આંતરરાષ્ટ્રીય E20 ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલથી વાહનને નુકસાન થાય છે? સરકાર અને ઓટો નિષ્ણાતોએ દૂર કરી ગેરસમજો..
દેશભરમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20)ના ઉપયોગને લઈને વાહનચાલકોમાં અનેક સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. ખાસ કરીને શું E20 પેટ્રોલથી વાહનની માઇલેજ ઘટે છે? શું એન્જિનને નુકસાન થાય છે? અને લાંબા ગાળે વાહનની કામગીરી પર તેની અસર પડે છે કે નહીં? આવા પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વિશેષ પ્રેસ કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઓટોમોબાઇલ અને ઊર્જા ક્ષેત્રના અગ્રણી નિષ્ણાતોએ વૈજ્ઞાનિક માહિતીના આધારે સ્પષ્ટતા કરી હતી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઇથેનોલ મિશ્રણનો નિર્ણય વ્યાપક સંશોધન, પરીક્ષણ અને ટેક્નિકલ મૂલ્યાંકન બાદ લેવામાં આવ્યો છે.
એન્જિનિયર્સ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (EIL)ના પૂર્વ ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર વર્તિકા શુક્લાએ જણાવ્યું કે દેશમાં E20 ઇંધણનો અમલ કોઈ ઉતાવળમાં લેવામાં આવેલ નિર્ણય નથી. સરકારે વિવિધ ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ, સંશોધન સંસ્થાઓ અને ટેક્નિકલ નિષ્ણાતો સાથે મળીને લાંબા સમય સુધી પરીક્ષણ કર્યા બાદ જ તેને તબક્કાવાર અમલમાં મૂક્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો, પ્રદૂષણમાં ઘટાડો કરવાનો અને કૃષિ આધારિત ઇથેનોલ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
વાહનચાલકો માટે સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન માઇલેજને લઈને છે. આ અંગે મારુતિ સુઝુકીના સિનિયર એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર રાહુલ ભારતીએ જણાવ્યું કે E10 પેટ્રોલની સરખામણીએ E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે માઇલેજમાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે આ ઘટાડો આશરે 3.3 ટકા જેટલો જ છે, જે સામાન્ય વપરાશમાં ખૂબ મોટો તફાવત માનવામાં આવતો નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર આ નાનો ઘટાડો ઇથેનોલના ઊર્જા મૂલ્યને કારણે થાય છે, પરંતુ તે વાહનની કામગીરી પર કોઈ ગંભીર અસર કરતો નથી.
એન્જિનની સુરક્ષાને લઈને પણ નિષ્ણાતોએ સ્પષ્ટતા કરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર હાલ ઉપલબ્ધ E20 ઇંધણ **બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS)**ના ધોરણો મુજબ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ ઇંધણ આધુનિક BS-6 એન્જિન ઉપરાંત અનેક જૂના વાહનો માટે પણ અનુકૂળ હોવાનું પરીક્ષણોમાં સામે આવ્યું છે. કારણ કે E20માં હજુ પણ લગભગ 80 ટકા પરંપરાગત પેટ્રોલ હોય છે, તેથી એન્જિનની કાર્યક્ષમતા અથવા આયુષ્ય પર કોઈ નકારાત્મક અસર જોવા મળી નથી. જોકે વાહન ઉત્પાદક દ્વારા આપવામાં આવેલી ભલામણોનું પાલન કરવું હંમેશા જરૂરી રહે છે.
રાહુલ ભારતીએ વધુમાં જણાવ્યું કે બજારમાં ચાલી રહેલી આશંકાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કંપનીએ વ્યાપક સ્તરે પરીક્ષણ કર્યું હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ વર્ષ 2026 સુધીમાં કંપનીએ લગભગ 2.84 કરોડ વાહનોનું સર્વિસિંગ કર્યું હતું, જેમાંથી 1.5 કરોડથી વધુ વાહનો ત્રણ વર્ષથી જૂના હતા. આ સર્વિસિંગ અને ટેક્નિકલ મૂલ્યાંકન દરમિયાન E20 ઇંધણના ઉપયોગથી કોઈ નોંધપાત્ર નકારાત્મક અસર જોવા મળી નહોતી. કંપનીનો દાવો છે કે અત્યાર સુધીના ડેટામાં એન્જિનને નુકસાન થતું હોવાનો કોઈ પુરાવો મળ્યો નથી.
સરકારના પ્રયાસોને સમર્થન આપતાં ટોયોટા કિર્લોસ્કરના કન્ટ્રી હેડ વિક્રમ ગુલાટીએ જણાવ્યું કે E20 તરફ આગળ વધવાનો નિર્ણય વર્ષ 2021માં રચાયેલી નિષ્ણાત સમિતિની ભલામણો અને વિવિધ ટેક્નિકલ પરીક્ષણો બાદ લેવામાં આવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે સરકાર અને ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગનું કામ અહીં પૂરતું નથી થતું. ભવિષ્યમાં વધુ ઊંચા ઇથેનોલ મિશ્રણ ધરાવતા ઇંધણ અને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ટેક્નોલોજી પર પણ સતત કામ ચાલી રહ્યું છે. તેના ભાગરૂપે E85 જેવા ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વિકલ્પોને પણ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણનો ઉપયોગ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ખેડૂતોની આવક વધારવાના લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો સાથે જોડાયેલો છે. જોકે વાહનચાલકોએ પોતાના વાહનના ઉત્પાદક દ્વારા આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ અનુસાર જ યોગ્ય પ્રકારનું ઇંધણ વાપરવું જોઈએ. જો કોઈ વાહન E20 માટે પ્રમાણિત ન હોય તો ઉત્પાદકની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય રહેશે. હાલ ઉપલબ્ધ પરીક્ષણો અને સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, E20 ઇંધણથી એન્જિનને નુકસાન થતું હોવાના દાવાઓને સમર્થન આપતા પુરાવા સામે આવ્યા નથી, જ્યારે માઇલેજમાં થતો ઘટાડો પણ મર્યાદિત હોવાનું જણાવાયું છે.
