ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૩૪

શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૩૪

अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥३४॥

 ગુજરાતી ભાષાંતર

લોકો તારી કાયમી અપકીર્તિની વાત કરશે, અને માનનીય વ્યક્તિ માટે અપકીર્તિ મૃત્યુ કરતાં પણ વધુ દુઃખદાયક હોય છે.

 સરળ સમજણ

શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સમજાવે છે કે જો તે પોતાના કર્તવ્યમાંથી પીછેહઠ કરશે, તો લોકો તેના આ નિર્ણયને લાંબા સમય સુધી યાદ રાખશે અને તેની કીર્તિ તથા પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન થશે.

અર્જુન એક પ્રતિષ્ઠિત યોદ્ધા છે. જો તે ધર્મયુક્ત સંઘર્ષમાંથી માત્ર પોતાના સ્વજનો પ્રત્યેના મોહને કારણે પાછો હટી જાય, તો તેના સમકાલીન લોકો અને આવનારી પેઢીઓ પણ તેની નિંદા કરી શકે.

અહીં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનના વ્યક્તિગત સન્માન કરતાં તેના કર્તવ્ય અને સામાજિક જવાબદારી તરફ તેનું ધ્યાન દોરે છે.

મહત્વના શબ્દો

અકીર્તિમ્ — અપકીર્તિ / બદનામી

ભૂતાનિ — લોકો / પ્રાણીઓ

કથયિષ્યન્તિ — વાત કરશે

સમ્ભાવિતસ્ય — માનનીય / પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિની

અકીર્તિઃ — અપકીર્તિ

મરણાત્ અતિરિચ્યતે — મૃત્યુ કરતાં પણ વધારે દુઃખદાયક માનવામાં આવે છે

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોકમાં “કીર્તિ”નો અર્થ માત્ર લોકપ્રિયતા નથી. અહીં વાત છે ધર્મપૂર્વક કર્તવ્ય નિભાવવાથી મળતા માન અને વિશ્વાસની.

વ્યક્તિએ માત્ર લોકો શું કહેશે તેના ડરથી કાર્ય કરવું જોઈએ એવો ગીતા સંદેશ નથી. પરંતુ જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પર યોગ્ય જવાબદારી હોય, ત્યારે માત્ર સ્વાર્થ, મોહ અથવા ભયને કારણે કર્તવ્ય છોડવાના પરિણામો વિશે વિચારવું જોઈએ.

 જીવનમાં શીખવા જેવું

જીવનમાં આપણી પ્રતિષ્ઠા આપણા નિર્ણયો અને જવાબદારીઓ સાથે જોડાયેલી હોય છે. તેથી કોઈ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ આવે ત્યારે માત્ર “લોકો શું કહેશે?” એ વિચારવાને બદલે:

“મારું યોગ્ય કર્તવ્ય શું છે અને મારા નિર્ણયના લાંબા ગાળાના પરિણામો શું થશે?”

એ વિચારવું વધુ મહત્વનું છે.

મુખ્ય સંદેશ

“મોહ કે ભયના કારણે કર્તવ્યમાંથી પીછેહઠ કરવાથી વ્યક્તિ પોતાની પ્રતિષ્ઠા અને વિશ્વાસ ગુમાવી શકે છે; તેથી યોગ્ય કર્તવ્યના પરિણામો વિશે જાગૃત રહેવું જોઈએ.”