મારું શહેર પ્રાકૃતિક ખેતી હવે વિશ્વની જરૂરિયાત: રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીની અધ્યક્ષતામાં લોકભવનમાં ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક, વૈજ્ઞાનિક અભિગમથી કૃષિ મિશનને વેગ આપવા મંથન.

ગાંધીનગર સ્થિત લોકભવન ખાતે રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજીના અધ્યક્ષસ્થાને પ્રાકૃતિક કૃષિના વ્યાપને વધુ વિસ્તૃત બનાવવા માટે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘણી, ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR)ના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી એમ.એલ. જાટ, લોકભવનના અગ્ર સચિવ શ્રી અશોક શર્મા, રાજ્યની વિવિધ કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના કુલપતિઓ, ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિજ્ઞાન વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રતિનિધિઓ તેમજ કૃષિ વિભાગ અને આત્માના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. બેઠકમાં વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ અમલમાં રહેલા રાષ્ટ્રીય પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશનને વધુ વૈજ્ઞાનિક, અસરકારક અને વ્યાપક બનાવવા અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

બેઠકને સંબોધતા રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજીએ જણાવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતી હવે માત્ર કોઈ એક રાજ્ય કે દેશની જરૂરિયાત રહી નથી, પરંતુ ગ્લોબલ વોર્મિંગ, પર્યાવરણીય અસંતુલન, દૂષિત હવા-પાણી અને જમીનની સતત ઘટતી ફળદ્રુપતા જેવા વૈશ્વિક પડકારો સામે સમગ્ર વિશ્વ માટે અનિવાર્ય વિકલ્પ બની ગઈ છે. તેમણે જણાવ્યું કે જો ICARના માધ્યમથી પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશનને વધુ વૈજ્ઞાનિક આધાર આપવામાં આવશે તો દેશનો છેવાડાનો ખેડૂત પણ સરળતાથી આ પદ્ધતિ અપનાવી શકશે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે સ્વસ્થ સમાજ, સ્વસ્થ જમીન અને સ્વસ્થ પર્યાવરણ માટે પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવું સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે.

રાજ્યપાલશ્રીએ પોતાના અનુભવ શેર કરતાં જણાવ્યું કે હિમાચલ પ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન માત્ર બે વર્ષમાં 35 હજાર ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી સાથે જોડવામાં સફળતા મળી હતી અને આજે તે સંખ્યા વધીને 2.5 લાખથી વધુ થઈ ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રાકૃતિક કૃષિનો મુખ્ય હેતુ માત્ર ખેતીની પદ્ધતિ બદલવાનો નથી, પરંતુ લોકોનું આરોગ્ય સુધારવું, ધરતી માતાનું સંરક્ષણ કરવું, પાણીના સ્ત્રોતોને બચાવવા અને આવનારી પેઢીઓને સુરક્ષિત ભવિષ્ય આપવાનો છે. તેમણે પ્રાકૃતિક ખેતી માટે ખેડૂતોને વધુને વધુ તાલીમ આપવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો અને તાલીમ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવાની અપીલ કરી.

કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘણીએ બેઠક દરમિયાન રાજ્ય સરકાર દ્વારા પ્રાકૃતિક કૃષિના વ્યાપને વધારવા માટે કરવામાં આવી રહેલા પ્રયાસોની માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે રાજ્ય સરકારના તમામ સંબંધિત વિભાગો, કૃષિ સંસ્થાઓ અને વૈજ્ઞાનિક સંગઠનોના સંકલનથી પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશનને વધુ વેગ આપવામાં આવશે. ખેડૂતોને માર્ગદર્શન, તાલીમ, તકનીકી સહાય અને બજાર વ્યવસ્થા જેવી તમામ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે રાજ્ય સરકાર પ્રતિબદ્ધ હોવાનું તેમણે જણાવ્યું. તેમણે આ મિશનને રાજ્યના કૃષિ વિકાસના કેન્દ્રસ્થાને રાખીને આગળ વધારવાની પણ પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.

ICARના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી એમ.એલ. જાટે જણાવ્યું કે પ્રાકૃતિક કૃષિને વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ અને સંશોધન સાથે જોડવામાં આવશે તો તેનો વ્યાપ વધુ ઝડપથી વધશે. તેમણે કૃષિ યુનિવર્સિટીઓને વિવિધ જમીનના પ્રકારો, પાક પદ્ધતિઓ અને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવનારા ખેડૂતોની સફળતાની વાર્તાઓનું વૈજ્ઞાનિક દસ્તાવેજીકરણ કરવાની સલાહ આપી હતી. તેમનું માનવું હતું કે સંશોધન આધારિત માહિતી ખેડૂતોમાં વિશ્વાસ વધારશે અને વધુ ખેડૂતો પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ આકર્ષાશે. ઉપરાંત કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રોને વધુ આધુનિક અને અસરકારક બનાવવા અંગે પણ બેઠકમાં વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

બેઠક દરમિયાન જમીનના સ્વાસ્થ્ય અને માનવ આરોગ્ય વચ્ચેના સીધા સંબંધ અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું કે જમીનમાં રહેલા પોષક તત્વો અને સૂક્ષ્મજીવો માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જરૂરી છે. રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના અતિશય ઉપયોગને કારણે જમીનની ગુણવત્તા સતત ઘટી રહી છે અને લોકોમાં વિવિધ પ્રકારની બીમારીઓનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. તેથી કૃષિ અને આરોગ્ય વિજ્ઞાનને સાથે જોડીને પ્રાકૃતિક રીતે ઉત્પાદિત અન્નની ગુણવત્તા પર વધુ સંશોધન કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. સાથે જ રાસાયણિક ખેતીના કારણે જમીનમાં સબ-સોઇલ કૉમ્પેક્શન વધવાથી જમીન કડક બનતી હોવાની અને મૂળના વિકાસ પર તેની નકારાત્મક અસર થતી હોવાની માહિતી પણ રજૂ કરવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું કે જમીનમાં કુદરતી કાર્બનનું પ્રમાણ વધવાથી જમીન વધુ છિદ્રાળુ અને ફળદ્રુપ બને છે.

બેઠકમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે હાલમાં ગુજરાતમાં 8 લાખથી વધુ ખેડૂતો પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી રહ્યા છે. તેના પરિણામે રાજ્યમાં યુરિયા અને ડીએપી જેવા રાસાયણિક ખાતરોના વપરાશમાં હજારો મેટ્રિક ટનનો ઘટાડો નોંધાયો છે. રાજ્ય સરકાર અને કૃષિ સંસ્થાઓના સંકલિત પ્રયાસોથી પ્રાકૃતિક કૃષિનું ક્ષેત્ર સતત વિસ્તરી રહ્યું છે. બેઠકમાં ઉપસ્થિત તમામ અધિકારીઓ અને કૃષિ નિષ્ણાતોએ વૈજ્ઞાનિક અભિગમ, તાલીમ, સંશોધન અને ખેડૂતો સાથે સતત સંવાદ દ્વારા પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશનને વધુ વેગ આપવા અને ગુજરાતને પ્રાકૃતિક ખેતીના ક્ષેત્રમાં દેશનું અગ્રણી રાજ્ય બનાવવાની દિશામાં સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો હતો.