સબરસ કેન્સર સામેની જંગમાં મોટી સફળતા! સ્કીન કેન્સર પાછું આવતું રોકવામાં પર્સનલાઇઝ્ડ mRNA વેક્સિનના આશાસ્પદ પરિણામો.
કેન્સરની સારવારના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ અને આશાસ્પદ પ્રગતિ સામે આવી છે. Moderna અને Merck દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહેલી પર્સનલાઇઝ્ડ mRNA કેન્સર વેક્સિનના લેટ-સ્ટેજ ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં મેલાનોમા એટલે કે ગંભીર પ્રકારના સ્કીન કેન્સર સામે પ્રોત્સાહક પરિણામો જોવા મળ્યા છે. ખાસ કરીને સર્જરી બાદ કેન્સર ફરીથી થવાનું એટલે કે રિકરન્સ અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાવાનું એટલે કે મેટાસ્ટેસિસ અટકાવવાની દિશામાં આ સારવાર મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. મેલાનોમા એવો સ્કીન કેન્સર છે જે શરૂઆતમાં ઓળખાઈ જાય તો સારવાર શક્ય હોય છે, પરંતુ તે શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય ત્યારે ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. તેથી સર્જરી બાદ કેન્સર ફરી ન આવે તે માટે અસરકારક સારવાર વિકસાવવી કેન્સર નિષ્ણાતો માટે લાંબા સમયથી મોટો પડકાર રહ્યો છે. આ નવી થેરાપીના પરિણામોને કારણે ભવિષ્યમાં વ્યક્તિગત રીતે તૈયાર કરવામાં આવતી કેન્સર સારવાર અંગે નવી આશા ઊભી થઈ છે.
પર્સનલાઇઝ્ડ mRNA કેન્સર વેક્સિન સામાન્ય વેક્સિનથી સંપૂર્ણપણે અલગ રીતે કામ કરે છે. આ વેક્સિન ચેપથી બચાવવા માટે નહીં, પરંતુ દર્દીના પોતાના ટ્યુમર સામે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને સક્રિય કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. દર્દીની સર્જરી દરમિયાન ટ્યુમર કાઢવામાં આવ્યા બાદ તેના જિનેટિક મ્યુટેશન અને ટ્યુમરની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. આ માહિતીના આધારે દર્દી માટે વિશેષ mRNA વેક્સિન તૈયાર કરવામાં આવે છે. વેક્સિન શરીરની ઇમ્યુન સિસ્ટમને ટ્યુમરમાં રહેલા ચોક્કસ નિશાન ઓળખવા માટે તાલીમ આપે છે. ત્યારબાદ જો આવા લક્ષણો ધરાવતા કેન્સરના કોષો શરીરમાં ફરીથી દેખાય તો રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખીને હુમલો કરી શકે તેવો હેતુ છે. એટલે આ સારવારનો મૂળ વિચાર દરેક દર્દીના કેન્સરની જિનેટિક રચના પ્રમાણે સારવારને વ્યક્તિગત બનાવવાનો છે.
આ સારવારની અસરકારકતા તપાસવા માટે કરવામાં આવેલા ફેઝ-3 ટ્રાયલમાં હાઇ-રિસ્ક સ્ટેજ IIB થી IV મેલાનોમા ધરાવતા 1,137 દર્દીઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. દર્દીઓને Merckની ઇમ્યુનોથેરાપી દવા Keytruda સાથે પર્સનલાઇઝ્ડ mRNA વેક્સિનનું કોમ્બિનેશન આપવામાં આવ્યું અથવા માત્ર Keytruda આપવામાં આવી. ઉપલબ્ધ પરિણામોમાં વેક્સિન અને ઇમ્યુનોથેરાપીના સંયોજનથી કેન્સર ફરીથી થવાના અને શરીરના દૂરના ભાગોમાં ફેલાવાના જોખમમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. અગાઉના અભ્યાસના પરિણામોમાં પણ આ કોમ્બિનેશનથી માત્ર Keytrudaની સરખામણીએ કેન્સર પાછું આવવા અથવા દર્દીના મૃત્યુનું જોખમ આશરે 49 ટકા સુધી ઘટ્યું હોવાનું જણાવાયું હતું. જોકે, કોઈપણ ક્લિનિકલ ટ્રાયલના પરિણામોને વ્યાપક સારવાર તરીકે લાગુ કરવા પહેલાં નિયમનકારી મંજૂરી અને વધુ વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન જરૂરી રહે છે.
મેલાનોમા દર્દીઓ માટે આ સંશોધન ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે સર્જરી બાદ પણ શરીરમાં રહેલા સૂક્ષ્મ કેન્સર કોષો ભવિષ્યમાં ફરીથી રોગ પેદા કરી શકે છે. ઇમ્યુનોથેરાપી પહેલેથી જ કેટલાક મેલાનોમા દર્દીઓની સારવારમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, પરંતુ વ્યક્તિગત ટ્યુમરની જિનેટિક માહિતીનો ઉપયોગ કરીને રસી તૈયાર કરવાનો અભિગમ સારવારને વધુ ચોક્કસ બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે. કેન્સર ઇમ્યુનોથેરાપીના ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતો આ પરિણામોને સોલિડ ટ્યુમર સામેની ઇમ્યુનોથેરાપીમાં નવા યુગની શરૂઆત તરીકે જોઈ રહ્યા છે. જો નિયમનકારી સંસ્થાઓ તરફથી જરૂરી મંજૂરી મળે અને આગળના મૂલ્યાંકનમાં પરિણામો મજબૂત સાબિત થાય, તો આ પ્રકારની થેરાપી ભવિષ્યમાં કેન્સરની સારવારમાં મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ બની શકે છે.
આ ટેકનોલોજીની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે માત્ર મેલાનોમા સુધી મર્યાદિત રહેવાની સંભાવના નથી. દર્દીના ટ્યુમરની જિનેટિક પ્રોફાઇલના આધારે વ્યક્તિગત કેન્સર વેક્સિન બનાવવાની પદ્ધતિ ભવિષ્યમાં ફેફસાં, સ્તન અને સ્વાદુપિંડ જેવા અન્ય સોલિડ ટ્યુમર સામે પણ ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે હાલ આ ક્ષેત્ર ઝડપથી વિકસતું હોવા છતાં દરેક પ્રકારના કેન્સર માટે તેની અસરકારકતા સમાન હશે એવું માનવું વહેલું છે. દર્દીઓએ આવી સારવાર અંગે નિર્ણય હંમેશા પોતાના ઓન્કોલોજિસ્ટની સલાહ અને મંજૂર ક્લિનિકલ માર્ગદર્શિકાના આધારે લેવો જોઈએ. તેમ છતાં, મેલાનોમા બાદ કેન્સર ફરીથી ન થાય તે માટે પર્સનલાઇઝ્ડ mRNA વેક્સિન અને ઇમ્યુનોથેરાપીના સંયોજનમાંથી મળેલા આશાસ્પદ પરિણામો કેન્સરની સારવારમાં વ્યક્તિગત અને વધુ ચોક્કસ અભિગમ તરફ આગળ વધતું મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
