ઈન્ડિયા PM મોદીનો મોટો ડિજિટલ પ્લાન: મંત્રીઓને ‘સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સર’ બનવા સૂચના, જાણો શું છે નવી વ્યૂહરચના?

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મંત્રીમંડળની બેઠકમાં કેન્દ્ર સરકારના મંત્રીઓને લઈને મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ વ્યૂહરચના પર ભાર મૂક્યો છે. સરકારી યોજનાઓ, નીતિઓ અને સરકારના નિર્ણયો સામાન્ય લોકો સુધી ઝડપથી પહોંચે અને ખાસ કરીને યુવા પેઢી સાથે સીધો સંવાદ સ્થાપિત થાય તે માટે મંત્રીઓને પોતાની પરંપરાગત સોશિયલ મીડિયા પદ્ધતિમાં બદલાવ લાવવા સૂચના આપવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. હવે મંત્રીઓએ માત્ર સત્તાવાર નિવેદનો કે લાંબી પોસ્ટ સુધી સીમિત ન રહેતા સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સર્સની જેમ વધુ સક્રિય બનવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. સરળ ભાષા, ટૂંકા વીડિયો, રીલ્સ અને સીધા સંવાદ દ્વારા સરકારની વાત લોકો સુધી પહોંચાડવા પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

આ નવી વ્યૂહરચના પાછળ સૌથી મોટું કારણ યુવા પેઢી સુધી પહોંચવાનું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આજના સમયમાં ખાસ કરીને યુવાનો સમાચાર અને સરકારી માહિતી માટે પરંપરાગત માધ્યમો કરતાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો વધુ ઉપયોગ કરે છે. ઈન્સ્ટાગ્રામની રીલ્સ, વીડિયો અને અન્ય શોર્ટ-ફોર્મ કન્ટેન્ટ યુવાનોમાં ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર અખબાર, ટીવી કે લાંબી સત્તાવાર પ્રેસ રિલીઝ દ્વારા સરકારની યોજનાઓ સમજાવવાથી યુવાનો સુધી જરૂરી સંદેશ ઝડપથી ન પહોંચે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી સરકાર હવે યુવાનો જ્યાં વધુ સમય વિતાવે છે ત્યાં જ જઈને તેમની ભાષા અને શૈલીમાં સંવાદ કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે.

સરકારની આ ડિજિટલ વ્યૂહરચના પાછળ યુવાનોમાં સરકારી વ્યવસ્થા પ્રત્યે વિશ્વાસ જાળવી રાખવાનો મુદ્દો પણ મહત્વનો હોવાનું કહેવાય છે. NEET સહિત વિવિધ સરકારી પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને પરીક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને દેશના અનેક વિસ્તારોમાં યુવાનો દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યા હતા. દિલ્હીના જંતર-મંતર સહિત વિવિધ સ્થળોએ વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોના આંદોલનથી પરીક્ષા વ્યવસ્થા અને સરકારી ભરતીને લઈને અનેક સવાલો ઊભા થયા હતા. આવી સ્થિતિમાં યુવાનોની ચિંતાઓને સીધી રીતે સમજવી અને સરકારના નિર્ણયોની માહિતી તેમની સુધી સરળ ભાષામાં પહોંચાડવી જરૂરી બની છે. સોશિયલ મીડિયા આ માટે સૌથી ઝડપી અને સીધું માધ્યમ બની શકે છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતે પણ સોશિયલ મીડિયાના નવા ફોર્મેટનો ઉપયોગ કરીને આ દિશામાં ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. પેપર લીક સામે કડક કાયદા અને સરકારના પગલાં અંગે તેમણે ઈન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ જેવા ફોર્મેટનો ઉપયોગ કરીને માહિતી પહોંચાડી હતી. આ પ્રકારના ટૂંકા અને સીધા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી લોકો સુધી પહોંચે છે અને પરંપરાગત ભાષણ કે લાંબી પોસ્ટની સરખામણીમાં વધુ સરળતાથી શેર પણ થઈ શકે છે. આ પ્રયોગને મળેલા પ્રતિસાદ બાદ હવે કેન્દ્રના અન્ય મંત્રીઓને પણ સોશિયલ મીડિયા પર વધુ વ્યક્તિગત અને સક્રિય રીતે હાજરી નોંધાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા હોવાનું કહેવાય છે.

મંત્રીઓને સોશિયલ મીડિયા અંગે કેટલીક સ્પષ્ટ દિશાઓ પણ આપવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. માત્ર X એટલે કે અગાઉના ટ્વિટર પર લખાણ આધારિત પોસ્ટ મૂકવાને બદલે ઈન્સ્ટાગ્રામ જેવા ફોટો અને વીડિયો આધારિત પ્લેટફોર્મ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની વાત છે. મંત્રીઓએ પોતે સેલ્ફી વીડિયો, ટૂંકી રીલ્સ અને સરળ ભાષામાં સમજાવતા વીડિયો બનાવવાના છે, જેથી સરકારી નિર્ણયોને જટિલ સત્તાવાર ભાષામાં રજૂ કરવાને બદલે સામાન્ય નાગરિક સરળતાથી સમજી શકે. સાથે જ મંત્રીઓને યુનિવર્સિટી અને કોલેજોમાં જઈને વિદ્યાર્થીઓ સાથે અનૌપચારિક સંવાદ કરવા અને યુવાનોની સમસ્યાઓ તથા વિચારો સીધા સાંભળવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રકારના સંવાદને ‘વાઇબ ચેક’ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.

આ સમગ્ર અભિયાનમાં મંત્રીઓના સોશિયલ મીડિયા પ્રદર્શનનું મૂલ્યાંકન પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. 1 મે થી 15 ઓગસ્ટ સુધીના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને મંત્રીઓનું ડિજિટલ ‘રિપોર્ટ કાર્ડ’ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે. તેમાં મંત્રી દ્વારા સરેરાશ કેટલા વીડિયો અથવા પોસ્ટ કરવામાં આવ્યા, આ સમયગાળા દરમિયાન ફોલોઅર્સમાં કેટલો વધારો થયો અને પોસ્ટ પર સામાન્ય લોકો તરફથી કેટલો પ્રતિસાદ મળ્યો જેવા મુદ્દાઓનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. માત્ર પોસ્ટની સંખ્યા નહીં, પરંતુ લાઈક્સ, કમેન્ટ્સ અને લોકોની ભાગીદારી જેવા માપદંડો દ્વારા મંત્રીઓની ડિજિટલ પહોંચ કેટલી અસરકારક છે તે જોવામાં આવશે.

આ રીતે કેન્દ્ર સરકારની રાજકીય અને વહીવટી સંચાર પદ્ધતિમાં સોશિયલ મીડિયાને વધુ મહત્વ આપવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. હવે મંત્રીઓ માટે માત્ર નીતિ બનાવવી કે સત્તાવાર જાહેરાત કરવી પૂરતી નહીં રહે, પરંતુ તે નીતિ સામાન્ય લોકો અને ખાસ કરીને યુવાનો સુધી કેવી રીતે પહોંચે છે તે પણ મહત્વનું બની રહ્યું છે. જો આ વ્યૂહરચના અસરકારક સાબિત થાય તો ભવિષ્યમાં સરકારી સંચાર વધુ વીડિયો આધારિત, ઝડપી અને સીધો બની શકે છે. બીજી તરફ, સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિયતા વધારવાની સાથે માહિતીની ચોકસાઈ, જવાબદારી અને પારદર્શિતા જાળવવી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.