ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૪

अर्जुन उवाच
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥४॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

અર્જુને કહ્યું:
"હે મધુસૂદન! હે અરિસૂદન! હું યુદ્ધમાં પૂજનીય ભીષ્મ પિતામહ અને દ્રોણાચાર્ય સામે બાણ ચલાવીને કેવી રીતે યુદ્ધ કરી શકું?"

સરળ સમજણ

આ શ્લોકમાં Arjuna પોતાની મૂંઝવણ ભગવાન Krishna સમક્ષ વ્યક્ત કરે છે.

અર્જુન કહે છે:

ભીષ્મ પિતામહ તેમના પરિવારના સૌથી પૂજનીય વડીલ છે.

દ્રોણાચાર્ય તેમના ગુરુ છે, જેમણે તેમને ધનુર્વિદ્યાનું શિક્ષણ આપ્યું છે.

આવા પૂજનીય ગુરુઓ અને વડીલો સામે શસ્ત્ર ઉઠાવવું તેમને યોગ્ય લાગતું નથી.

અહીં અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને "મધુસૂદન" અને "અરિસૂદન" નામોથી સંબોધે છે. તે જાણે કહેવા માંગે છે કે, "તમે તો અસુરોનો સંહાર કરો છો, પરંતુ મારા સામે તો મારા જ પૂજનીય ગુરુઓ અને વડીલો છે."

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોક આપણને શીખવે છે કે જીવનમાં ક્યારેક એવી પરિસ્થિતિ આવે છે જ્યાં લાગણી અને કર્તવ્ય વચ્ચે સંઘર્ષ થાય છે.

અર્જુનનો ભાવ ગુરુ અને વડીલો પ્રત્યેના આદરનો છે, પરંતુ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ આગળ સમજાવશે કે જ્યારે ધર્મની સ્થાપના માટે કર્તવ્ય નિભાવવાનો સમય આવે, ત્યારે નિર્ણય વ્યક્તિગત મોહથી નહીં પરંતુ ધર્મના આધારે લેવો જોઈએ.

જીવનમાં શીખવા જેવું

ગુરુ અને વડીલો પ્રત્યે હંમેશા આદર રાખવો.

મુશ્કેલ નિર્ણયોમાં માત્ર લાગણીથી નહીં, પરંતુ ધર્મ અને કર્તવ્યથી વિચારવું.

સાચો નિર્ણય વિવેક અને સત્યના આધારે લેવો જોઈએ.

મુખ્ય સંદેશ

અર્જુન પોતાના ગુરુ અને પિતામહ સામે યુદ્ધ કરવા તૈયાર નથી.

તે કર્તવ્ય અને લાગણી વચ્ચેના સંઘર્ષમાં છે.

આ શ્લોક દર્શાવે છે કે જીવનમાં ક્યારેક કઠિન નિર્ણયો લેવા માટે ઊંડા જ્ઞાનની જરૂર પડે છે.

આગળના શ્લોક (૨.૫) માં અર્જુન કહે છે કે આવા મહાન ગુરુઓને મારીને રાજ્ય ભોગવવા કરતાં ભિક્ષા માંગીને જીવવું પણ વધુ સારું છે.