ગીતા સંદેશ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૨ : સાંખ્ય યોગ શ્લોક ૫

> गुरूनहत्वा हि महानुभावान्
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥५॥

ગુજરાતી ભાષાંતર

અર્જુને કહ્યું:
"આ મહાન ગુરુજનોને મારી નાખવા કરતાં આ દુનિયામાં ભિક્ષા માંગીને જીવન જીવવું વધુ શ્રેયસ્કર છે. કારણ કે જો આપણે આવા ગુરુઓનો વધ કરીશું, તો તેમના લોહીથી કલંકિત થયેલા અર્થ અને કામથી પ્રાપ્ત ભોગો જ ભોગવવાના થશે."

સરળ સમજણ

આ શ્લોકમાં Arjuna પોતાના ગુરુઓ પ્રત્યેની ઊંડી શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરે છે.

અર્જુન કહે છે:

ભીષ્મ પિતામહ અને દ્રોણાચાર્ય જેવા મહાન ગુરુઓને મારીને મેળવેલું રાજ્ય અને સંપત્તિ તેને સ્વીકાર્ય નથી.

આવા વિજય કરતાં ભિક્ષા માંગીને જીવન જીવવું પણ વધુ સારું છે.

કારણ કે આવા વિજયથી મળતા ભોગો તેને પોતાના ગુરુઓના લોહીથી કલંકિત લાગશે.

અર્જુનની આ વાત તેના હૃદયમાં રહેલી કરુણા, વિનમ્રતા અને ગુરુભક્તિને દર્શાવે છે.

આધ્યાત્મિક અર્થ

આ શ્લોક આપણને શીખવે છે કે ધન, સત્તા અને વૈભવ કરતાં ધર્મ અને અંતરાત્માની શાંતિ વધુ મહત્વની છે.

પરંતુ ભગવદ્ ગીતા આગળ સમજાવે છે કે અર્જુનની કરુણા હોવા છતાં તે મોહથી પ્રભાવિત છે. ભગવાન Krishna તેને સમજાવશે કે જ્યારે ધર્મની રક્ષા માટે કર્તવ્ય નિભાવવું જરૂરી હોય, ત્યારે વ્યક્તિગત લાગણીઓથી ઉપર ઊઠીને નિર્ણય લેવો જોઈએ.

જીવનમાં શીખવા જેવું

ગુરુ અને વડીલો પ્રત્યે હંમેશા આદર રાખવો.

અધર્મના માર્ગે મળેલી સફળતા ક્યારેય સાચું સુખ આપતી નથી.

જીવનમાં નિર્ણય અંતરાત્મા, ધર્મ અને કર્તવ્યના આધારે લેવો જોઈએ.

મુખ્ય સંદેશ

અર્જુન માટે ગુરુઓનું જીવન રાજ્ય કરતાં વધુ મૂલ્યવાન છે.

અધર્મથી મળેલા ભોગો ક્યારેય શાંતિ આપતા નથી.

આ શ્લોક અર્જુનની ગુરુભક્તિ અને તેની આંતરિક મૂંઝવણ બંનેને દર્શાવે છે.

આગળના શ્લોક (૨.૬) માં અર્જુન કહે છે કે યુદ્ધમાં જીતવું સારું કે હારવું તે પણ તેને સમજાતું નથી, કારણ કે જેમને મારીને જીવવું નથી ઇચ્છતો, તે જ સામે ઊભા છે.