આંતરરાષ્ટ્રીય મક્કામાં ત્રણ દેશોનો સંયુક્ત રક્ષા કરાર

સાઉદી અરેબિયા, તુર્કીયે અને પાકિસ્તાને મક્કામાં એક મહત્વપૂર્ણ સંયુક્ત રક્ષા કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ‘Mecca Joint Defence Agreement’ તરીકે ઓળખાતા આ કરારને ત્રણેય દેશો વચ્ચેના સૈન્ય સહયોગની દિશામાં મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

કરારની સૌથી મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ મુજબ, ત્રણમાંથી કોઈ એક દેશ પર સૈન્ય હુમલો થાય તો તેને ત્રણેય દેશો પરનો હુમલો ગણવામાં આવશે. એટલે કે એક દેશની સુરક્ષા સામેનું જોખમ અન્ય બંને દેશોની સુરક્ષા સાથે પણ સીધું જોડાયેલું રહેશે.

આ સમજૂતીને કારણે મધ્ય પૂર્વ અને આસપાસના વિસ્તારમાં નવું વ્યૂહાત્મક તથા સૈન્ય સમીકરણ ઊભું થવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના પરંપરાગત સંબંધોને તુર્કીયેના સૈન્ય સહયોગ સાથે જોડવામાં આવતા આ કરારનું મહત્વ વધુ વધી જાય છે.

આ કરારમાં પાકિસ્તાનની પરમાણુ ક્ષમતા અને તુર્કીયેની NATO સભ્યતા પણ તેને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. ત્રણેય દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ વધે તો આગામી સમયમાં સૈન્ય તાલીમ, સુરક્ષા સંકલન અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના નવા માર્ગો ખુલવાની શક્યતા છે.

મક્કામાં થયેલા આ કરારને માત્ર દ્વિપક્ષીય નહીં પરંતુ ત્રણ દેશો વચ્ચેના સંયુક્ત સુરક્ષા માળખા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. આ પગલાથી મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા વિવિધ પ્રાદેશિક તણાવો વચ્ચે શક્તિનું સંતુલન બદલાઈ શકે છે.

સાઉદી અરેબિયા માટે પણ આ કરાર મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે પોતાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત કરવા માટે પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો સાથે સહયોગ વધારી રહ્યું છે. બીજી તરફ, તુર્કીયે અને પાકિસ્તાન માટે પણ સાઉદી અરેબિયા સાથેનો આ પ્રકારનો સંરક્ષણ સહયોગ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વ ધરાવે છે.

હવે સમગ્ર ક્ષેત્રની નજર આ કરારના અમલીકરણ અને ત્રણેય દેશો વચ્ચે આગામી સમયમાં વધનારા સૈન્ય સહયોગ પર રહેશે. જો આ સમજૂતી હેઠળ સંરક્ષણ સહકાર વધુ ગાઢ બને છે, તો મધ્ય પૂર્વની ભૂરાજનીતિમાં તેની દૂરગામી અસર જોવા મળી શકે છે.