મારું ગુજરાત ગુજરાતની 7 આયુર્વેદિક કોલેજોની માન્યતા રદ.
ગુજરાતમાં આયુર્વેદિક તબીબી શિક્ષણ ક્ષેત્રે નેશનલ કમિશન ફોર ઇન્ડિયન સિસ્ટમ ઓફ મેડિસિન એટલે કે NCISM દ્વારા મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27 માટે કરવામાં આવેલી તપાસ અને નિયમોની ચકાસણી બાદ ગુજરાતની સાત ખાનગી આયુર્વેદિક કોલેજોની માન્યતા રદ કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ નિર્ણયમાં જૂનાગઢની નોબલ આયુર્વેદ કોલેજ-રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સહિત વિવિધ શહેરોની કોલેજોનો સમાવેશ થાય છે. માન્યતા રદ થવાથી આ સંસ્થાઓમાં આગામી શૈક્ષણિક વર્ષથી નવા BAMS પ્રવેશને અસર થશે અને કુલ 620 બેઠકો ઉપલબ્ધ નહીં રહે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.
NCISM દ્વારા ઇન્ડિયન સિસ્ટમ ઓફ મેડિસિન હેઠળની સંસ્થાઓમાં શિક્ષણ, ફેકલ્ટી, હોસ્પિટલ, દર્દીઓની સંખ્યા, જરૂરી સાધનો અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓ અંગેના નિયમોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની તપાસ કરવામાં આવે છે. ગુજરાતની આ સાત કોલેજોની ચકાસણી દરમિયાન નિયમો અને જરૂરી માપદંડો અંગે ખામીઓ સામે આવતાં કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. BAMS અભ્યાસક્રમમાં ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ અને વ્યવહારુ તાલીમ માટે કોલેજ સાથે જોડાયેલી હોસ્પિટલ તથા પૂરતી ક્લિનિકલ સુવિધાઓ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. આ પ્રકારના માપદંડોમાં ખામી રહે તો વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણ અને તાલીમ પર સીધી અસર પડી શકે છે.
માન્યતા રદ થયેલી સંસ્થાઓમાં જૂનાગઢની નોબલ આયુર્વેદ કોલેજ-રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની 100 બેઠકો, વડોદરાની સુમનદીપ આયુર્વેદ મેડિકલ કોલેજ-હોસ્પિટલની 100 બેઠકો, મહેસાણાની સરદાર આયુર્વેદ કોલેજ એન્ડ હોસ્પિટલની 100 બેઠકો અને ખેડાની ડાલિયા આયુર્વેદ કોલેજ એન્ડ હોસ્પિટલની 100 બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત લીંબડી આયુર્વેદિક મેડિકલ કોલેજની 100, ગોધરાની જય જલારામ આયુર્વેદિક કોલેજની 60 અને અમરેલીની શ્રીધર અતુલકુમાર જાની આયુર્વેદિક મેડિકલ કોલેજની 60 BAMS બેઠકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આમ, આ સાત સંસ્થાઓની કુલ 620 બેઠકો પર અસર થવાની છે.
આ નિર્ણયથી NEET પાસ કરીને BAMSમાં પ્રવેશ મેળવવા ઈચ્છતા વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ માટે મહત્વનો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે. ખાસ કરીને જે વિદ્યાર્થીઓ આ કોલેજોને પ્રવેશના વિકલ્પ તરીકે ધ્યાનમાં રાખી રહ્યા હતા, તેમને હવે અન્ય માન્ય સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ માટે વિકલ્પ શોધવો પડશે. BAMSમાં પ્રવેશ માટે વિદ્યાર્થીઓ લાંબા સમયથી તૈયારી કરતા હોય છે અને NEETના પરિણામ બાદ કોલેજ પસંદગીની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈ સંસ્થાની માન્યતા અંગે નિર્ણય પ્રવેશ પ્રક્રિયા દરમિયાન અથવા તેની નજીક આવે તો વિદ્યાર્થીઓ માટે ગૂંચવણ ઊભી થઈ શકે છે. જોકે, હાલ અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓની સ્થિતિ અને તેમના અભ્યાસ અંગેના નિયમો માટે સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
આ કાર્યવાહી બાદ કોલેજોની માન્યતા અને પ્રવેશ પ્રક્રિયાની દેખરેખ અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ તરફથી એવો સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે કે જો કોઈ સંસ્થામાં ફેકલ્ટી, હોસ્પિટલ, દર્દીઓ અથવા અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ અંગે ગંભીર ખામીઓ હોય તો આવી ખામીઓ સમયસર કેમ દૂર ન થઈ? બીજી તરફ, નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા સમયાંતરે કરવામાં આવતી તપાસનો હેતુ શૈક્ષણિક ધોરણો જાળવવાનો છે. તેથી માન્યતા રદ કરવાની કાર્યવાહી પાછળના ચોક્કસ કારણો અને દરેક કોલેજ અંગેની ખામીઓ અંગેના સત્તાવાર દસ્તાવેજો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
NCISM એક્ટ, 2020 હેઠળ ભારતીય તબીબી પદ્ધતિઓના શિક્ષણ અને સંસ્થાઓ માટે નિયમનકારી માળખું બનાવવામાં આવ્યું છે. આયુર્વેદિક કોલેજોને BAMS અભ્યાસક્રમ ચલાવવા માટે નિર્ધારિત ધોરણો અને શરતોનું પાલન કરવું પડે છે. તેમાં પૂરતી સંખ્યામાં લાયકાત ધરાવતા શિક્ષકો, જરૂરી શૈક્ષણિક સુવિધાઓ, ક્લિનિકલ તાલીમ માટે યોગ્ય હોસ્પિટલ, દર્દીઓની ઉપલબ્ધતા અને અન્ય માળખાકીય માપદંડોનો સમાવેશ થાય છે. તપાસ દરમિયાન જરૂરી માપદંડો પૂર્ણ ન થતા નિયમનકારી કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ગુજરાતની સાત કોલેજો અંગેનો તાજેતરનો નિર્ણય પણ આ જ નિયમનકારી પ્રક્રિયાના સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહ્યો છે.
હાલ આ સમગ્ર મામલે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો 620 BAMS બેઠકોનો છે. ગુજરાતમાં આયુર્વેદિક તબીબી શિક્ષણ મેળવવા ઇચ્છુક વિદ્યાર્થીઓ માટે આ બેઠકોમાં ઘટાડો પ્રવેશના વિકલ્પોને અસર કરી શકે છે. સાથે જ, સંબંધિત સત્તાવાળાઓ અને કોલેજ સંચાલકો દ્વારા નિયમનકારી શરતો પૂર્ણ કરવા માટે આગળ શું પગલાં લેવામાં આવે છે તેના પર પણ નજર રહેશે. વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે પ્રવેશ લેતા પહેલાં કોલેજની વર્તમાન માન્યતા, ઉપલબ્ધ બેઠકો અને સંબંધિત સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા ચકાસવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. NCISMની કાર્યવાહી બાદ હવે ગુજરાતની આયુર્વેદિક શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં ગુણવત્તા અને નિયમોના પાલન અંગે ફરી એકવાર ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
