મારું ગુજરાત ગુજરાતમાં કોડીન દવાઓના ગેરકાયદે વેચાણ સામે તંત્રની લાલ આંખ, ₹83 લાખથી વધુનો જથ્થો પ્રતિબંધિત.
ગુજરાતમાં કોડીન ઘટક ધરાવતી દવાઓના ગેરકાયદે વેચાણ અને ગેરઉપયોગ સામે રાજ્ય સરકારે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાની સૂચનાના આધારે રાજ્યભરમાં ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્ર દ્વારા વિશેષ સ્પેશિયલ ડ્રાઇવ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ અભિયાન દરમિયાન અમદાવાદ, ગાંધીનગર અને મહેસાણા સહિતના વિસ્તારોમાં અનેક દવાના વેપારીઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. કાર્યવાહી દરમિયાન ₹83 લાખથી વધુના કોડીનયુક્ત સિરપના જથ્થાને પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર સાત પેઢીઓને કારણદર્શક નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે અને એક પેઢીનો દવા વેચાણનો પરવાનો રદ કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે નશાકારક દવાઓના ગેરકાયદેસર વેપાર સામે હવે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અપનાવવામાં આવશે.
આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ જણાવ્યું હતું કે કોડીનયુક્ત દવાઓનો ઉપયોગ માત્ર ડૉક્ટરની માન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન હેઠળ જ થવો જોઈએ. ગેરકાયદે સંગ્રહ, વેચાણ અથવા દુરુપયોગ કરનાર સામે કાયદાકીય રીતે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રી ભુપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ જન આરોગ્યને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે કોડીન જેવી દવાઓનો ખોટો ઉપયોગ યુવાનોને નશાની લત તરફ ધકેલી શકે છે, તેથી આવી દવાઓની ખરીદી, વેચાણ અને વિતરણ પર સતત નજર રાખવામાં આવશે. આગામી સમયમાં પણ સમગ્ર રાજ્યમાં આવી તપાસો સતત ચાલુ રહેશે.
સ્પેશિયલ ડ્રાઇવ દરમિયાન સૌથી મોટી કાર્યવાહી અમદાવાદ ગ્રામ્ય-ગાંધીનગર વિસ્તારમાં આવેલી બાલાજી ફાર્મા સામે કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન અહીંથી Rexton-T Syrup નામની કોડીનયુક્ત દવાની કુલ 37,762 બોટલો મળી આવી હતી. પ્રતિ બોટલ રૂ.220ના દરે આ સમગ્ર જથ્થાની અંદાજિત કિંમત રૂ.83,07,640 થાય છે. તંત્રે આ સમગ્ર સ્ટોકને તાત્કાલિક પ્રતિબંધિત કરી દીધો છે જેથી તેનો વધુ વેચાણ અથવા ઉપયોગ ન થઈ શકે. ઉપરાંત દવાનો નમૂનો પરીક્ષણ માટે મોકલવામાં આવ્યો છે. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે પેઢી મુખ્યત્વે કોડીનયુક્ત દવાઓના વેપારમાં સંકળાયેલી હતી અને રેકોર્ડમાં અનેક ક્ષતિઓ જોવા મળતા કારણદર્શક નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે.
ગાંધીનગરના કલોલમાં આવેલી હેલ્થ પોઇન્ટ ફાર્મા સામે પણ ગંભીર કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. અગાઉ કરવામાં આવેલી તપાસ દરમિયાન નોંધાયેલી ગેરરીતિઓ અંગે સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી હતી, પરંતુ પેઢી દ્વારા આપવામાં આવેલ ખુલાસો સંતોષકારક ન હોવાથી તંત્રે તેનો દવા વેચાણનો પરવાનો જ રદ કરી દીધો છે. આ ઉપરાંત ચાંગોદરની ફાર્માલિન લાઇફસાયન્સિસ, સાંતેજની રેઇન રેમેડીઝ અને મહેસાણાના વિસનગરમાં આવેલી કેપિટલ ફાર્મા સહિત અન્ય વેપારીઓના ખરીદ-વેચાણના રેકોર્ડ, બીલો અને દસ્તાવેજોની પણ ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. જ્યાં પણ નિયમોનું ઉલ્લંઘન સામે આવ્યું છે ત્યાં કારણદર્શક નોટિસ પાઠવીને ખુલાસો માંગવામાં આવ્યો છે.
અમદાવાદ શહેરમાં આવેલી HRDM ગ્લોબલ સોલ્યુશન્સ, જય અંબે ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ અને કૃષ્ણા ફાર્મા સામે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. જય અંબે ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ પાસે તપાસ દરમિયાન RTuss TD Syrupની 57 બોટલો મળી આવી હતી, જેની અંદાજિત કિંમત રૂ.9,006 થાય છે. આ જથ્થાને પણ તંત્રે પ્રતિબંધિત કરી દીધો છે. તપાસમાં સામે આવ્યું કે કેટલીક પેઢીઓ મુખ્યત્વે કોડીનયુક્ત દવાઓના વેપારમાં જ સંકળાયેલી હતી. તમામ ખરીદ-વેચાણના રેકોર્ડ, બિલો અને સ્ટોકની વિગતવાર તપાસ ચાલુ રાખવામાં આવી છે જેથી સમગ્ર નેટવર્કનો પર્દાફાશ થઈ શકે.
ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્રનું કહેવું છે કે કોડીનયુક્ત દવાઓનો ગેરઉપયોગ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગંભીર ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. ઉધરસની દવા તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી કેટલીક સિરપનો નશા માટે ઉપયોગ થતો હોવાના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. તેથી જ દવાઓના વિતરણ પર કડક નિયંત્રણ લાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. હવે હોલસેલ તેમજ રિટેલ દવાના વેપારીઓએ તમામ ખરીદ-વેચાણનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ જાળવવો પડશે અને પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના આવી દવાઓનું વેચાણ કરવું કાયદેસર ગુનો ગણાશે. તંત્રે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં પણ ગેરરીતિ મળશે ત્યાં માત્ર નોટિસ નહીં પરંતુ પરવાનો રદ કરવા સહિતની કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ સમગ્ર અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ રાજ્યમાં કોડીનયુક્ત દવાઓનો ગેરકાયદેસર વેપાર અટકાવવાનો અને લોકોના આરોગ્યની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. અત્યાર સુધીમાં કુલ સાત પેઢીઓને કારણદર્શક નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે, એક પેઢીનો લાયસન્સ રદ કરવામાં આવ્યો છે અને રૂ.83 લાખથી વધુના જથ્થાને પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો છે. તપાસ હજુ પણ ચાલુ છે અને વધુ ગેરરીતિઓ સામે આવશે તો જવાબદારો સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. રાજ્ય સરકારે દવાના વેપારીઓને નિયમોનું પાલન કરવાની ચેતવણી આપી છે, જ્યારે સામાન્ય નાગરિકોને પણ ડૉક્ટરની સલાહ વિના કોડીનયુક્ત દવાઓનો ઉપયોગ ન કરવા અપીલ કરી છે.
