ઈન્ડિયા પેટ્રોલ બાદ હવે ડીઝલમાં પણ બાયોફ્યુઅલ મિશ્રણની તૈયારી: 15% આઇસોબ્યુટેનોલ બ્લેન્ડિંગની યોજના જાહેર.

પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ (બ્લેન્ડિંગ) બાદ હવે કેન્દ્ર સરકાર ડીઝલ માટે પણ બાયોફ્યુઅલ આધારિત વિકલ્પ તરફ આગળ વધી રહી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ જાહેરાત કરી છે કે સરકાર ડીઝલમાં 15 ટકા સુધી આઇસોબ્યુટેનોલ (Isobutanol) મિશ્રણની મંજૂરી આપવા માટેની યોજના પર કામ કરી રહી છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો, સ્વચ્છ ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો છે.

ગડકરીએ જણાવ્યું કે સરકારના બાયોફ્યુઅલ કાર્યક્રમના આગામી તબક્કામાં ડીઝલ માટે વૈકલ્પિક ઇંધણ વિકસાવવાનું મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. હાલ પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ ડીઝલ સાથે ઇથેનોલ સીધું મિશ્રિત કરી શકાતું નથી. તેથી વૈજ્ઞાનિક અને ટેક્નિકલ રીતે વધુ યોગ્ય વિકલ્પ તરીકે આઇસોબ્યુટેનોલ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે આ ઇંધણ ભવિષ્યમાં ડીઝલ માટે અસરકારક અને પર્યાવરણમૈત્રી વિકલ્પ બની શકે છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું કે ઇથેનોલને પ્રક્રિયા દ્વારા આઇસોબ્યુટેનોલમાં રૂપાંતરિત કરવાની ટેક્નોલોજી પર કામ થઈ રહ્યું છે. આઇસોબ્યુટેનોલની ખાસિયત એ છે કે તે ડીઝલ સાથે વધુ સુસંગત રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે અને એન્જિનની કાર્યક્ષમતા જાળવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર ઇંધણના આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો કરવાનો નથી, પરંતુ સ્વદેશી બાયોફ્યુઅલ ઉત્પાદનને પણ પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

ગડકરીએ વધુમાં જણાવ્યું કે મંત્રાલય દ્વારા બાયોફ્યુઅલ આધારિત એન્જિન ટેક્નોલોજીનું સફળ પરીક્ષણ પણ કરવામાં આવ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર 100 ટકા ઇથેનોલ અને આઇસોબ્યુટેનોલ પર ચાલતા બે જનરેટર સેટ સફળતાપૂર્વક સંચાલિત કરવામાં આવ્યા છે. આ પરીક્ષણો દર્શાવે છે કે ભવિષ્યમાં એવા એન્જિન વિકસાવી શકાય છે, જે સંપૂર્ણપણે અથવા મોટા પ્રમાણમાં બાયોફ્યુઅલ પર કાર્ય કરી શકે.

તેમણે કહ્યું કે આ ટેક્નોલોજી ભવિષ્ય માટે આશાસ્પદ છે અને આગામી વર્ષોમાં તેનો વ્યાપક ઉપયોગ શક્ય બની શકે છે. જો આ યોજના સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે તો તે માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્રમાં જ નહીં, પરંતુ કૃષિ અને બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગ માટે પણ નવી તકો ઊભી કરી શકે છે. શેરડી, મકાઈ અને અન્ય બાયોમાસ આધારિત કાચા માલમાંથી બાયોફ્યુઅલનું ઉત્પાદન વધવાથી ખેડૂતોને પણ પરોક્ષ લાભ મળી શકે છે.

સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કાર્યક્રમને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે અને હવે ડીઝલ માટે પણ વૈકલ્પિક ઇંધણના વિકલ્પો શોધી રહી છે. જોકે, ડીઝલમાં 15 ટકા આઇસોબ્યુટેનોલ મિશ્રણ અંગેની યોજના હાલમાં તૈયારીના તબક્કામાં છે. તેના અમલીકરણ પહેલાં જરૂરી ટેક્નિકલ પરીક્ષણો, નિયમનકારી મંજૂરીઓ અને ઉદ્યોગ સાથેની ચર્ચાઓ પૂર્ણ કરવામાં આવશે.

ઊર્જા નિષ્ણાતોના મતે, જો આ યોજના સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે તો ભારતને આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં, કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં અને વૈકલ્પિક ઇંધણના ઉપયોગને વેગ આપવામાં મહત્વપૂર્ણ મદદ મળી શકે છે. જોકે, તેના વ્યાપક અમલ પહેલાં વાહનોની સુસંગતતા, ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને જરૂરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા મુદ્દાઓ પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી રહેશે.