ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૩૬

શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૩૬

 अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥३६॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

તારા શત્રુઓ તારી ઘણી નિંદા અને અપમાનજનક વાતો કરશે અને તારી ક્ષમતાની મજાક ઉડાવશે. તેનાથી વધુ દુઃખદાયક બીજું શું હોઈ શકે?

સરળ સમજણ

શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સમજાવે છે કે જો તે ભય કે મોહના કારણે યુદ્ધમાંથી પાછો હટી જશે, તો તેના વિરોધીઓ તેની નિંદા કરશે અને તેની વીરતા તથા ક્ષમતાને પ્રશ્ન કરશે.

અર્જુન જેવા મહાન યોદ્ધા માટે આ માત્ર બહારની ટીકા નહીં, પરંતુ તેની લાંબા સમયથી સ્થાપિત પ્રતિષ્ઠા પર અસર તરીકે જોવામાં આવી શકે.

શ્રીકૃષ્ણ અહીં અર્જુનને પોતાના નિર્ણયના એક વધુ પરિણામ વિશે વિચારવા કહે છે—કર્તવ્ય છોડવાથી શત્રુઓને પોતાની નિંદા કરવાની તક મળી શકે છે.

 મહત્વના શબ્દો

અવાચ્યવાદાન્ — કહેવા યોગ્ય ન હોય તેવી અપમાનજનક વાતો

અહિતાઃ — વિરોધીઓ / શત્રુઓ

નિન્દન્તઃ — નિંદા કરતા

સામર્થ્યમ્ — શક્તિ / ક્ષમતા

દુઃખતરમ્ — વધુ દુઃખદાયક

 આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોકનો સંદેશ માત્ર “લોકો શું કહેશે?” એવો નથી. ગીતા અહીં અર્જુનને બતાવે છે કે મોહ અને ભયથી લેવાયેલો નિર્ણય ઘણી વખત લાંબા ગાળાના પરિણામો લાવી શકે છે.

સાચા કર્તવ્યથી પીછેહઠ કરવી અને પછી તેના પરિણામો સહન કરવા કરતાં, વ્યક્તિએ પોતાના કર્તવ્ય વિશે સ્પષ્ટ વિચાર કરીને નિર્ણય લેવો જોઈએ.

 જીવનમાં શીખવા જેવું

દરેક ટીકા ખરાબ નથી અને દરેક પ્રશંસા સાચી નથી. પરંતુ જ્યારે આપણે કોઈ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સ્વીકારી હોય, ત્યારે ભયથી ભાગી જવાના નિર્ણયના પરિણામો વિશે વિચારવું જરૂરી છે.

સાચી શક્તિ એ છે કે મુશ્કેલી વચ્ચે પણ પોતાના મૂલ્યો અને જવાબદારીને યાદ રાખવી.

 મુખ્ય સંદેશ

“ભય કે મોહના કારણે કર્તવ્યથી પીછેહઠ કરવાથી વિરોધીઓની નિંદા અને પોતાની પ્રતિષ્ઠા પર અસર જેવા પરિણામો આવી શકે છે; તેથી નિર્ણય લેતાં તેના પરિણામોનો પણ વિચાર કરવો જોઈએ.”