ઈન્ડિયા ભારતનો પાસપોર્ટ 197 દેશોમાં 125મા ક્રમે, ટોપ-100માં પણ સ્થાન નહીં
વિશ્વભરના દેશોના પાસપોર્ટની મજબૂતી દર્શાવતા ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ-2026માં ભારતના પાસપોર્ટનું સ્થાન વધુ નબળું નોંધાયું છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા રેન્કિંગ અનુસાર 197 દેશોમાં ભારતનો પાસપોર્ટ 125મા ક્રમે રહ્યો છે. નોંધનીય છે કે ભારતને વિશ્વના સૌથી મજબૂત પાસપોર્ટ ધરાવતા ટોચના 100 દેશોમાં પણ સ્થાન મળ્યું નથી.
અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2025ની સરખામણીએ ભારતનું રેન્કિંગ એક સ્થાન નીચે સરક્યું છે. જ્યારે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારતના પાસપોર્ટની સ્થિતિમાં માત્ર બે સ્થાનનો જ સુધારો નોંધાયો છે, જે અન્ય ઘણા દેશોની સરખામણીએ મર્યાદિત પ્રગતિ દર્શાવે છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકોને 26 દેશોમાં વિઝા વિના અથવા સરળ પ્રવેશની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. તેમાં નેપાળ, ભૂતાન, પેલેસ્ટાઈન, ટ્યુનિશિયા અને જમૈકા જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે. આ દેશોમાં ભારતીય નાગરિકો માટે પ્રવાસની પ્રક્રિયા તુલનાત્મક રીતે સરળ છે.
બીજી તરફ અમેરિકા, બ્રિટન, જર્મની, ફ્રાન્સ, ચીન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) સહિત 88 દેશોમાં ભારતીય નાગરિકોને અગાઉથી વિઝા મેળવવો ફરજિયાત છે. આ કારણે ભારતીય મુસાફરોને આ દેશોમાં પ્રવાસ, અભ્યાસ, રોજગાર અથવા અન્ય હેતુઓ માટે વધારાની દસ્તાવેજી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે.
ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ કોઈ દેશના પાસપોર્ટની મજબૂતીનું મૂલ્યાંકન મુખ્યત્વે વિઝા-ફ્રી અથવા સરળ પ્રવેશ ઉપલબ્ધ હોય તેવા દેશોની સંખ્યા, પ્રવાસીઓ માટેની પ્રવેશ પ્રક્રિયા, રહેવાની સુવિધા અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય ગતિશીલતા સંબંધિત પરિબળોના આધારે કરે છે. જે દેશોના નાગરિકો વધુ દેશોમાં વિઝા વિના અથવા સરળ મંજૂરી સાથે પ્રવાસ કરી શકે છે, તે દેશોના પાસપોર્ટને વધુ મજબૂત માનવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, કોઈ દેશના પાસપોર્ટની મજબૂતી તેના વૈશ્વિક રાજદ્વારી સંબંધો, દ્વિપક્ષીય કરારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વસનીયતા સાથે પણ જોડાયેલી હોય છે. ભારત માટે આ રેન્કિંગ ભવિષ્યમાં વધુ દેશો સાથે વિઝા સુવિધા સંબંધિત કરારોને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત તરફ પણ સંકેત આપે છે.
