ટૉપ ન્યૂઝ વૈશ્વિક ઊર્જા સ્વાવલંબન દિવસ: નવીનીકરણીય ઊર્જામાં ગુજરાત દેશનું અગ્રણી રાજ્ય, 2030ના હરિત લક્ષ્ય તરફ ઝડપી પ્રગતિ

દર વર્ષે 10 જુલાઈએ ‘ગ્લોબલ એનર્જી ઇન્ડિપેન્ડન્સ ડે’ (વૈશ્વિક ઊર્જા સ્વાવલંબન દિવસ) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ વિશ્વભરમાં અશ્મિભૂત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને સ્વચ્છ, હરિત અને ટકાઉ ઊર્જા વ્યવસ્થાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. વધતા પ્રદૂષણ, આબોહવા પરિવર્તન અને ઊર્જા સુરક્ષા જેવા વૈશ્વિક પડકારોને પહોંચી વળવા માટે નવીનીકરણીય ઊર્જાના ઉપયોગને વધુ પ્રોત્સાહિત કરવાની જરૂરિયાત પર આ દિવસ ભાર મૂકે છે. વિશ્વના અનેક દેશો આ અવસર પર સૌર, પવન, જળ અને અન્ય સ્વચ્છ ઊર્જા સ્ત્રોતોના ઉપયોગને વેગ આપવા માટે વિવિધ કાર્યક્રમો અને જનજાગૃતિ અભિયાન યોજે છે. ભારત પણ હરિત ઊર્જા ક્ષેત્રે ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે અને આ દિશામાં ગુજરાતનું યોગદાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે.

ભારત સરકારે વર્ષ 2030 સુધીમાં દેશની કુલ વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાંથી 50 ટકા વીજળી નવીનીકરણીય ઊર્જા સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવાનો મહત્ત્વાકાંક્ષી સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે. આ લક્ષ્ય માત્ર ઊર્જા સુરક્ષા માટે જ નહીં પરંતુ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો, પર્યાવરણનું સંરક્ષણ અને વૈશ્વિક જળવાયુ પરિવર્તન સામે અસરકારક પગલાં ભરવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા સૌર ઊર્જા, પવન ઊર્જા, ગ્રીન હાઇડ્રોજન, બેટરી સ્ટોરેજ અને ઊર્જા કાર્યક્ષમતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિવિધ યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે. તેનો લાભ દેશના ઉદ્યોગો, ખેડૂતો તેમજ સામાન્ય નાગરિકોને પણ મળી રહ્યો.

ગુજરાતે નવીનીકરણીય ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરી છે. રાજ્ય આજે પવન ઊર્જા, સૌર ઊર્જા અને રૂફટોપ સોલાર પ્રોજેક્ટ્સમાં દેશના અગ્રણી રાજ્યોમાં સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્યના વિશાળ દરિયાકાંઠા, પૂરતા સૂર્યપ્રકાશ અને અનુકૂળ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને કારણે ગુજરાત હરિત ઊર્જાના ઉત્પાદન માટે સૌથી યોગ્ય પ્રદેશોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા ઉદ્યોગો, રહેણાંક મકાનો, સરકારી કચેરીઓ અને કૃષિ ક્ષેત્રમાં સૌર ઊર્જાના વ્યાપક ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. પરિણામે ગુજરાત સ્વચ્છ ઊર્જા ઉત્પાદન અને ઉપયોગ બંને ક્ષેત્રે સતત નવા માપદંડ સ્થાપિત કરી રહ્યું.

રૂફટોપ સોલાર યોજનાઓએ રાજ્યમાં ઊર્જા સ્વાવલંબનને નવી દિશા આપી છે. હજારો રહેણાંક મકાનો, વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ અને સરકારી ઇમારતોમાં સોલાર પેનલ સ્થાપિત કરવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે વીજળીના બિલમાં ઘટાડો થવાની સાથે સ્વચ્છ ઊર્જાનું ઉત્પાદન પણ વધી રહ્યું છે. ઉપરાંત ખેડૂતો માટે સોલાર આધારિત પંપ અને કૃષિ વીજ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે પણ અનેક યોજનાઓ અમલમાં છે. આ પ્રયાસોથી પરંપરાગત વીજ ઉત્પાદન પરનો ભાર ઘટી રહ્યો છે અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઊર્જા વ્યવસ્થા વિકસી રહી.

પવન ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં પણ ગુજરાતનું યોગદાન નોંધપાત્ર રહ્યું છે. કચ્છ, જામનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર અને ભાવનગર જેવા દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓમાં મોટા પાયે પવનચક્કીઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર રાજ્યની વીજ જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં જ મદદરૂપ નથી બનતા, પરંતુ રોજગારીનું સર્જન, ઔદ્યોગિક વિકાસ અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને પણ મજબૂત બનાવે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રાજ્યમાં સૌર અને પવન ઊર્જાના સંયુક્ત વિકાસથી ગુજરાત ગ્રીન એનર્જી હબ તરીકે પોતાની ઓળખ વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યું.

નવીનીકરણીય ઊર્જાના વધતા ઉપયોગથી પર્યાવરણને અનેક લાભ મળી રહ્યા છે. કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો, હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો, કુદરતી સંસાધનોનું સંરક્ષણ અને ઊર્જા આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં હરિત ઊર્જાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. સાથે જ ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રમાં થતા રોકાણો નવા ઉદ્યોગો, ટેક્નોલોજી વિકાસ અને રોજગારીની તકોનું પણ સર્જન કરી રહ્યા છે. ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવાના પ્રયાસોમાં ગુજરાત જેવા રાજ્યોની સફળતા સમગ્ર દેશ માટે પ્રેરણારૂપ બની રહી.

વૈશ્વિક ઊર્જા સ્વાવલંબન દિવસ માત્ર એક ઉજવણી નથી, પરંતુ સ્વચ્છ અને ટકાઉ ભવિષ્ય માટે સામૂહિક સંકલ્પ લેવાનો અવસર છે. ઊર્જાનો સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ, નવીનીકરણીય ઊર્જા સ્ત્રોતોને અપનાવવાની માનસિકતા અને પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારી જ ભવિષ્યને વધુ સુરક્ષિત બનાવી શકે છે. વર્ષ 2030ના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યોને હાંસલ કરવામાં ગુજરાતની અગ્રણી ભૂમિકા દેશ માટે ગૌરવની બાબત છે. હરિત ઊર્જા ક્ષેત્રે રાજ્યની સતત પ્રગતિ ભારતને ઊર્જા સ્વાવલંબન તરફ વધુ મજબૂતીથી આગળ વધારશે અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્વચ્છ ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં દેશની આગવી ઓળખ વધુ મજબૂત બનાવશે.