ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૧૨

न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥१२॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું:
"એવું ક્યારેય નહોતું કે હું અસ્તિત્વમાં ન હતો, કે તું ન હતો, અથવા આ બધા રાજાઓ ન હતા. અને ભવિષ્યમાં પણ એવું નહીં બને કે આપણે બધા અસ્તિત્વમાં નહીં હોઈએ."

સરળ સમજણ

આ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને આત્માની શાશ્વતતા સમજાવવાનું શરૂ કરે છે.

શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે:

હું ભૂતકાળમાં પણ અસ્તિત્વમાં હતો.

તું પણ અસ્તિત્વમાં હતો.

આ યુદ્ધભૂમિમાં ઊભેલા બધા લોકો પણ અસ્તિત્વમાં હતા.

ભવિષ્યમાં પણ આપણું અસ્તિત્વ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ જવાનું નથી.

અહીં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સમજાવે છે કે આત્માનું અસ્તિત્વ શરીરના જન્મ અને મૃત્યુથી પર છે.

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોકનો મુખ્ય વિચાર છે:

શરીર બદલાય છે, પરંતુ આત્મા શાશ્વત છે.

મનુષ્ય શરીરને પોતાનું સંપૂર્ણ સ્વરૂપ માને છે, તેથી જન્મ અને મૃત્યુથી ડરે છે. પરંતુ ગીતા અનુસાર આત્મા ન તો જન્મે છે કે ન તો મૃત્યુ પામે છે.

આ વિચારને સમજવાથી અર્જુનનો પોતાના સ્વજનોના મૃત્યુ અંગેનો શોક ધીમે ધીમે દૂર થવાનો માર્ગ મળે છે.

જીવનમાં શીખવા જેવું

જીવનને માત્ર શરીરની દૃષ્ટિથી ન જોવું.

જન્મ અને મૃત્યુ પ્રકૃતિના શરીર સાથે જોડાયેલા પરિવર્તન છે.

આત્માનું અસ્તિત્વ શાશ્વત માનવામાં આવે છે.

મૃત્યુ અંગેની સમજ જીવન પ્રત્યેની આપણી દૃષ્ટિ બદલી શકે છે.

મુખ્ય સંદેશ

 "આત્મા શાશ્વત છે; ભૂતકાળમાં પણ હતો, વર્તમાનમાં પણ છે અને ભવિષ્યમાં પણ રહેશે."

આગળના શ્લોક ૨.૧૩માં શ્રીકૃષ્ણ શરીરમાં થતા બાળપણ, યુવાની અને વૃદ્ધાવસ્થાના પરિવર્તનનું ઉદાહરણ આપીને સમજાવશે કે મૃત્યુ પણ આત્મા માટે એક પ્રકારનું શરીર પરિવર્તન છે.