હેલ્થ જામનગર જિલ્લામાં પશુપાલકો માટે મહત્વની અપીલ: દૂધ ઉત્પાદનને અસર કરતા ‘મસ્ટાઇટીસ’ રોગ સામે સજાગ રહો.
સમયસર સારવાર માટે ‘1962’ સેવાનો લો લાભ
જામનગર જિલ્લામાં દુગ્ધાળુ પશુઓમાં દૂધ ઉત્પાદનને ગંભીર અસર પહોંચાડતા ‘મસ્ટાઇટીસ’ (આંચળનો સોજો) રોગ અંગે જિલ્લા પશુપાલન વિભાગે પશુપાલકોને ખાસ સાવચેત રહેવા અપીલ કરી છે. ગાય અને ભેંસ જેવા દુગ્ધાળુ પશુઓમાં જોવા મળતો આ રોગ સમયસર ઓળખી યોગ્ય સારવાર કરવામાં આવે તો સરળતાથી નિયંત્રણમાં આવી શકે છે. પરંતુ બેદરકારી રાખવામાં આવે તો દૂધ ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની સાથે પશુપાલકોને આર્થિક નુકસાન પણ સહન કરવું પડે છે. તેથી પશુ આરોગ્ય પ્રત્યે જાગૃત રહી સ્વચ્છતા અને સમયસર સારવારને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી હોવાનું વિભાગે જણાવ્યું છે.
જિલ્લા પશુપાલન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, મસ્ટાઇટીસ રોગ મુખ્યત્વે પશુના આંચળમાં ચેપ લાગવાથી થાય છે. આ રોગના કારણે આંચળમાં સોજો, દુખાવો અને ગરમાશ અનુભવાય છે. ઉપરાંત દૂધના રંગમાં ફેરફાર થવો, દૂધમાં લોહી અથવા પરુ જેવી ગાંઠો દેખાવા, તેમજ દૂધની માત્રામાં અચાનક નોંધપાત્ર ઘટાડો થવો જેવા લક્ષણો પણ જોવા મળે છે. આવા કોઈપણ લક્ષણો જણાય તો પશુપાલકોએ વિલંબ કર્યા વિના પશુચિકિત્સકનો સંપર્ક કરીને તાત્કાલિક સારવાર શરૂ કરાવવી જોઈએ.
રોગને અટકાવવા માટે પશુપાલન વિભાગે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અપનાવવાની સલાહ આપી છે. પશુનું દોહન કરતાં પહેલાં અને પછી પશુપાલકે પોતાના હાથ તથા પશુના આંચળને જંતુનાશક દ્રાવણ મિશ્રિત પાણીથી સારી રીતે સાફ કરવા જોઈએ. દોહન માટે વપરાતા તમામ વાસણો, ડોલ, મશીનો અને અન્ય સાધનોની નિયમિત સફાઈ કરવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. સ્વચ્છતા જાળવવાથી ચેપ ફેલાવાની શક્યતા ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે.
વિભાગે વધુમાં જણાવ્યું છે કે પશુઓના રહેઠાણ, ગમાણ અને આસપાસના વિસ્તારમાં કાદવ, ગંદકી અથવા ભેજ ન રહે તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. પશુઓ માટે સ્વચ્છ અને સૂકી જગ્યા ઉપલબ્ધ કરાવવાથી અનેક ચેપી રોગોથી બચી શકાય છે. જો કોઈ પશુમાં મસ્ટાઇટીસના લક્ષણો જોવા મળે તો તેને અન્ય તંદુરસ્ત પશુઓથી તરત જ અલગ રાખવો જોઈએ, જેથી ચેપ અન્ય પશુઓમાં ન ફેલાય. પશુપાલકોને નિયમિત રીતે પશુઓના આરોગ્યનું નિરીક્ષણ કરવાની પણ સલાહ આપવામાં આવી છે.
જામનગર જિલ્લામાં પશુપાલકોમાં આ રોગ અંગે જાગૃતિ લાવવા માટે પશુપાલન વિભાગ દ્વારા સતત અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. જૂન મહિનામાં જિલ્લામાં કાર્યરત 21 હરતા-ફરતા પશુ દવાખાનાઓની ટીમોએ ગામેગામ જઈને પશુપાલકોને મસ્ટાઇટીસ રોગના લક્ષણો, બચાવના ઉપાયો અને સમયસર સારવારના મહત્વ અંગે માહિતગાર કર્યા હતા. આ અભિયાનનો હેતુ રોગના કારણે થતા આર્થિક નુકસાનને ઘટાડવાનો અને પશુઓના આરોગ્યમાં સુધારો લાવવાનો છે.
પશુપાલન વિભાગે પશુપાલકોને અપીલ કરી છે કે પશુમાં રોગના પ્રાથમિક લક્ષણો દેખાય તો નજીકના સરકારી પશુ દવાખાનાનો સંપર્ક કરવો અથવા રાજ્ય સરકારની ‘1962’ હરતા-ફરતા પશુ દવાખાના સેવાનો લાભ લેવો. આ સેવા દ્વારા સોમવારથી શનિવાર સવારે 8:00 વાગ્યાથી સાંજે 5:00 વાગ્યા સુધી પશુપાલકોને ઘરઆંગણે નિઃશુલ્ક પશુચિકિત્સા સેવા અને નિષ્ણાત માર્ગદર્શન ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. સમયસર સારવાર, યોગ્ય સ્વચ્છતા અને વૈજ્ઞાનિક પશુપાલન પદ્ધતિઓ અપનાવીને મસ્ટાઇટીસ જેવા રોગને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે અને દૂધ ઉત્પાદન વધારી પશુપાલકોની આવકને સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.
