ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૧ : અર્જુન વિશાદ યોગ શ્લોક ૪૫

यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥४५॥

🍀ગુજરાતી ભાષાંતર:

"જો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો શસ્ત્રધારી બનીને યુદ્ધમાં નિઃશસ્ત્ર અને પ્રતિકાર ન કરનાર મને મારી નાખે, તો તે મારા માટે વધુ કલ્યાણકારી રહેશે."

🍁સરળ સમજણ:

આ શ્લોકમાં Arjuna પોતાના વિષાદની પરાકાષ્ઠા વ્યક્ત કરે છે.

અર્જુન ભગવાન Krishna સમક્ષ કહે છે:

હું મારા સ્વજનો સામે શસ્ત્ર ઉઠાવવા તૈયાર નથી.

જો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો મને નિઃશસ્ત્ર અવસ્થામાં મારી નાખે, તો પણ હું તેને સ્વીકારી લઈશ.

મને પોતાના સ્વજનોનો વધ કરીને જીવવા કરતાં તેમનાં હાથે મૃત્યુ પામવું વધુ શ્રેયસ્કર લાગે છે.

આ દર્શાવે છે કે અર્જુન સંપૂર્ણપણે કરુણા, મોહ અને માનસિક મૂંઝવણથી ઘેરાઈ ગયો છે. એક મહાન યોદ્ધા હોવા છતાં તે પોતાના ક્ષત્રિય કર્તવ્યનું પાલન કરવામાં અસમર્થ અનુભવવા લાગે છે.

🌹આધ્યાત્મિક અર્થ:

આ શ્લોક આપણને સમજાવે છે કે જ્યારે મનુષ્ય મોહ અને શોકથી ઘેરાઈ જાય છે, ત્યારે તેની નિર્ણય લેવાની શક્તિ નબળી પડી જાય છે. અર્જુનનો ભાવ કરુણાભર્યો છે, પરંતુ તે ધર્મના પૂર્ણ જ્ઞાન પર આધારિત નથી.

આ જ સ્થિતિમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને આત્મા, કર્તવ્ય, કર્મયોગ અને ધર્મનું શાશ્વત જ્ઞાન આપવાનું શરૂ કરે છે.

🌸મુખ્ય સંદેશ:

અર્જુન યુદ્ધ કરવાનો સંપૂર્ણ ઇનકાર કરે છે.

તે પોતાના મૃત્યુને પણ સ્વીકારવા તૈયાર છે, પરંતુ સ્વજનોનો વધ કરવા તૈયાર નથી.

આ શ્લોક અર્જુનના વિષાદની પરાકાષ્ઠા દર્શાવે છે.

આ પછી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના દિવ્ય ઉપદેશની શરૂઆત માટેની ભૂમિકા સંપૂર્ણ તૈયાર થાય છે.

🌾આગળના અને પ્રથમ અધ્યાયના અંતિમ શ્લોક (૧.૪૬) માં અર્જુન શોકગ્રસ્ત થઈને પોતાનું ગાંડીવ ધનુષ્ય નીચે મૂકી દે છે અને રથમાં બેસી જાય છે. ત્યાંથી બીજા અધ્યાયમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો અમર ઉપદેશ શરૂ થાય છે.