને વધુ વેગ આપે છે.
Aerospace X1 કદમાં પણ સામાન્ય નાના પ્રાયોગિક વિમાનોથી ઘણું મોટું છે. તેની વિંગ સ્પેન 32.3 મીટર એટલે કે 106 ફૂટ, લંબાઈ 23.2 મીટર એટલે કે 76 ફૂટ અને ઊંચાઈ 7.3 મીટર છે. તેનું ટેક-ઓફ વજન 11,340 કિલોગ્રામથી વધુ એટલે કે આશરે 25,000 પાઉન્ડ છે. આટલા મોટા એરક્રાફ્ટમાં ઇલેક્ટ્રિક પાવરટ્રેનની કામગીરીનું પરીક્ષણ એ હવાઈ ક્ષેત્ર માટે ટેક્નોલોજીકલ દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. જોકે, Aerospace X1 પોતે નિયમિત પેસેન્જર સેવા માટે બનાવવામાં આવેલું વિમાન નથી, પરંતુ આગામી હાઇબ્રિડ-ઇલેક્ટ્રિક એરક્રાફ્ટ માટેની ટેક્નોલોજી ચકાસવાનું ટેસ્ટિંગ પ્લેટફોર્મ છે.
હાર્ટ એરોસ્પેસ હાલમાં ES-30 નામનું 30 મુસાફરોની ક્ષમતા ધરાવતું હાઇબ્રિડ-ઇલેક્ટ્રિક વિમાન વિકસાવી રહી છે. કંપનીના આયોજન અનુસાર આ વિમાન પ્રાદેશિક એરલાઇન્સના ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં 40 ટકાથી વધુનો ઘટાડો કરી શકે છે. સંપૂર્ણ ચાર્જ થયેલી બેટરી અને સંપૂર્ણ ઇંધણ ટાંકી સાથે ES-30 લગભગ 804 કિલોમીટર સુધીની મુસાફરી કરી શકશે, જ્યારે માત્ર ઇલેક્ટ્રિક મોડમાં તેની રેન્જ આશરે 201 કિલોમીટર રાખવાનું આયોજન છે. વિમાનની બેટરીને લગભગ 30 મિનિટમાં ફરી ચાર્જ કરી શકાય તેવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવાનો પણ કંપનીનો પ્રયાસ છે. આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી ખાસ કરીને ટૂંકા અંતરની પ્રાદેશિક હવાઈ સેવા માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
Aerospace X1ની સફળ ટેસ્ટ ફ્લાઇટ બાદ હવે કંપની આગળના તબક્કાના પરીક્ષણો અને પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયા તરફ આગળ વધશે. આ પરીક્ષણો ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન એટલે કે FAAની દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવી રહ્યા છે. કંપનીના CEO એન્ડર્સ ફોરસલુન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, 2028 સુધીમાં હાઇબ્રિડ ફ્લાઇટનું પ્રોડક્શન ટેસ્ટિંગ શરૂ કરવાનો અને 2031 સુધીમાં ટાઇપ સર્ટિફિકેશન મેળવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. જો આ ટેક્નોલોજી સફળતાપૂર્વક વિકસે અને જરૂરી પ્રમાણપત્રો પ્રાપ્ત કરે, તો ભવિષ્યમાં ટૂંકા અંતરની હવાઈ મુસાફરીમાં ઇલેક્ટ્રિક અને હાઇબ્રિડ વિમાનોની ભૂમિકા વધી શકે છે. જોકે, બેટરીનું વજન, રેન્જ, ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વ્યાવસાયિક સલામતી જેવા પડકારો હજુ પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
