મારું ગુજરાત ગણપતિ બાપ્પાની ભક્તિમાં બેદરકારીને NO ENTRY! ગણેશ પંડાલો માટે કડક નિયમો જાહેર.
ગણેશોત્સવને લઈને ફાયર એન્ડ ઈમરજન્સી વિભાગે ગણેશ પંડાલો માટે કડક ફાયર સેફ્ટી નિયમો જાહેર કર્યા છે. ભક્તિ અને ઉત્સવની સાથે સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. પંડાલ નાનો હોય કે મોટો, આગથી બચાવ માટે જરૂરી સાધનો રાખવામાં બેદરકારી ચલાવી લેવામાં નહીં આવે. વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 500 ચોરસ મીટરથી નાના પંડાલ માટે ફાયર NOC જરૂરી નહીં હોય, પરંતુ તમામ જરૂરી ફાયર સેફ્ટી સાધનો અને નિયમોનું પાલન ફરજિયાત રહેશે.
નવા નિયમો અનુસાર ગણેશ પંડાલમાં ફટાકડા ફોડવા, સ્ટોલ લગાવવા તેમજ રસોઈ કરવાની પ્રવૃત્તિ પર પ્રતિબંધ રહેશે. પંડાલમાં ઓછામાં ઓછા બે ઈમરજન્સી એક્ઝિટ રાખવાના રહેશે, જેથી કોઈ દુર્ઘટના સર્જાય તો ભક્તો સરળતાથી બહાર નીકળી શકે. આ ઉપરાંત પંડાલના સ્થળથી શાળા અને હોસ્પિટલ સુધી જરૂરી અંતર જાળવવાનું રહેશે. પંડાલમાં ફાયર સેફ્ટીની જાણકારી ધરાવતા ઓછામાં ઓછા બે વ્યક્તિઓ સતત હાજર રહે તે પણ ફરજિયાત બનાવાયું છે.
પંડાલમાં વીજળીના વાયરિંગની ચકાસણી કરાવ્યા બાદ જ ઉજવણી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. શોર્ટ સર્કિટ અથવા ઓવરલોડિંગના કારણે આગની ઘટનાઓ ન બને તે માટે ઇલેક્ટ્રિકલ સેફ્ટી પર પણ ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આયોજકોએ નિયમોનું પાલન કરવાની ખાતરી આપતું સ્ટેમ્પ પેપર પર સોગંદનામું પણ રજૂ કરવાનું રહેશે. આથી પંડાલ આયોજકો માટે હવે માત્ર સજાવટ અને ભક્તોની વ્યવસ્થા પૂરતી નહીં રહે, પરંતુ સંપૂર્ણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ઊભી કરવી પણ જરૂરી બનશે.
પંડાલના કદ પ્રમાણે ફાયર સેફ્ટીના સાધનોની સંખ્યા પણ નક્કી કરવામાં આવી છે. 25 ચોરસ મીટર સુધીના પંડાલમાં બે ફાયર એક્સ્ટિંગ્વિશર, પાણીનું એક બેરલ અથવા ડોલ અને બે ફાયર બકેટ રાખવાના રહેશે. 25થી 50 ચોરસ મીટરના પંડાલમાં ચાર ફાયર એક્સ્ટિંગ્વિશર, એક પાણીની ડોલ અને બે ફાયર બકેટ જરૂરી રહેશે. જ્યારે 50થી 100 ચોરસ મીટરના પંડાલમાં આઠ એક્સ્ટિંગ્વિશર, બે પાણીની ડોલ અને ચાર ફાયર બકેટ રાખવા ફરજિયાત કરાયા છે.
આગળના કદના પંડાલો માટે પણ સાધનોની સંખ્યા વધારવામાં આવી છે. 100થી 200 ચોરસ મીટરના પંડાલમાં 16 ફાયર એક્સ્ટિંગ્વિશર, ચાર પાણીની ડોલ અને આઠ ફાયર બકેટ રાખવાના રહેશે. 200થી 300 ચોરસ મીટરના પંડાલમાં 24 એક્સ્ટિંગ્વિશર, છ પાણીના બેરલ અને 12 ફાયર બકેટ જરૂરી રહેશે. 300થી 400 ચોરસ મીટરના પંડાલમાં 32 એક્સ્ટિંગ્વિશર, આઠ ડોલ અને 16 ફાયર બકેટ રાખવાના રહેશે.
500 ચોરસ મીટર સુધીના પંડાલ માટે સૌથી વધુ સાધનોની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આવા પંડાલોમાં 40 ફાયર એક્સ્ટિંગ્વિશર, 10 પાણીની ડોલ અથવા બેરલ અને 20 ફાયર બકેટ ફરજિયાત રહેશે. આ નિયમોનો હેતુ પંડાલમાં આગ લાગે ત્યારે શરૂઆતના તબક્કે જ તેને કાબૂમાં લેવાનો છે. સાથે જ આયોજકોએ સાધનો કાર્યરત સ્થિતિમાં છે કે નહીં તેની નિયમિત ચકાસણી કરવી પડશે, જેથી જરૂરિયાત સમયે તેનો તાત્કાલિક ઉપયોગ થઈ શકે.
ફાયર સેફ્ટી ઉપરાંત ભીડ નિયંત્રણ પર પણ ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. પંડાલની ક્ષમતા પ્રમાણે જ શ્રદ્ધાળુઓને પ્રવેશ આપવાનો રહેશે અને વ્યક્તિ દીઠ એક ચોરસ મીટર જગ્યા જાળવવી પડશે. ઇમરજન્સી સમયે બહાર નીકળવાના રસ્તા અવરોધમુક્ત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું પડશે. અમદાવાદ ફાયર વિભાગના આ નિયમોનો મુખ્ય હેતુ ગણેશોત્સવ દરમિયાન આગ, અફરાતફરી અને અન્ય દુર્ઘટનાઓને અટકાવીને ભક્તો તથા આયોજકોની સુરક્ષા જાળવવાનો છે. હવે ગણપતિ બાપ્પાની ભક્તિ સાથે સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન કરવું પણ દરેક આયોજકની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી બનશે.
